STOCK MARKET LITERACY AMONG UNIVERSITY STUDENTS: AN ANALYSIS OF PERCEPTIONS, ATTITUDES, AND DEMOGRAPHIC FACTORS

Öz

This study aims to determine university students’ levels of stock market literacy, investment tendencies, and financial awareness. A quantitative research design was employed in the study. The data were obtained through a five-point Likert-type questionnaire administered to 300 students studying at a vocational school in Çanakkale. Exploratory factor analysis was conducted to test the construct validity of the scale, and internal consistency was assessed using Cronbach’s Alpha coefficient. The findings reveal that students are familiar with the basic concepts related to the stock market; however, their level of knowledge remains limited regarding the functioning of the investment process and its institutional framework. The analyses show that stock market literacy is grouped into five dimensions: pre-investment research and consultation tendency, knowledge and risk awareness, interest in initial public offerings, preference for investment instruments, and need for education. Comparisons based on demographic variables indicate significant differences in terms of gender, age, department, and class level. It was also found that students who had taken finance-related courses demonstrated higher levels of knowledge and greater interest in initial public offerings. In addition, family, close social environment, and social media stand out among the factors influencing students’ investment decisions. The findings suggest that the level of financial knowledge depends not only on individual interest but also on the content and guidance encountered during the educational process. Supporting theoretical knowledge with practical finance education is important for the healthy development of young people’s investment behavior. The data obtained indicate that financial literacy policies targeting university students should be designed not only to promote savings awareness but also to support informed investment decisions. The results of the study show that young people’s interest in the stock market has increased; however, this interest is often not supported by systematic knowledge accumulation. In this context, financial literacy in higher education institutions should not be limited to the transfer of theoretical knowledge alone, but should also be strengthened through practice-based content that enables students to understand how the market functions. The findings further indicate that incorporating applied stock market training and investment simulations into university curricula may improve students’ financial awareness and decision-making skills.

Anahtar Kelimeler

• Stock Market Literacy
• Investment Tendencies
• University Students
• Financial Awareness.

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BORSA OKURYAZARLIĞI: ALGI, TUTUM VE DEMOGRAFİK FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin borsa okuryazarlığı düzeylerini, yatırım eğilimlerini ve finansal farkındalıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Veriler, Çanakkale’de bir meslek yüksekokulunda öğrenim gören 300 öğrenciye uygulanan beşli Likert tipindeki anket aracılığıyla elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmış, iç tutarlılık ise Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin borsaya ilişkin temel kavramlara aşina olduklarını; ancak yatırım sürecinin işleyişi ve kurumsal çerçevesi konusunda bilgi düzeylerinin sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Analizler, borsa okuryazarlığının yatırım öncesi araştırma ve danışma eğilimi, bilgi ve risk farkındalığı, halka arz ilgisi, yatırım araçları tercihi ve eğitim ihtiyacı olmak üzere beş boyutta toplandığını göstermektedir. Demografik değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda cinsiyet, yaş, bölüm ve sınıf düzeyi bakımından anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Finans içerikli ders alan öğrencilerin bilgi düzeylerinin ve halka arz ilgilerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin yatırım kararlarını etkileyen unsurlar arasında aile, yakın çevre ve sosyal medya öne çıkmaktadır. Bulgular, finansal bilgi düzeyinin yalnızca bireysel ilgiye değil, aynı zamanda eğitim sürecinde karşılaşılan içerik ve yönlendirmelere de bağlı olduğunu göstermektedir. Gençlerin yatırım davranışlarının sağlıklı biçimde gelişebilmesi için kuramsal bilginin uygulamalı finans eğitimiyle desteklenmesi önem taşımaktadır. Elde edilen veriler, üniversite öğrencilerine yönelik finansal okuryazarlık politikalarının yalnızca tasarruf bilincini değil, bilinçli yatırım kararlarını da destekleyecek biçimde kurgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, gençlerin borsa piyasasına yönelik ilgilerinin arttığını; ancak bu ilginin çoğu zaman sistematik bilgi birikimiyle desteklenmediğini göstermektedir. Bu çerçevede, yükseköğretim kurumlarında finansal okuryazarlığın yalnızca teorik bilgi aktarımıyla sınırlı tutulmaması, öğrencilerin piyasa işleyişini kavrayabilecekleri uygulama temelli içeriklerle güçlendirilmesi gerekmektedir. Elde edilen sonuçlar, üniversite düzeyinde uygulamalı borsa eğitimlerinin ve yatırım simülasyonlarının müfredata dâhil edilmesinin öğrencilerin finansal farkındalıklarını ve karar verme becerilerini geliştirebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Borsa Okuryazarlığı
• Yatırım Eğilimleri
• Üniversite Öğrencileri
• Finansal Farkındalık.

Kaynakça

1. Aba Şenbayram, E. (2019). Finansal okuryazarlık: Harran Üniversitesi Suruç Meslek Yüksekokulu öğrencilerine yönelik bir araştırma. Econharran, 3(3), 1-21. https://izlik.org/JA37LW26RC
2. Alkan, V., Şimşek, S. & Armağan Erbil, B. (2019). Karma Yöntem: Öyküleyici Alanyazın İncelemesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 559-582.
3. Alkaya, A., & Yağlı, D. (2015). Finansal okuryazarlık, finansal bilgi, davranış ve tutum: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi İİBF öğrencileri üzerine bir uygulama. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(40), 585-599.
4. Arslan, Ö. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Finansal Okuryazarlık Düzeyinin Belirlenmesi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (1), 227-257. DOI: 10.33437/ksusbd.556576
5. Aydın, S. ve Sümer, S. (2023). Bireysel Yatırımcıların Öz-Kontrolleri İle Finansal Güvenlikleri Arasındaki İlişkiye Finansal Okuryazarlığın Düzenleyici Rolü: Borsa İstanbul Üzerine Kanıtlar. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 98, 141-154.
6. Aytekin, G. K. (2018). Türkiye’de sermaye piyasaları ve borsaların gelişim süreci. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4(9), 150-176.
7. Bakır, M., & Abdi, Y. (2024). Eğitimin finansal okuryazarlık düzeyine etkisi: Üniversite bölümleri arasında bir analiz. Journal of Economics, Finance and Sustainability, 2(1), 36-62. https://doi.org/10.5281/zenodo.12370012
8. Bakırtaş, D. ve Atılgan Yaşa, A. (2020). Vergi Okuryazarlık Düzeyinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma: Salihli Belediyesi Örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 741-757

9. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
10. Barber, B. M., ve Odean, T. (2001). Boys will be boys: Gender, overconfidence, and common stock investment. The Quarterly Journal of Economics, 116(1), 261-292. https://doi.org/10.1162/003355301556400
11. Bloomberg HT. (2026). TAB Gıda'nın halka arzına rekor düzeyde katılım. https://www.bloomberght.com/tab-gida-nin-halka-arzina-rekor-duzeyde-katilim-2340543
12. Dertli, E. M. E., & Yükselen, C. (2025). Yatırımcı davranışlarının bireysel yatırım kararlarına etkisi: Finansal okuryazarlık ve risk algısının aracılık rolü. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (106), 139-172.
13. Gürbüz, H., & Yılmaz, V. (2023). Üniversite öğrencilerinin yatırım davranışlarını etkileyen faktörlerin bir yapısal model ile araştırılması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 708-722. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1334492
14. Hilgert, M. A., ve Hogarth, J. M. (2003). Household financial management: The connection between knowledge and behaviour. Federal Reserve Bulletin, 89, 309-322.
15. Işık, K. C., Ayık, A. & Koç, S. (2019). Üniversite öğrencilerinin yatırım algıları: Cumhuriyet Üniversitesi ve Erciyes Üniversitesi'nde bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(1), 44-68.
16. Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–-91. https://doi.org/10.2307/1914185
17. Kılıç, Y., Ata, H. A., & Seyrek, İ. H. (2015). Finansal okuryazarlık: Üniversite öğrencilerine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (66), 129-150. https://doi.org/10.25095/mufad.396535
18. Lapsekimyo (2025). Erişim Tarihi: 10.06.2025 https://lapsekimyo.comu.edu.tr/,
19. Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5-44. https://doi.org/10.1257/jel.52.1.5
20. Mahmutgil, İ., ve Çinko, L. (2025). Davranışsal Finans Perspektifinde Halka Arzlarda Yatırımcı Duyarlılığı: Yatırımcı Kararlarının Analizine Yönelik Bir Uygulama. Kent Akademisi, 18(6), 3731-3756. https://doi.org/10.35674/kent.1668439.
21. OECD. (2020). OECD/INFE 2020 international survey of adult financial literacy. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/48ebd1ba-en
22. Öksüz, M. (2022). Vergi Bilincinin Artırılmasında Vergi Haftasının Rolü: Deneysel Bir Araştırma. R. Dayıoğlu Erul (Ed.), Psikolojik ve Sosyolojik Yönleriyle Vergilendirme içinde (s. 563-595). Ankara: Gazi Kitabevi.
23. Remund, D. L. (2010). Financial literacy explicated: The case for a clearer definition in an increasingly complex economy. Journal of Consumer Affairs, 44(2), 276-295. https://doi.org/10.1111/j.1745-6606.2010.01169.x
24. Robb, C. A. (2007). College Students and Credit Card Use: The Effect of Personal Financial Knowledge on Debt Behavior. University of Missouri-Columbia, Missouri.
25. Sohn, S. H., Joo, S. H., Grable, J. E., Lee, S. & Kim, M. (2012). Adolescents’ Financial Literacy: The Role of Financial Socialization Agents, Financial Experiences, and Money Attitudes in Shaping Financial Literacy Among South Korean Youth. Journal of Adolescence, 35, 969-980.
26. Taytak, M. (2010). İlköğretim II. Kademe Öğrencilerinde Vergi Bilincinin Tespiti: Ampirik Bir Araştırma. Maliye Dergisi, 158, 496-512.
27. Tetik, N. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Finansal Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi: İnönü Üniversitesi Örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2755-2774. https://doi.org/10.33206/mjss.498767
28. Teyyare, E. (2018). Maliye Eğitiminin Vergi Okuryazarlığı Düzeyine Etkisi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16(4), 315-333.
29. Uluyol, O. (2021). Sermaye piyasalarında yatırım ve yatırımcılar. İksad Yayınevi.