Görsel-İşitsel Çeviride Çok Dillilik: Emily in Paris

Öz

Bu çalışmanın amacı, Netflix’de yayımlanan Emily in Paris dizisinin ilk üç sezonunun İngilizce, Fransızca ve Türkçe sürümlerindeki dublaj ve altyazı çevirilerini çok dillilik bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışmada, dizinin ilk üç sezonundaki bölümlerde çok dilliliğin anlatıdaki işlevleri, ilgili sahnelerdeki bağlam çerçevesinde analiz edilmiş; Díaz Cintas’ın (2011) çok dilli görsel-işitsel ürünlerin çevirisine ilişkin geliştirdiği stratejiler ile Díaz Cintas ve Remael’in (2007, 2021) altyazı çevirisi stratejilerinden yararlanılmıştır. Analizler, çok dilliliğin Amerikan ve Fransız kültürleri arasındaki dilsel ve kültürel farklılıkları görünür kıldığını, dil oyunları, mizah, kültürel çatışma ve gerilim unsurlarını öne çıkardığını göstermektedir. Ayrıca karakterlerin dil tercihleri ve kod değiştirme pratikleri kimlik, sosyal statü ve kişilik özelliklerine ilişkin önemli göstergeler sunmaktadır. Bulgular, İngilizce sürümde çok dilli yapının büyük ölçüde korunduğunu, Fransızca sürümde ise sahne ve repliklerin yeniden kurgulandığını ortaya koymaktadır. Fransızca dublajda çok dillilik korunurken, altyazıda dilsel çeşitliliğin büyük ölçüde homojenleştirildiği; Türkçe sürümde altyazıda çok dilliliğin kısmen korunduğu, dublajda ise kısmen homojenleştirme stratejisine başvurulduğu saptanmıştır. Bu durum erek kitlenin alımlamasını kolaylaştırmakla birlikte dilsel farklılıkların, kültürel referansların zayıflamasına ve silinmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda, çeviri stratejilerinin karşıt değil, tamamlayıcı yaklaşımlar olarak çok modlu unsurlarla birlikte değerlendirilmesinin belirleyici olduğu; çevirmenlerin ürünün türü, içeriği ve işlevi doğrultusunda dinamik ve yaratıcı stratejilere başvurmasının çok dilliliğin aktarımında kritik bir rol oynadığı ortaya konmaktadır. Görsel-işitsel ürünlerde çok dilliliğin kullanımının giderek yaygınlaşması görüşünden hareketle, bu çalışmanın alanda yapılacak yeni araştırmalara katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çok dillilik
• görsel-işitsel çeviri
• dublaj çevirisi
• çok kültürlülük
• altyazı

Multilingualism in Audiovisual Translation: Emily in Paris

Öz

The aim of this study is to conduct a comparative analysis of the dubbing and subtitling translations of the English, French, and Turkish versions of the first three seasons of the Netflix series Emily in Paris within the context of multilingualism. The study draws on the strategies proposed by Díaz Cintas (2011) for the translation of multilingual audiovisual products, as well as the subtitling strategies developed by Díaz Cintas and Remael (2007, 2021). The contexts in which multilingualism is employed throughout the first three seasons of the series are examined together with their narrative functions. The analyses demonstrate that multilingualism makes linguistic and cultural differences between American and French cultures visible while foregrounding language play, humor, cultural conflict, and tension. In addition, the characters’ language choices and code-switching practices provide significant insights into identity construction, social status, and personality traits. The findings reveal that the multilingual structure is largely preserved in the English version, whereas scenes and dialogues in the French version are reconstructed. While multilingualism is maintained in French dubbing, linguistic diversity is largely homogenized in the subtitles. In the Turkish version, multilingualism is partially preserved in the subtitles, whereas a partial homogenization strategy is adopted in dubbing. Although this facilitates target audience reception, it also leads to the weakening and erasure of linguistic differences and cultural references. In this respect, the study demonstrates that translation strategies should be evaluated not as opposing but as complementary approaches in interaction with multimodal elements and that translators’ use of dynamic and creative strategies in line with the type, content, and function of the audiovisual product plays a critical role in the transfer of multilingualism. Given the increasing presence of multilingual elements in audiovisual products, it is anticipated that this study will contribute to future research in the field.

Anahtar Kelimeler

• Multilingualism
• multiculturalism
• audiovisual translation
• subtitling
• dubbing

Kaynakça

1. Aytaş, C. D (2025). Approches et méthodes des traducteurs dans la traduction de produits audiovisuels multilingues à travers l’exemple d’Emily in Paris [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
2. Beseghi, M. (2017). Multilingual films in translation. inTRAlinea, 19,1–15. https://www.intralinea.org/archive/article/Multilingual_films_in_translation
3. Beseghi, M. (2019) The representation and translation of identities in multilingual TV series: Jane The Virgin, a case in point. MonTI Special Issue (4), 145-172. http://dx.doi.org/10.6035/MonTI.2019.ne4.5
4. Bleichenbacher, L. (2008). Linguistic replacement in the movies. Poznań Studies in Contemporary Linguistics 44(2), pp. 179–196. https://doi.10.2478/v1001010081000819
5. Boillat, A., & Cordonier, L. (2013). La traduction audiovisuelle: Contraintes (et) pratiques - Entretien avec Isabelle Audinot et Sylvestre Meininger. Décadrages, 23-24, 9-27. https://doi.org/10.4000/decadrages.695
6. Brown, R., & Gilman, A. (1960). The pronouns of power and solidarity. T. A. Sebeoki (Ed.), Style in Language içinde (ss. 253-276). MIT Press.
7. Chaume, F. (2004). Film studies and translation studies: Two disciplines at stake in audiovisual translation. Meta: Journal des traducteurs, 49(1), 12–24. https://doi.org/10.7202/009016ar
8. Chaume, F., & Pappens, M. (2021). Audiovisual translation: dubbing. Routledge.

9. Conseil de l’Europe. (2017). De la diversité linguistique à l’éducation plurilingue : Guide pour l’élaboration des politiques linguistiques éducatives en Europe. Conseil de l’Europe. https://rm.coe.int/16806a892d
10. Corrius, M., & Zabalbeascoa, P. (2011). Language variation in source texts and their translations: The case of L3 in film translation. Target, 23(1), 113–130.
11. Croxton, A. S. (2015). C’est la Tour de Babel – le film multilingue: un défi de la traduction audiovisuelle du 21e siècle [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. University of Connecticut.
12. De Bonis, G. (2014). Alfred Hitchcock presents: Multilingualism as a vehicle for… suspense. The Italian dubbing of Hitchcock’s multilingual films. Linguistica Antverpiensia, New Series – Themes in Translation Studies, 13, 169–192. https://doi.org/10.52034/lanstts.v13i.46
13. De Bonis, G. (2015). Translating multilingualism in film: A case study on Le Concert, New Voices in Translation Studies, 12, 50–71.
14. De Higes-Andino, I. (2014). The translation of multilingual films: Modes, strategies, constraint and manipulation in the Spanish translations of It’s a Free World, Linguistica Antverpiensia, New Series. Themes in Translation Studies, 13, 211–231.
15. De Higes-Andino, I., Prats-Rodríguez, A. M., Martínez-Sierra, J. J., & Chaume, F. (2013). Subtitling language diversity in Spanish immigration films. Meta, 58(1), 134-145. https://doi.org/10.7202/1023813ar
16. Delabastita, D. (2009). Fictional representations. M. Baker & G. Saldanha (Ed.), Routledge encyclopedia of translation studies 2nd ed. içinde (ss. 109–112). Routledge.
17. Delabastita, D., & Grutman, R. (2005). Fictional representations of multilingualism and translation. Linguistica Antverpiensia, New Series – Themes in Translation Studies, 4, 11–34. https://doi.org/10.52034/lanstts.v4i.124
18. Díaz Cintas, J. (2011). Dealing with multilingual films in audiovisual translation. W. Pöckl, I. Ohnheiser, & P. Sandrini (Ed.), Translation – Sprachvariation – Mehrsprachigkeit: Festschrift für Lew Zybatow zum 60. Geburtstag içinde (pp. 215–233). Peter Lang.
19. Díaz Cintas, J. (2015). Multilingualism and audiovisual translation. R. Baños Piñero & J. Díaz-Cintas (Ed.), Audiovisual translation in a global context: Mapping an ever-changing landscape içinde (ss. 129–142). Palgrave Macmillan.
20. Díaz Cintas, J., & Remael, A. (2007). Audiovisual translation: Subtitling. St. Jerome Publishing. https://doi.org/10.4324/9781315759678
21. Díaz Cintas, J., & Remael, A. (2014). Audiovisual translation subtitling. Routledge.
22. Díaz-Cintas, J. & Remael, A. (2021). Subtitling: concepts and practices. Routledge
23. Dore, M. (2019). Editorial: Multilingual humour in translation. The European Journal of Humour Research 7 (1): 1- 6. https://doi.org/10.7592/EJHR2019.7.1.dore1.
24. Dwyer, T. (2005). Universally speaking: Lost in Translation and polyglot cinema. J. Díaz Cintas & A. Remael (Ed.), Audiovisual translation: subtitling içinde (ss. 295–30). Routledge.
25. Faraj, S. F. L’alternance codique ou le code switching dans l’échange verbal. (2007). Journal of the College of Languages (JCL), 17, 178-191. https://jcolang.uobaghdad.edu.iq/index.php/JCL/article/view/477
26. Gambier, Y. (2012). Audiovisual translation: Research and use. Y. Gambier & L. van Doorslaer (Ed.), Handbook of Translation Studies 3 içinde (ss. 43–48). John Benjamins Publishing Company.
27. Gardner-Chloros, P. Code-switching (2009). Cambridge University Press.
28. Gottlieb, H. (2001). Anglicisms and TV subtitles in an anglified world. Y. Gambier & H. Gottlieb (Eds.), ‍(Multi) media translation: Concepts, practices, and research içinde (pp. 249–258). John Benjamins. https://doi.org/10.1075/btl.34.29got
29. Göktaş, P., & Çarıkçı, İ. H. (2016). Siyasi liderlerden beklenen liderlik ve iletişim tarzları: Y Kuşağı üzerine bir araştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 71(3), 855-888. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002414
30. Grutman, R. (2009). Multilingualism. In M. Baker & G. Saldanha (Ed.), Routledge encyclopedia of translation studies. Routledge.
31. Hall, S. (1990). The emergence of cultural studies and the crisis of the humanities. The Humanities as Social Technology. (53), 11-23.
32. Heiss, C. (2004). Dubbing multilingual films: A new challenge? Meta, 49(1), 208–220. https://doi.org/10.7202/009035ar
33. Kıran, A. (2020). Speaking the enemy’s language: representations of multilingualism and translation in Crimean. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, (28), 110-125.
34. Mamula, T., & Patti, L. (Ed.). (2016). The multilingual screen: New reflections on cinema and linguistic difference. Bloomsbury Academic.
35. Martínez Sierra, J. J. (2012). La traducción audiovisual: El subtitulado. Cátedra.
36. Meylaerts, R., & Şerban, A. (2014). Introduction: Multilingualism at the cinema and on stage: A translation perspective. Linguistica Antverpiensia, New Series – Themes in Translation Studies, 13(1), 1–13.
37. Milroy, L., & Muysken P. (Ed.). (1995). One speakers, two languages. Cambridge University Press.
38. Minutella, V. (2020). Translating foreign languages and non-native varieties of English in animated films: Dubbing strategies in Italy and the case of Despicable Me 2. Journal of Audiovisual Translation, 3(2), 49–70.
39. Myers-Scotton, C. (1993). Social motivations for code-switching: Evidence from Africa. Clarendon Press.
40. O'Sullivan, C. (2007). Multilingualism at the multiplex: A new audience for screen translation? J. D. Cintas (Ed.), Media for All: Subtitling for the Deaf, Audio Description, and Sign Language içinde (ss. 81-95.) Rodopi.
41. O'Sullivan, C. (2011). Translating popular film. Palgrave Macmillan.
42. Okyayuz, A. Ş. (2022). Çok dillilik ve çeviri: Görsel-işitsel ürünlerin kültürlerarası çevirisi odağında bir araştırma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 30, 1304-1320. https://doi.org/10.29000/rumelide.1192530
43. Okyayuz, A.Ş., & Kaya, M. (2017). Görsel-işitsel çeviri eğitimi. Siyasal Kitapevi.
44. Oral, A. Z. (2024). Çok dilli görsel-işitsel ürünlerin çevirisinde çevirmen yaklaşım ve yöntemleri üzerine bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 1564-1583. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439979
45. Özer, N., & İbe Akcan, P. (2022). Türkçede hitap ifadeleri: anlam ve sözcük türü temelinde bir ulamlama. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 7(1), 382-407. https://doi.org/10.32321/cutad.1000242
46. Pettit, Z. (2008). Le sous-titrage: Le rôle de l’image dans la traduction d’un texte multimodal. J.-M. Lavaur & A. Serban (Ed.), La traduction audiovisuelle : Approche interdisciplinaire du sous-titrage içinde (ss. 101–111). De Boeck.
47. Romero-Fresco, P. (2006). The Spanish dubbing of multilingual films: A case study of Babel. Perspectives: Studies in Translatology, 14(3), 225–238.
48. Sternberg, M. (1981). Polylingualism as reality and translation as mimesis, Poetics Today, 2(4), 221–239.