Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi

Nermin Berik; İsmet Gören

doi:10.33202/comuagri.504315

Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi

Öz

Bu çalışmada; yazılı orkinos (Katsuwonus pelamis, Linnaeus, 1758), sarı yüzgeçli orkinos (Thunnus albacares, Bonnaterre, 1788) ve kocagözlü orkinos (Thunnus obesus, Lowe, 1839) türleri kullanılmıştır. Toplamda 150 adet bireyde biyometrik ölçümler yapılmıştır. Her türün dişi ve erkek bireylerinin et ve karaciğer dokularında alt örnekleme yapılarak besin bileşimi (protein, su, yağ ve kül) ve yağ asidi kompozisyonları saptanmıştır. Genel olarak her üç tür balıkta karaciğer dokusu ete göre daha düşük protein içeriğine sahip olmasına rağmen, yağ içeriği karaciğerlerde önemli ölçüde fazladır (P<0,05). Maksimum yağ içeriği ette %6,44, karaciğerde %9,74 olarak belirlenmiştir. Tüm örneklerde, yağlar başlıca çoklu doymamış yağ asitlerinden oluşmaktadır. Orkinos karaciğerlerinde omega 3/omega 6 (n3/n6) ile DHA/EPA (Dokozahekzaenoik Asit/Eikozapentaenoik Asit) miktarları, et ile karşılaştırıldığında daha yüksektir. Genellikle, toplam doymuş (∑SFA), tekli doymamış (∑MUFA), çoklu doymamış (∑PUFA) yağ asitleri ile n3, n6, EPA ve DHA miktarları, erkek bireylerde dişilere nazaran daha yüksek olmasına rağmen istatistiksel olarak önemli bir farklılık arz etmediği tespit edilmiştir (P>0,05). Sonuç olarak, ton balığı işleme endüstrisi atığı olan karaciğerlerin, niteliklerini koruyarak işlenmesi ve ticari olarak sektöre kazandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ton balığı (orkinos),karaciğer,protein

Kaynakça

AOAC, Official Methods of Analysis of the AOAC International (17th), Horwitz W., 2000. Association of Official Analytical Chemists. 2000 p. Washington DC, USA,
Babbit, K.J., 1990. Intrinsic quality and species of North Pacific fish. In Making Profits Out of Seafood Wastes.Proceedings of theInternational Conference on Fish By-Products, Anchorage, AK, April 25–27(S. Keller, ed.) pp. 39–43, University of Alaska Sea Grant, Fairbanks, AK.
Başaran, F., Özden, O., 2004. Mavi yüzgeçli orkinos (Thunnus thynnus L., 1758) balığı yetiştiriciliğinin kültür koşullarında incelenmesi. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi. 21 (3-4): 343-348.
Bligh, E.G., Dyer, W.J., 1959. A Rapid method of total lipid extraction and purification, Canadian Journal of Biochemistry and Physiology, 37: 911-917.
Chang, C.Y., Ke, D.S., Chen, J.Y. 2009. Essential fatty acids and human brain. Acta Neurologica Taiwanica, 18 (4): 231-41. FAO, 1999. Fihery Statistics. Food and Agriculture Organization. http://apps.fao.org/fishery/fprod1-e.htm.
Farooqui, A.A., 2009. Beneficial effects of fish oil on human brain. New York: Springer Sci. Business Media. Doi.10.1007/978-1-4419-0543-7_10. https://www.springer.com/la/book/9781441905420.
Ferdosh, S., Sarker, M.Z.I., Norulaini, N.,Oliveria, A., Yunus, K., Chowdury, A.J., Akanda, J., Omar, M., 2014. Quality of tuna fish oils extracted from processing the by-products of three species of neritic tuna using supercritical carbon dioxide. Journal of Food Processing and Preservation 39 (4): 432-441.
Fernandez-Polanco, J., Llorente, I., 2016. Chapter 14 – Tuna Economics and Markets. Advances in Tuna Aquaculture from Hatchery to Market 333-350. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-411459-3.00014-X

Froese, R., ve Pauly, D., 2017. FishBase, version (12/2017). www.fishbase.org
Lee, J.K., Li-Chan, E.C., Jeon, J.K., ve Byun, H.G. 2014. Development of functional materials from seafood by-products by membrane separation technology. In Seafood Processing By-Products, Springer pp. 35-62. New York.
Mahaliyana, A.S., Jinadasa, B.K.K.K., Liyanage, N.P.P., Jayasinghe, G.D.T.M., Jayamanne, S.C., 2015. Nutritional composition of skipjack tuna (Katsuwonus pelamis) caught from the oceanic waters around Sri Lanka. American Journal of Food and Nutrition. 3 (4): 106-111. Méndez J.R.B., Concha J.L.H., 2018. Methods of extraction, refining and concentration of fish oil as a source of omega-3 fatty acids. Corpoica Cienc Tecnol Agropecuaria, Mosquera (Colombia). 19 (3): 645-668.
IUPAC, 1987. Standart Methods for the Analysis of Oils, Fats and Derivatives. Oxford. pp .96-102.
Paul, A., Southgate DAT., 1978. McCance and Widdowson’s The Composition of Foods. In Medical Research Council Report Series 4 ed., vol. 297. London.
Perçin, F., Tanrıkul, T.T., 2006. Kafes işletmeciliğinde orkinos (Thunnus thynnus L., 1758) sağlığını olumsuz etkileyen faktörler. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 23 (3-4): 479-484.
Popovic, N.T., Kozacinski, L., Strunjak-Perovic, I.,Coz-Rakovac, R., Jadan, M., Cvrtila-Fleck, Z., Barisic, J., 2012. Fatty acid and proximate composition of bluefin tuna (Thunnus thynnus) muscle with regard to plasma lipids. Aquaculture research, 43 (55): 722-729.
Rizliya, V., Mendis, E. 2014. Biological, physical, and chemical properties of fish oil and industrial applications. In Seafood Processing By-Products, Springer pp. 285- 313. New York
Stephen, N.M., Jeya Shakila, R., Jeyasekaran, G., Sukumar, D., 2010. Effect of different types of heat processing on chemical changes in tuna. J Food Sci Technol 47 (2): 174-181.
TÜIK, 2016. Türkiye İstatistik Enstitüsü (12/2017). http://www.turkstat.gov.tr.
WORMS, 2017. World Register of Marine Species (12/2017). http://www.marinespecies.org/
Vlieg P., Murray T., 1988. Proximate composition of albacore tuna, Thunnus alalunga, from the temperate South Pacific and Tasman Sea, New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research, 22:4, 491-496.
Zar, J.H., 1999. Biostatistical analysis (4th), Prentice Hall PTR, pp: 663.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hidrobiyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nermin Berik ^*

İsmet Gören Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

6 Eylül 2018

Kabul Tarihi

6 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 6 Sayı: -

DOI

https://doi.org/10.33202/comuagri.504315

IZ

https://izlik.org/JA37CG48JC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Berik, N., & Gören, İ. (2018). Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(-), 203-211. https://doi.org/10.33202/comuagri.504315

AMA

1.Berik N, Gören İ. Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2018;6(-):203-211. doi:10.33202/comuagri.504315

Chicago

Berik, Nermin, ve İsmet Gören. 2018. “Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi”. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 6 (-): 203-11. https://doi.org/10.33202/comuagri.504315.

EndNote

Berik N, Gören İ (01 Aralık 2018) Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 6 - 203–211.

IEEE

[1]N. Berik ve İ. Gören, “Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi”, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 6, sy -, ss. 203–211, Ara. 2018, doi: 10.33202/comuagri.504315.

ISNAD

Berik, Nermin - Gören, İsmet. “Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi”. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 6/- (01 Aralık 2018): 203-211. https://doi.org/10.33202/comuagri.504315.

JAMA

1.Berik N, Gören İ. Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2018;6:203–211.

MLA

Berik, Nermin, ve İsmet Gören. “Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi”. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 6, sy -, Aralık 2018, ss. 203-11, doi:10.33202/comuagri.504315.

Vancouver

1.Nermin Berik, İsmet Gören. Ton Balığı Karaciğer Dokusunun Besin Değeri Açısından Önemi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2018;6(-):203-11. doi:10.33202/comuagri.504315