İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI
Öz
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Verein KlimaSeniorinnen Schweiz ve Diğerleri/İsviçre kararı insan haklarının korunması açısından emsal niteliğinde olup mahkeme iklim değişikliğinin ciddi etkilerine karşı devletin koruma yükümlülüğünü, tüm Avrupa Konseyi üye devletlerinin vatandaşları bakımından yeni bir insan hakkı olarak tanımıştır. Avrupa Konseyi’ne üye devletlerin iklimin korunması konusundaki pozitif yükümlülüklerinin yanı sıra Sivil Toplum Kuruluşları tarafından iklim kriziyle ilgili insan haklarının yargı yoluyla uygulanması açısından da kararın etkileri geniş kapsamlıdır. İklim değişikliği davaları, yargının rolünün giderek daha belirgin hale geldiği, gelişmekte olan bir alandır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde çevre hakkı açıkça yer almasa da çevrenin korunması Sözleşme çerçevesinde yorumlanmaktadır. Mahkeme, iklim değişikliği davalarında dava ehliyeti ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 2. ve 8. maddelerinin bu tür davalara nasıl uygulanacağına ilişkin yeni ilkeler belirlemiştir. Kararın başlıca sonucu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesinin, bireylerin iklim değişikliğinin ciddi olumsuz etkilerinden devlet tarafından etkili bir şekilde korunma hakkını içerdiğidir. Söz konusu karar, iklim değişikliğinin insan hakları ve hükümet politikalarının tüm alanlarını kapsayan bir sorun olduğu yönündeki artan farkındalığı teyit etmektedir. Mahkeme’nin iklim değişikliği ile ilgili olarak geliştirdiği yeni metodolojik yaklaşım özetlenmekte ve incelenmektedir. Amaç, Mahkeme’nin yaklaşımının özellikle çevre hukukuna ilişkin içtihatlarıyla karşılaştırıldığında, benzersizliğini ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al Khatib, A. and Linders T. (2024). “European Court of Human Rights rules in landmark case that governments must combat,” Stibbe. Erişim adresi: https://www.stibbe.com/publications-and-insights/european-court-of-human-rights-rules-in-landmark-case-that-governments (e.t.04.06.2025)
- Allen, A. and Drury, H. (2024) “Hot or cold? The European Court of Human Rights’ recent decisions in climate change and human rights cases,” Travers Smith, Erişim adresi: https://www.traverssmith.com/knowledge/knowledge-container/hot-or-cold-the-european-court-of-human-rights-recent-decisions-in-climate-change-and-human-rights-cases/ (e.t.04.06.2025)
- Amirfar, C., Blake, C., Reid N. L. ve Rowe, S. J. (2024). “Climate change litigation: The European Court of Human Rights finds violation of convention rights,” Debevoise and Plimpton. Erişim adresi: https://www.debevoise.com/insights/publications/2024/04/climate-change-litigation-the-european-court (e.t.04.06.2025)
- Analytical study on the promotion and protection of the rights of older persons in the context of climate change, OHCHR, A/HRC/47/46, Plain-version-older-people-climate-change-study-2021-EN.docx (e.t.24.07.2025)
- Arntz, S. and Krommendijk, J. (2024). “Historic and unprecedented: The ECtHR upholds positive human rights obligations to mitigate climate change,” Columbia Law School SABIN Center for Climate Change Law. Erişim adresi: https://blogs.law.columbia.edu/climatechange/2024/04/10/historic-and-unprecedented-the-ecthr-upholds-positive-human-rights-obligations-to-mitigate-climate-change/ (e.t.04.06.2025)
- Auz, J. (2025). “The Inter-American Court of Human Rights’ Advisory Opinion on the Climate Emergency: A Global South Contribution to Climate Governance,” EJIL:Talk, 18 July 2025, Erişim adresi: https://www.ejiltalk.org/the-inter-american-court-of-human-rights-advisory-opinion-on-the-climate-emergency-a-global-south-contribution-to-climate-governance/ (e.t.14.09.2025)
- BAHR (2024). “Climate change litigation: Recent landmark verdict from the European Court of Human Rights can change the game,” Erişim adresi: https://bahr.no/newsletter/climate-change-litigation-recent-landmark-verdict-from-the-european-court-of-human-rights-can-change-the-game (e.t.04.06.2025)
- Bharadwaj, B. (2024). “A new European Court of Human Rights ruling has established a vital new precedent,” Chatham House. Erişim adresi: https://www.chathamhouse.org/2024/04/new-european-court-human-rights-ruling-has-established-vital-new-precedent (e.t.04.06.2025)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Politikası
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
23 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
23 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 3
APA
Kahraman, F. Ş. (2025). İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 1017-1060. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1748926
AMA
1.Kahraman FŞ. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15(3):1017-1060. doi:10.18074/ckuiibfd.1748926
Chicago
Kahraman, Firdes Şeyda. 2025. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 (3): 1017-60. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1748926.
EndNote
Kahraman FŞ (01 Eylül 2025) İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15 3 1017–1060.
IEEE
[1]F. Ş. Kahraman, “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 3, ss. 1017–1060, Eyl. 2025, doi: 10.18074/ckuiibfd.1748926.
ISNAD
Kahraman, Firdes Şeyda. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 15/3 (01 Eylül 2025): 1017-1060. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1748926.
JAMA
1.Kahraman FŞ. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025;15:1017–1060.
MLA
Kahraman, Firdes Şeyda. “İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 3, Eylül 2025, ss. 1017-60, doi:10.18074/ckuiibfd.1748926.
Vancouver
1.Firdes Şeyda Kahraman. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ YETKİSİ: VEREIN KLIMASENIORINNEN SCHWEIZ VE DİĞERLERİ/İSVİÇRE KARARI. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Eylül 2025;15(3):1017-60. doi:10.18074/ckuiibfd.1748926
Cited By
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında İklim Değişikliğine İlişkin Devletin Pozitif Yükümlülükleri
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.58733/imhfd.1870151