Bilişim Teknolojileri Öğretmenlerinin Perspektifinden Okullarda İnovasyon: Okul Müdürlerine İlişkin Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, bilişim teknolojileri öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda okul yöneticilerinin inovasyon kavramına ilişkin algılarını incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Artvin İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda görev yapan yirmi iki bilişim teknolojileri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında betimsel fenomenoloji deseni temel alınarak yürütülmüştür. Veriler görüşme tekniği aracılığıyla toplanmış; araştırmacı tarafından geliştirilen “Okul Yöneticilerinin İnovasyon Yeterlilikleri” başlıklı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yirmi iki bilişim teknolojileri öğretmeni ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre katılımcılar inovasyonu; değişim, geliştirme süreci, çağın gerekliliklerine uyum sağlama ve daha verimli öğrenme ortamları oluşturma olarak tanımlamaktadır. İnovasyonun temel amacının, teknoloji kullanımı ve entegrasyonu yoluyla eğitim kalitesini artırmak ve yenilikçi öğrenme ortamları oluşturmak olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, okul yöneticilerinin inovasyonun gelişimine katkı sağlama sürecinde inovasyonu destekledikleri ve inovasyon kültürü oluşturmaya çalıştıkları; ancak bazı yöneticilerin geleneksel yönetim anlayışını sürdürdüğü, bazılarında ise bütçe ve kaynak yetersizliği nedeniyle okullarda inovatif anlayışın yeterince baskın olmadığı vurgulanmıştır. Bu doğrultuda, okul yöneticilerinin okullarında inovasyonu uygulayabilmeleri için yeterli düzeyde bütçe sağlanması ve inovatif bir okul kültürünün oluşturulabilmesi için kararların tüm paydaşlarla birlikte alınması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İnovasyon
• Okul yöneticileri
• Bilişim teknolojileri öğretmeni

Innovation in Schools from the Perspective of Information and Communication Technology Teachers: A Study on School Principals

Abstract

The main objective of this study is to examine the perceptions of school administrators regarding the concept of innovation, based on the opinions of information and communication technology. The criterion sampling technique, a type of purposeful sampling, was used to determine the study group. The study group consisted of twenty-two information and communication technology teachers working in schools affiliated with the Artvin Provincial Directorate of National Education. The research was conducted using a qualitative research approach based on the phenomenological design. Data were collected through interviews; interviews were conducted with twenty-two information and communication technology teachers using a semi-structured interview form titled "Innovation Competencies of School Administrators," developed by the researcher. According to the results of the research, innovation is defined as change, a development process, adaptation to the requirements of the age, and more efficient learning environments. The study emphasizes that the main purpose of innovation is to improve the quality of education through the use and integration of technology and to create innovative learning environments. While some school administrators support innovation and foster an innovation culture, others maintain a more traditional management approach. In addition, limited budgets and resources in some schools hinder the development of an innovative mindset. It can be suggested that school administrators should be provided with sufficient budgets to implement innovation in their schools, and that decision-making should be done jointly with all stakeholders to create an innovative school culture.

Keywords

• Innovation
• School administrators
• Information technology teacher

Kaynakça

1. Abbak, Y., & Erdamar, G. (2024). Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yenilikçi okul algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (60), 226-252. https://doi.org/10.9779/pauefd.1108835
2. Akgün, F. (2019). Öğretim elemanlarının bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik kabulleri ve tekno stres algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(2), 40–66. https://doi.org/10.22521/jesr.2019.92.1
3. Akpan, C. (2016). Innovative practices in school administration. International Journal of Educational Administration Planning and Research, 6(8), 45–53.
4. Alaca, E., & Yılmaz, B. (2016). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı ve bilgi toplumuna dönüşüm: Türkiye'de durum. Türk Kütüphaneciliği, 30(3), 507–523. https://izlik.org/JA85KW23MU
5. Arabacı, İ. B., & Namlı, A. (2016). Okul geliştirme konusunda yöneticilerin yaşadıkları sorunlar. Journal of Theoretical Educational Science, 9(2), 245-265.
6. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(1), 395–407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
7. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23–28. http://www.deuhyoedergi.org
8. Bellibaş, M. Ş., Polatcan, M., & Berkovich, I. (2026). Principal–teacher relationship profiles moderating the effects of transformational leadership on teacher innovation and resistance to change. Educational Administration Quarterly, 62(2), 312-359. https://doi.org/10.1177/0013161X251386390

9. Bocconi, S., Kampylis, P., & Punie, Y. (2012). Innovating learning: Key elements for developing Creative Classrooms in Europe (JRC Scientific and Policy Report No. EUR 25446 EN). Publications Office of the European Union. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC72278
10. Boydak, O. M., & Karabatak, S. (2013). Ortaöğretim okul yöneticilerinin yenilik yönetimine yaklaşımları ve karşılaştıkları sorunlar. International Online Journal of Educational Sciences, 5(1), 258–273.
11. Cakir, R. (2021). Investigating the relationship between innovation competencies of school principals and innovation level of schools. Educational Research and Reviews, 16(4), 136-150. https://doi.org/10.5897/ERR2021.4130
12. Constantinides, M. (2025). Continuous improvement and educational innovation in Scotland: The crucial role of school leadership. School Leadership & Management, 46(1),64-82. https://doi.org/10.1080/13632434.2025.2597268
13. Cüre, F., & Özdener, N. (2008). Öğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) uygulama başarıları ve BİT'e yönelik tutumları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 41–53. https://izlik.org/JA76YH99PF
14. Çelik, F., & Baturay, M. H. (2024). Technology and innovation in shaping the future of education. Smart Learning Environments, 11(1), 54. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00339-0
15. Çiftçi, M., Çiftçi, A., Akça, H. A., & Kaçmaz, E. (2024). Yapay zekâ ile eğitimde inovasyon: Yenilikçi yaklaşımlar ve uygulamalar. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(48), 242–251. https://doi.org/10.5281/zenodo.14588723
16. Dursun, Ş. (2015). Matematik öğretimi ve inovasyon. Atman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 5(2), 163–175. https://izlik.org/JA54NN24BU
17. Gonzales, M. M., Garza, T., & Leon-Zaragoza, E. (2024). Generating innovative ideas for school improvement: An examination of school principals. Education Sciences, 14(6), 650. https://doi.org/10.3390/educsci14060650
18. Göktaş, Y., Yıldırım, Z., & Yıldırım, S. (2008). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitim fakültelerindeki durumu: Dekanların görüşleri. Eğitim ve Bilim, 33(149), 30–50.
19. Göl, E., & Bülbül, T. (2012). İlköğretim okulu yöneticilerinin yenilik yönetimi yeterliklerine ilişkin öğretmen algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 97–109. https://izlik.org/JA96UE25ZC
20. Gunbayi, I. (2024). Rigor in qualitative research. Journal of Action Qualitative & Mixed Methods Research, 3(2), 1–7. https://doi.org/10.1080/13632434.2025.2597268
21. Gürdil, H., Soğuksu, Y. B., & Coşkun, F. (2025). Eğitim alanındaki nitel çalışmaların geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 16(31), 29–52. https://doi.org/10.58689/eibd.1611115
22. Hayak, M., Avidov-Ungar, O., & Bitton, I. (2025). Circles of support for teacher leadership implementing innovations at school: Point of view of teachers and school principals. Leadership and Policy in Schools, 24(4), 804–819. https://doi.org/10.1080/15700763.2024.2327574
23. Haydaroğlu, S., & Temiz, S. (2025). Eğitim-öğretim alanında inovasyon konusunda yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 1653–1671. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1503
24. İncebacak, B. B., Tungaç, A. S., & Yaman, S. (2018). Sınıf öğretmenlerinin gözünden eğitimde yenilik ve inovasyon kavramlarına bir bakış: Metafor analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 3(2), 19–29. https://izlik.org/JA39ZC57TU
25. Kao-Ian, J. (2025). Developing an innovative leadership model of school administrators under a multicultural context. Educational Process: International Journal, 17, Article e2025386.
26. Karip, E. (1997). Eğitimde yeniliklerin uygulanmasını etkileyen etkenler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 9(9), 63-82. https://izlik.org/JA75XN92GE
27. Karolčík, Š., & Marková, M. (2025). How teachers perceive innovations in education. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 18(1), 39–55. https://doi.org/10.1108/JRIT-04-2023-0039
28. Kocasaraç, H., & Karataş, H. (2017). Fen ve sosyal bilimler liselerinde görev yapan öğretmenlerin yenilikçi öğretmen özelliklerine yönelik algıları: Bir durum çalışması. Journal of International Social Research, 10(52), 783-797. http://doi.org/10.17719/jisr.2017.1935
29. Koçak, A. Ö. (2023). Eğitim yönetimi alanında sosyal inovasyon algısı: Elâzığ il örneği, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
30. Kurtuluş, M. F. (2012). Eğitimde inovasyon: Öğretmen ve öğrencilerin inovasyona bakışı ve yeterliliğinin sorgulanması, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü.
31. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. SAGE Publications.
32. OECD. (2018). Oslo manual 2018: Guidelines for collecting, reporting and using data on innovation (4th ed.). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264304604-en
33. Özdemir, S. (2000). Eğitimde örgütsel yenileşme. Pegem Akademi.
34. Özel, N. (2013). Araştırma görevlilerine bilgi ve iletişim teknolojileri bağlamında bilgi okuryazarlığı becerilerinin kazandırılması. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
35. Pekdağ, B. (2005). Fen eğitiminde bilgi ve iletişim teknolojileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 86–94.
36. Petersen, A. L. (2014). Teachers' perceptions of principals' ICT leadership. Contemporary Educational Technology, 5(4), 302-315. https://izlik.org/JA94PH82WR
37. Pietsch, M., Cramer, C., Brown, C., Aydin, B., & Witthöft, J. (2024). Open innovation in schools: a new imperative for organising innovation in education?. Technology, Knowledge and Learning, 29(2), 1051-1077. https://doi.org/10.1007/s10758-023-09705-2
38. Prestridge, S. (2012). The beliefs behind the teacher that influences their ICT practices. Computers & Education, 58(1), 449-458. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.08.028
39. Riveras-León, J. C., & Tomàs-Folch, M. (2020). The Organizational culture of innovative schools: The role of the principal. Journal of Educational Sciences, 21, 21-37.
40. Safa, B. S., & Arabacıoğlu, T. (2021). Sınıf öğretmenlerinin eğitim teknolojileri kullanım düzeylerinin bireysel yenilikçilik özellikleri açısından incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 369–386. https://doi.org/10.7822/omuefd.686056.
41. Sağlam, Ö. (2018). İstanbul’da özel bir okulda görev yapan eğitim yöneticilerinin inovasyon kavramı hakkındaki görüş ve önerileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] İstanbul Kültür Üniversitesi.
42. Sánchez, V. V., & Gutiérrez-Esteban, P. (2023). Challenges and enablers in the advancement of educational innovation: The forces at work in the transformation of education. Teaching and Teacher Education, 135, 104359. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0742051X23003475
43. Serdyukov, P. (2017). Innovation in education: what works, what doesn’t, and what to do about it?. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 10(1), 4-33.
44. Şad, S. N., & Nalçacı, Ö. İ. (2015). Öğretmen adaylarının eğitimde bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanmaya ilişkin yeterlilik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 177–197.
45. Şahin, V., Bilgili, M., & Kocalar, A. O. (2015). Coğrafya lisans öğrencilerinin eğitimdeki inovasyon ile ilgili görüşleri. Journal of Turkish Studies, 10(11), 1411–1426. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.8348
46. Şanlı, S., & Demirkaya, H. (2021). Sosyal bilgiler ders kitaplarında yenilikçi düşünme. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 16, 171–189. https://doi.org/10.20860/ijoses.974198.
47. Taş, S. (2017). İnovasyon, eğitim ve küresel inovasyon endeksi. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 99–123.
48. Temiz, N. (2023). Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin insan sağlığı üzerindeki etkileri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 539–562. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1311164
49. Titrek, O. (2015). The level of innovation management of school principals’ in Turkey. The Anthropologist, 19(2), 449-456.
50. Tondeur, J., Hermans, R., van Braak, J., & Valcke, M. (2008). Exploring the link between teachers’ educational belief profiles and different types of computer use in the classroom. Computers in Human Behavior, 24(6), 2541-2553.
51. Tubin, D. (2009). What can be expected from educational innovation. In A. D. Henshall & B. C. Fontanez (Eds.), Educational change (pp. 51–63). Nova Science Publishers.