Araştırma Makalesi

SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI

Cilt: 35 21 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI

Öz

Bu çalışma, finansal zaman serilerinin ileriye dönük tahmininde üç farklı derin öğrenme mimarisinin (BİLSTM, GRU, RNN) performanslarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. 12.02.2014–04.07.2025 dönemine ait Bloomberg, DJSUKUK ve SPBDMSUT endekslerinin günlük getiri serilerinden oluşan veri seti üzerinde yapılan analizde, her model 60 günlük geçmiş verilere dayanarak 20 günlük ileri tahmin üretmiştir. Modeller, MAE, RMSE ve R² gibi regresyon tabanlı metriklerle değerlendirilmiş ve tahmin çıktıları grafiksel olarak analiz edilmiştir. Ön analizler kapsamında durağanlık testleri (ADF), otokorelasyon analizleri (ACF/PACF), korelasyon matrisleri ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Bulgular, serilerin güçlü kısa vadeli bağımlılıklara ve birlikte hareket eden örüntülere sahip olduğunu ortaya koymuştur. BİLSTM modeli, tüm değişkenlerde en düşük hata ve en yüksek determinasyon katsayısını (R²) üretmiş, özellikle SPBDMSUT ve DJSUKUK serilerinde güçlü performans göstermiştir. GRU modeli bazı durumlarda rekabetçi sonuçlar üretmiş, RNN ise belirgin şekilde en düşük performansı sergilemiştir. Sonuçlar, finansal tahmin problemlerinde yapay zekâ tabanlı modellerin yüksek doğruluk sağladığını, özellikle BİLSTM mimarisinin karmaşık ve çok değişkenli serilerde öne çıktığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, finansal karar destek sistemleri, politika planlama ve risk yönetimi alanlarında derin öğrenme tabanlı yapıların stratejik avantajlar sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdel-Khaleq, A. H., & Richardson, C. F. (2007). New horizons for Islamic securities: Emerging trends in sukuk offerings. Chicago Journal of International Law, 7(2), 409–425. https://chicagounbound.uchicago.edu/cjil/vol7/iss2/5/
  2. Arora, A., Bajpai, S., & Prakash, M. (2023). Cryptocurrency price prediction using LSTM neural networks. In International Conference on Recent Trends in Data Science and Its Applications (pp. 679–682). River Publishers. https://doi.org/10.13052/rp-9788770040723.130
  3. Arundina, T., Kartiwi, M., & Omar, M. A. (2016). Artificial Intelligence for Islamic Sukuk Rating Predictions. 211-241. https://doi.org/10.1057/978-1-137-48880-0_8
  4. Bengio, Y. (2009). Learning deep architectures for AI. Foundations and Trends in Machine Learning, 2(1), 1–127. https://doi.org/10.1561/2200000006
  5. Cho, K., Van Merriënboer, B., Gulcehre, C., Bahdanau, D., Bougares, F., Schwenk, H., & Bengio, Y. (2014). Learning phrase representations using RNN encoder-decoder for statistical machine translation. arXiv. https://arxiv.org/abs/1406.1078
  6. Chung, J., Gulcehre, C., Cho, K., & Bengio, Y. (2014). Empirical evaluation of gated recurrent neural networks on sequence modeling. arXiv. https://arxiv.org/abs/1412.3555
  7. Çetin, D. T., & Metlek, S. (2021). Forecasting of Turkish sovereign sukuk prices using artificial neural network model. Acta Infologica, 5(2), 241–254. https://doi.org/10.26650/acin.907990
  8. Guresen, E., Kayakutlu, G., & Daim, T. U. (2011). Using artificial neural network models in stock market index prediction. Expert Systems with Applications, 38(8), 10389–10397. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2011.02.068

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

24 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Şahin, E. E., & Memiş Karataş, A. (2026). SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1696964
AMA
1.Şahin EE, Memiş Karataş A. SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1696964
Chicago
Şahin, Eyyüp Ensari, ve Ayyüce Memiş Karataş. 2026. “SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Temmuz). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1696964.
EndNote
Şahin EE, Memiş Karataş A (01 Temmuz 2026) SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]E. E. Şahin ve A. Memiş Karataş, “SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Tem. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1696964.
ISNAD
Şahin, Eyyüp Ensari - Memiş Karataş, Ayyüce. “SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1696964.
JAMA
1.Şahin EE, Memiş Karataş A. SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1696964.
MLA
Şahin, Eyyüp Ensari, ve Ayyüce Memiş Karataş. “SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Temmuz 2026, doi:10.35379/cusosbil.1696964.
Vancouver
1.Eyyüp Ensari Şahin, Ayyüce Memiş Karataş. SUKUK ENDEKSLERİNDE DERİN ÖĞRENME İLE GETİRİ TAHMİNİ: BİLSTM, GRU VE RNN MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1696964