Çerkez Memlükler Döneminde Üstâdârlık Saray Ağalığı
Öz
The period that Circassian Mamluks ruled over in Mamluk State has a term property in which institutions changed radically Üstâdârlık being the subject of this study had its share of that changing as well al Malik al Zahir Barq 363;q who opened the period of Circassian Mamluks constituted his own institution named al Divan al Mufrad to supply some needs of Royal Mamluks and appointed üstâdâr to the chair of it That became a milestone for both Mamlukid financial system and the task of üstadarlık It is therefore necessary to examine the instution of üstadarlık undertaken the management of al Mufrad al Divan in order to determine entirely that implementation caused the important changes in governing and financial structure of Mamluk State In this study we attempted to set forth what the institution of üstadarlık was in the term of Circassian Mamluks and its developmental course giving examples of some prominent üstadars of the term The aim of the study is to acquaint the important institution of Mamluk State which was one of the rings of the history of institutionalization that followed each other from Great Seljukid Empire to Ottomans Keywords: Üstâdârlık al Divan al Mufrad Circassian Mamluks Financial System
Anahtar Kelimeler
ÇERKEZ MEMLÜKLER DÖNEMİNDE ÜSTÂDÂRLIK (SARAY AĞALIĞI)
Öz
Memlük Devleti’nde Çerkez Memlüklerin hâkim olduğu süreç müesseselerin
ciddi değişimler geçirdiği bir dönem hususiyetine sahiptir. Bu çalışmanın konusu olan
saray ağalığı (üstâdârlık) müessesesi de söz konusu değişimden payını almıştır. Çerkez
Memlükler dönemini başlatan el-Melikü’z-Zâhir Berkuk şahsına ait memlüklerin
ihtiyaçlarını karşılamak için müfred divanı (ed-dîvânü’l-müfred) adlı bir müessese
kurmuş, başına da üstâdârı tayin etmiştir. Bu, hem Memlük malî sistemi hem de
üstâdârlık görevi için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Memlük Devleti’nin idarî ve
malî yapısında önemli bir değişiklik meydana getiren bu uygulamanın bütün yönleriyle
ortaya konulması için müfred divanının yönetimini üstlenen üstâdârlık müessesesinin
incelenmesi lâzımdır.
Bu çalışmada üstâdârlık kurumunun Çerkez Memlükler dönemindeki mahiyeti
ve bu dönemin önde gelen üstâdârlarından örnekler verilerek müessesenin gelişim seyri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın amacı Büyük Selçuklulardan Osmanlılara
kadar birbirini takip eden müesseseleşme tarihinin bir halkasını oluşturan Memlük
Devleti’ne ait önemli bir kurumu tanıtmaktır.
Anahtar Kelimeler
