Araştırma Makalesi

KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI

Cilt: 35 21 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI

Öz

Menkul kıymetler borsalarında olduğu gibi kripto para piyasasında da varlıklar birbirinden etkilenmektedir. Bu anlamda, kripto para piyasasında bir varlığa gelen bir şok piyasadaki diğer varlıklara pozitif veya negatif olarak geçebilmektedir. Söz konusu etki bazen eş zamanlı olarak diğer varlıklara geçerken bazen belli bir zamana yayılarak geçmektedir. Dolayısıyla varlıklar arasındaki etkileşimin doğru bir şekilde ortaya çıkarılması yatırımcılar için kritik bir önem sahiptir. Çünkü kripto para piyasasında risk yüksek olmasına rağmen yatırımcısına yüksek getiri sağlama potansiyeline sahiptir. Bu noktadan hareketle bu çalışmada vektör otoregresif ve yapay sinir ağları algoritması modelleri birlikte kullanılarak kripto varlıklar arasındaki ilişki tahmin edilmiştir. Vektör otoregresif modeli kripto varlıklar arasındaki doğrusal ilişkiyi modellerken yapay sinir ağları algoritması doğrusal olmayan ilişkinin tahmini için kullanılmıştır. Kripto para piyasasında yüksek bir paya sahip olan Bitcoin, Ethereum, Dogecoin, Ripple ve Solana analize dahile dahil edilmiştir. Analiz Ocak-2020 ile Ocak-2025 dönemini kapsamaktadır. Analizin ilk aşamasında kripto varlıkların getirileri arasındaki ilişkinin uzunluğu vektör otoregresif modeller yardımıyla belirlenmiştir. İkinci aşamada belirlenen gecikme sayıları göz önüne alınarak yapay sinir ağları algoritması tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre kripto paralara gelen bir şokun diğer kripto paralara geçmesi beş günü bulmaktadır. Yapay sinir ağları algoritması duyarlılık analizi Bitcoin → Ethereum → Solana arasında tek yönlü bir yayılım ve Ripple ⇄ Dogecoin ise karşılıklı bir yayılım etkisinin olduğunu göstermektedir. Ripple ve Dogecoin arasındaki etkileşim genellikle eşzamanlıyken Bitcoin, Ethereum ve Solana arasındaki etkileşim gecikmeli olarak ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akçalı, B. Y. ve Şişmanoğlu, E. (2019). Kripto para birimleri arasındaki ilişkinin Toda–Yamamoto nedensellik testi ile analizi. Ekev Akademi Dergisi, (78), 99–122.
  2. Alıca, S., Özbek, Ö. ve Gökçe, A. (2023). Kripto para birimleri arasındaki dinamik ilişkiler. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 325–342.
  3. Alkan, T. ve Durduran, S. S. (2024). Meyve bahçelerinin çoklu regresyon analizi ve yapay sinir ağları ile değerlemesi. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 6(1), 1–8.
  4. An, Y. J., Choi, P. M. S. ve Huang, S. H. (2021). Blockchain, cryptocurrency, and artificial intelligence in finance. In Fintech with Artificial Intelligence, Big Data, and Blockchain (s. 1–34). Springer Singapore.
  5. Ay, M. ve Adıyaman, G. (2022). Bitcoin ve altcoinler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (47), 31–46.
  6. Bação, P., Duarte, A. P., Sebastião, H. ve Redzepagic, S. (2018). Information transmission between cryptocurrencies: Does Bitcoin rule the cryptocurrency world? Scientific Annals of Economics and Business, 65(2), 97–117.
  7. Beneki, C., Koulis, A., Kyriazis, N. A. ve Papadamou, S. (2019). Investigating volatility transmission and hedging properties between Bitcoin and Ethereum. Research in International Business and Finance, 48, 219–227.
  8. Boozary, P., Sheykhan, S., ve GhorbanTanhaei, H. (2025). Forecasting the Bitcoin price using the various Machine Learning: A systematic review in data-driven marketing. Systems and Soft Computing, 200209.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yöneylem Araştırması, Uluslararası İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

15 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Uzkaralar, Ö. (2026). KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1693570
AMA
1.Uzkaralar Ö. KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1693570
Chicago
Uzkaralar, Önder. 2026. “KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Temmuz). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1693570.
EndNote
Uzkaralar Ö (01 Temmuz 2026) KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]Ö. Uzkaralar, “KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Tem. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1693570.
ISNAD
Uzkaralar, Önder. “KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1693570.
JAMA
1.Uzkaralar Ö. KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1693570.
MLA
Uzkaralar, Önder. “KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Temmuz 2026, doi:10.35379/cusosbil.1693570.
Vancouver
1.Önder Uzkaralar. KRİPTO PARA GETİRİLERİ ARASINDAKİ YAYILIM ETKİSİ: YAPAY SİNİRAĞLARI ALGORİTMASI VE VAR MODELLERİ UYGULAMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1693570