Derleme

Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar

Sayı: 39 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar

Öz

Bu makale, kültür çevirisi kavramının günümüzdeki anlamını, işlevini ve sosyal bilimler alanında farklı disiplinlerdeki yerini tartışmayı amaçlamaktadır. Makale bunun yanı sıra, kavramın çeviribilim alanındaki gelişimini, kavramsallaştırılmasını ve konumunu da inceleyecektir. Roger Keesing’in 1985 yılında ilk kez ortaya attığı kültür çevirisi kavramı, disiplinlerarası araştırmalarda önemli yankı bulmuş; antropoloji, etnografya, kültürel çalışmalar, sömürgecilik sonrası çalışmalar ve çeviribilim gibi alanlarda farklı yönleriyle tartışılmıştır. Bu bağlamda kavram, kimi zaman kuramsal bir çerçeve, kimi zaman yöntemsel bir araç, kimi zaman da analitik bir mercek olarak kullanılmış; tanımlanmış, yorumlanmış ve eleştirilmiştir. Özellikle kültürel çalışmalar ve sömürgecilik sonrası yazında, kimlik müzakereleri, kültürlerarası etkileşim ve güç ilişkilerinin çözümlenmesinde işlevsel bir yaklaşım olarak öne çıkmıştır. Çeviribilim bağlamında yürütülen tartışmalarda ise kavramın sınırlarının tam olarak çizilememesi temel bir sorun olarak dikkat çekmektedir. Kültür çevirisinin neyi kapsadığı ve hangi bağlamlarda kullanılabileceği konusundaki belirsizlik, bir yandan kavramın kuramsal zenginliğini ve esnekliğini gösterirken, diğer yandan kavramsal muğlaklığına işaret etmektedir. Bu muğlaklık, araştırmacılar açısından hem yeni açılımlar sağlayan bir imkân, hem de netlik ihtiyacını gündeme getiren bir sorun olarak değerlendirilmiştir. Makale, öncelikle kavramın ortaya çıktığı dönemden günümüze kadar nasıl yorumlandığını ve farklı alanlarda nasıl yeniden tanımlandığını inceleyecek; ardından son yıllarda yapılmış akademik çalışmalardaki yerini ve hangi yaklaşımlarla kavramsallaştırıldığı güncel örnekler üzerinden tartışacaktır. Böylece, kültür çevirisinin hem kuramsal hem de yöntemsel açıdan sunduğu katkılar ortaya konulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Asad, T. (1986). The Concept of Cultural Translation in British Social Anthropology. J. Clifford & G. E. Marcus (Ed.), Writing culture: The poetics and politics of ethnography içinde (ss. 141-164). University of California Press.
  2. Baker, M. (2006). Translation and conflict: A narrative account. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203099919
  3. Bassnett, S., Trivedi, H. (Ed.). (1999). Postcolonial translation: Theory and practice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203068878
  4. Benjamin, W. (1996). The task of the translator (H. Zohn, Trans.). M. Bullock & M. W. Jennings (Ed.), Selected writings: Vol. 1. 1913–1926 içinde (ss. 253–263). Belknap Press. (Özgün eser 1923 yılında yayımlandı).
  5. Bergantino, A. (2023). Translation and its fictions: pseudotranslation and partial cultural translation in focus. The Translator, 30(2), 249–264. https://doi.org/10.1080/13556509.2023.2251892
  6. Bhabha, H. (1994). The location of culture. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203820551
  7. Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice (R. Nice, Çev.). Cambridge University Press.
  8. Calefato, P. (2010). Fashion as cultural translation: knowledge, constrictions and transgressions on/of the female body. Social Semiotics, 20(4), 343–355. https://doi.org/10.1080/10350330.2010.494388

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ekim 2025

Kabul Tarihi

28 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 39

Kaynak Göster

APA
Ayhan, A. (2025). Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, 39, 1-21. https://doi.org/10.37599/ceviri.1795266
AMA
1.Ayhan A. Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2025;(39):1-21. doi:10.37599/ceviri.1795266
Chicago
Ayhan, Ayşe. 2025. “Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 39: 1-21. https://doi.org/10.37599/ceviri.1795266.
EndNote
Ayhan A (01 Aralık 2025) Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi 39 1–21.
IEEE
[1]A. Ayhan, “Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar”, Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 39, ss. 1–21, Ara. 2025, doi: 10.37599/ceviri.1795266.
ISNAD
Ayhan, Ayşe. “Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 39 (01 Aralık 2025): 1-21. https://doi.org/10.37599/ceviri.1795266.
JAMA
1.Ayhan A. Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 2025;:1–21.
MLA
Ayhan, Ayşe. “Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar”. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, sy 39, Aralık 2025, ss. 1-21, doi:10.37599/ceviri.1795266.
Vancouver
1.Ayşe Ayhan. Kültür Çevirisi Üzerine: Kuramsal Açılımlar, Disiplinlerarası Yönelimler ve Güncel Tartışmalar. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi. 01 Aralık 2025;(39):1-21. doi:10.37599/ceviri.1795266