ORHAN KEMAL'İN 'ÜÇKAĞITÇI' ROMANININ FRANSIZCA ÇEVİRİSİNDE KÜLTÜREL İFADELER: MONA BAKER'IN STRATEJİLERİYLE BİR ANALİZ

Öz

Bu makale, Orhan Kemal'in Üçkağıtçı başlıklı romanının Jean-Louis Mattei tarafından Fransızca’ya « L’escroc » olarak çevrilen eserin Mona Baker'ın kültürel unsurların çevirisine yönelik çeviri stratejileri ışığında ayrıntılı bir çalışmasını sunmaktadır. Ele alınan eser 2002 yılında T.C. Kültür Bakanlığı tarafından yayımlanmıştır. Bu romanın seçilmesinin temel nedeni, birçok özel isim, günlük konuşma dili, geleneksel ifadeler, deyimsel ifadeler ile kaynak dil ve kültüre özgü diğer unsurları içermesidir. Dolayısıyla bu roman, Mona Baker'ın çeviri stratejileri ışığında incelenmesine oldukça uygundur. Bu makaledeki kaynak metinden seçilen atasözleri ve deyimler ile bunların çevirileri dört kategoriye göre tespit edilmiştir: Benzer anlam ve benzer biçimle çeviri, benzer anlam farklı biçimle çeviri, açımlama yoluyla çeviri ve çıkarma yöntemiyle çeviri. Temel olarak çeviri stratejilerinin edebi bir eserde uygulanabilirliğinin çalışılması yapılmıştır. Çevirmenin kaynak odaklı mı yoksa hedef odaklı mı olan temel eğilimleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu süreçte romanın çevirisinde hakim olan stratejilerin araştırılmasına önem verilmiştir. Çevirmenin zorda kaldığı durumlar dışında çıkarma işlemine başvurmadığı, benzer anlam ve benzer biçimle çeviri, benzer anlam farklı biçimle çeviri ve açımlama stratejisini kullandığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mona Baker
• Çeviri Stratejileri
• Atasözleri
• Kültür
• Çeviri.

CULTURAL EXPRESSIONS IN THE FRENCH TRANSLATION OF ORHAN KEMAL'S 'ÜÇKAĞITÇI': AN ANALYSIS USING MONA BAKER'S STRATEGIES

Öz

This article presents a detailed study of the French translation of Orhan Kemal's novel "ÜÇKAĞITÇI," titled "L'escroc" and translated by Jean-Louis Mattei, in the light of Mona Baker's translation strategies for cultural elements. The work in question was published in 2002 by the Ministry of Culture of the Republic of Türkiye. The primary reason for selecting this novel is its inclusion of numerous proper names, colloquial language, traditional expressions, idiomatic phrases, and other elements specific to the source language and culture. Therefore, this novel is highly suitable for analysis under the framework of Mona Baker's translation strategies. In this article, proverbs and idioms from the source text and their translations have been categorized into four groups: translation with similar meaning and form, translation with similar meaning but different form, translation by paraphrase, and translation by omission. Essentially, this study examines the applicability of translation strategies in a literary work. It attempts to uncover the translator's fundamental inclinations, whether source-oriented or target-oriented. It has been observed that the translator resorts to subtraction only in situations where facing difficulties, and employs translation with similar meaning and similar form, translation with similar meaning but different form, and paraphrasing.

Anahtar Kelimeler

• Mona Baker
• translation strategies
• proverbs
• culture
• translation

LES EXPRESSIONS CULTURELLES DANS LA TRADUCTION FRANÇAISE DU ROMAN 'ÜÇKAĞITÇI' D'ORHAN KEMAL : UNE ANALYSE SELON LES STRATÉGIES DE MONA BAKER

Öz

Cet article propose une étude détaillée de la traduction en français du roman Üçkâğıtçı (L’escroc) d'Orhan Kemal, réalisée par Jean-Louis Mattei. L'analyse se concentre sur l'application des méthodes de traduction développées par Mona Baker, particulièrement en ce qui concerne les éléments culturels. L'œuvre de Kemal, riche en noms propres, expressions idiomatiques et autres spécificités linguistiques et culturelles, offre un terrain fertile pour l'examen des stratégies de traduction. Cette étude classe les éléments culturels du texte original en quatre catégories, en fonction de leur traitement dans la traduction : idiomes de même forme et signification, idiomes de signification semblable mais de forme différente, idiomes traduits par paraphrase et idiomes omis. L'objectif est d'évaluer l'efficacité de ces stratégies dans le contexte littéraire et de sonder les préférences du traducteur selon l’approche centrée sur la source ou la cible. Tout en analysant l’approche traductionnelle, une attention particulière est portée aux stratégies dominantes et à leur impact sur le transfert de sens entre les deux cultures. Fondamentalement, cette étude consiste donc en une évaluation et vérification de l'applicabilité des stratégies de traduction dans le contexte d'une œuvre littéraire. L'objectif étant d'identifier les orientations fondamentales, sourcières ou ciblistes, du traducteur.

Anahtar Kelimeler

• Mona Baker
• Stratégies de traduction
• Proverbes
• Culture
• Traduction.

Kaynakça

1. Baker, M. (2018). In other words: A coursebook on translation. (3th ed.). New York: Routledge.
2. Baldick, C. (2001). The concise oxford dictionary of literary terms. New York: Oxford University Press.
3. Castello, D. (2014). Descriptive translation studies and the cultural turn. [Unpublished master’s thesis]. University of Birmingham.
4. Delisle J., Hannelore, L. J., & Monique, C.C. (Eds.). (1999). Translation terminology. Amsterdam: John Benjamin Publishing. https://doi.org/10.1075/term.5.2.13gou
5. Higgins, I. & Hervey, S. (2002). Thinking French translation: A course in translation method: French to English. (2nd ed.). London: Routledge.
6. Katan, D. (2003) Translating cultures: An introduction for translators, interpreters and mediators. New York: Routledge
7. Larsen, B. N. (1993): Culture‐bound problems in subtitling. Perspectives: Studies in Translation Theory and Practice, 1, 2, 207-240. https://doi.org/10.1080/0907676X.1993.9961214
8. Munday, J. (2008). Introducing translation studies theories and applications. (2nd ed.). Taylor & Francis.

9. Newmark, P. (1988) A textbook of translation. Hemel Hempstead: Prentice Hall.
10. Newmark, P. (1991). About translation. Multilingual Matters.
11. Nida, E. A. & Taber, C. R. (1982). The theory and practice of translation. Leiden: Brill.
12. Petterson, B. V. (2015, March 31). The postcolonial turn in literary translation studies: Theoretical frameworks reviewed. [Web log post]. Retrieved from http://realenglish3.blogspot.com/2015/03/the-postcolonial-turn-in-literary.html?m=0
13. Taylor, C. (1998). Language to language: A practical and theoretical guide for Italian/English translators. Cambridge: Cambridge University Press.
14. Vinay, J., & Darbelnet, Jean. (1995). Comparative stylistics of French and English: A methodology for translation. (J.C. Sager & M.-J. Hamel, Trans). Amsterdam: John Benjamins. https://doi.org/10.1075/btl.11