Pişmiş Toprak Figürinler ve Anıtsal Heykeller: Bağımsız Mı Takipçi Mi?
Öz
Antikçağ insanının
kendini gerçeğe en yakın şekilde ifade edebildiği alan plastik sanattır. Söz
konusu alanda mermer heykeller ve pişmiş toprak figürinler özel bir öneme
sahiptir. Kilden üretilmiş olan figürinler, Ege coğrafyasında en erken üç
boyutlu insan betimleri olarak karşımıza çıkar. MÖ VII. yüzyılın ortalarıyla
birlikte bilim ve sanattaki bilginin ve estetik anlayışın gelişimine paralel
olarak, heykeltıraşlar kireçtaşı ve mermeri gerçek boyutlarda insan figürleri
oluşturmak için kullanmışlardır. Bu dönemden antikçağın sonuna dek anıtsal
heykeltıraşlık eserleri, dinsel ve sosyal açıdan en güçlü ve zengin
betimlemelerden biri olmuştur. Pişmiş toprak figürinler de büyük mermer eserler
ile aynı kronolojiyi paylaşır. Buna karşın iki sanat dalı arasında işlevsel,
anlamsal ve sınıfsal farklar bulunmaktadır. İşlevsel ve teknik açıdan aradaki
büyük farklılıklara rağmen tipolojik ortaklıklar iki alan arasındaki etkileşimi
ortaya koyar. Bu etkileşimin özelliklerini net bir şekilde anlamak için heykel
ve pişmiş toprak figürin tiplerinin gelişimleri dönemsel olarak
irdelenmelidir. Tarihsel süreçte, pişmiş toprak figürin ve heykel sanatı
arasında stile öncülük etme noktasında bir rol değişimi olduğu görülmektedir.
Belli dönemlerde anıtsal heykellerin izlerini taşıyan koroplastik eserler kimi
zaman heykel sanatının gündemini de belirlemiştir. Böylece pişmiş toprak
figürinler tip, ikonografi ve işlev açısından kendi dinamiklerine sahip
eserler olarak antikçağ insanını ve onun yaşamını anlamada önemli bir role
sahip olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albertocchi 2000 M. Albertocchi, “Le terrecotte di Athena Lindia: il problema dell’influsso ionico nella creazione di un tipo coroplastico”. Eds. F. Krinzinger – V. Gassner, Atti del Convegno: Die Ägäis und das westliche Mittelmeer. Beziehungen und Wechselwirkungen 8. bis 5.Jh. v.Chr. Vienna (1999) 349-356.
- Alroth 1989 B. Alroth, Greek Gods and Figurines: Aspects of the Anthropomorphic Dedications. Upsala 1989.
- Atik 2004 N. Atik, “Tekirdağ Karaevlialtı Pişmiş Toprak Figürinleri”. Eds. T. Korkut, H. İşkan – G. Işın, 60 Yaşında Fahri Işık’a Armağan-Anadolu’da Doğdu. İstanbul (2004) 43-53
- Averett 2007 E. W. Averett, Dedications in Clay: Terracotta Figurines in Early Iron Age Greece (c. 1100– 700 BCE). Unpublished Doctoral Thesis, University of Missouri. Columbia 2007.
- Barr-Sharrar 1993 B. Barr-Sharrar, “Earth and Water: Early Traditions and Uses of Ancient Greek Clay”. Harvard University Art Museums 1/3 (1993) 29-38.
- Barletta 1987 B. A. Barletta, “The Draped Kouros Type and the Workshop of the Syracuse Youth”. AJA 91/2 (1987) 233-246.
- Barfoed 2013 S. Barfoed, “The Mystery of the Seated Goddess. Archaic Terracotta Figurines of the Northeastern Peloponnese”. ActaHyp 13 (2013) 85-105.
- Bayburtoğlu 1977 C. Bayburtoğlu, Pişmiş Toprak Eserler, Erythrai II. Ankara 1977.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arkeoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Elçin Doğan Gürbüzer
Bu kişi benim
0000-0002-9047-8416
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
2 Mart 2019
Kabul Tarihi
4 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7