Cumhuriyetin 100.Yılında Türkiye’nin Göç Sorunu

Öz

Bu çalışmada, Cumhuriyet'in ilanından günümüze, 100 yıllık süreçte Türkiye’nin karşılaştığı göç olgusu tarihsel, toplumsal ve siyasal boyutlarıyla ele alınacaktır. Göçün insanlık tarihi kadar eski bir olgu olduğu vurgulanarak, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e uzanan dönemde Anadolu’nun yoğun iç ve dış göç hareketlerine sahne olduğu ortaya konulacaktır. Osmanlı’nın son dönemlerinde yaşanan savaşlar, toprak kayıpları ve iskân politikaları; Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu’dan gelen nüfus hareketleriyle devam etmiş, bu süreç Türkiye’nin demografik, kültürel ve siyasal yapısının şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde, özellikle 1960 sonrası işçi göçleri, 1980’lerden itibaren artan bölgesel çatışmaların tetiklediği kitlesel nüfus hareketleri ve Türkiye’nin transit bir göç ülkesi haline gelmesi süreçlerine değinilecektir. 2010 yılı sonrasında Suriye İç Savaşı, Afganistan’daki siyasal dönüşüm ve bölgesel krizler Türkiye’yi tarihindeki en büyük dış göç dalgalarıyla karşı karşıya bırakmıştır. Ayrıca çalışmada, Türkiye’nin iç göç dinamikleri de kırsaldan kente yönelim ve bölgesel dengesizlikler çerçevesinde incelenecektir. Son olarak Türkiye’nin göç politikalarının tarihsel gelişimi, kurumsal dönüşümü ve mevcut sorunları değerlendirilecek; göç yönetiminde kapsamlı ve uzun vadeli politika arayışlarının gerekliliği ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye’de göç
• İç göç
• Dış göç
• Göç politikaları

Turkey's Immigration Problem on the 100th Anniversary of the Republic

Öz

This study examines the phenomenon of migration encountered by Turkey within the centenary of the Republic’s foundation, focusing on its historical, social, and political dimensions. Emphasizing that migration is a phenomenon as old as human history, the study will demonstrate that Anatolia has been a significant arena for intense internal and international migration flows from the late Ottoman period to the Republican era. The wars, territorial losses, and settlement policies of the Ottoman Empire, followed by population movements from the Balkans, the Caucasus, and the Middle East during the early Republican years, will be shown to have played a decisive role in shaping Turkey’s demographic, cultural, and political structure. The second part of the study will focus on labor migration after the 1960s, mass population movements triggered by escalating regional conflicts from the 1980s onward, and Turkey’s emergence as a transit migration country. It will further highlight that, after 2010, the Syrian Civil War, political transformations in Afghanistan, and regional crises have exposed Turkey to the largest external migration waves in its history. Additionally, Turkey’s internal migration dynamics will be analyzed within the framework of rural-to-urban movements and regional disparities. Finally, the historical development, institutional transformation, and current challenges of Turkey’s migration policies will be evaluated, and the necessity of comprehensive and long-term policy approaches in migration governance will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Migration in Turkey
• Internal migration
• International migration
• Migration policies.

Kaynakça

1. Bice, H. (2000). Kafkasya'dan Anadolu'ya Göçler, Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları
2. Danış, D., ve Dikmen, H. (2022). Türkiye’de göçmen ve mülteci entegrasyonu: politikalar, uygulamalar ve zorluklar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 24-45. doi:10.46928/iticusbe.1106715
3. Erdem, U. (2014). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Muhacir Komisyonları ve Faaliyetleri, (1860-1923) Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi.
4. Erman, T. (2001). Rural migrants and patriarchy in Turkish cities, International Journal of Urban and Regional Research 25 (1), 118-133.
5. Halaçoğlu,Y. (2023). XVII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi, 7. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları
6. Hamed-Troyansky, V. (2018). Imperial Refuge: Resettlement of Muslims from Russia in the Ottoman Empire, 1860-1914, A Dissertation Submitted to the Department of History and The Committee On Graduate Studies of Stanford University in Partial Fulfillment of The Requirements for the Degree of Doctor Of Philosophy, Stanford University.
7. İçduygu, A., & Aksel, D. B. (2013). Turkish Migration Policies: A Critical Historical Retrospective. Perceptıons: Journal of International Affairs, 18(3), 167-190.
8. İçduygu, A. ve Karadağ, S. (2018). Afghan migration through Turkey to Europe: seeking refuge, forming diaspora, and becoming citizens, Turkish Studies, 19 (3), 482-502. DOI: 10.1080/14683849.2018.1454317

9. İçduygu, A. ve Sirkeci, İ. (1999). Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde göç hareketleri. O. Baydar (Ed.), 75 yılda köylerden şehirlere içinde (s. 249-268). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
10. İçduygu, A. ve Yükseker, D. (2012) Rethinking transit migration in Turkey: reality and re‐presentation in the creation of a migratory phenomenon, Population, Space and Place 18 (4), 441-456
11. Karpat, K. (2010). Osmanlı Nüfusu (1830-1914). İstanbul: Timaş Yayınları.
12. Kirişci, K. ve Yıldız, A. (2023): Turkey’s asylum policies over the last century: continuity, change and contradictions, Turkish Studies, 24(3-4), 522-549 DOI: 10.1080/14683849.2023.2178306
13. Lewis, B. (2015). Modern Türkiye’nin Doğuşu, Çev. B. Turna, İstanbul: Arkadaş Yayınları
14. McCarthy, J. (2024). Ölüm ve Sürgün: Osmanlı Müslümanlarının Etnik Kıyımı 1821-1922, Çev.F. Sarıkaya, 6. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları
15. Schuster, L. (2011). Turning refugees into 'illegal migrants': Afghan asylum seekers in Europe. Ethnic and Racial Studies, 34(8), 1392-1407. doi: 10.1080/01419870.2010.535550
16. Uzun, Ş. (2022). Göç Yönetimi Değil Kamu Yönetimi; Göç Yönetimini Yeniden Düşünmek. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi
17. Ülker, E. (2008). Assimilation, Security and Geographical Nationalization in Interwar Turkey: The Settlement Law of 1934 European Journal of Turkish Studies [Online], 7 | URL: http://journals.openedition.org/ejts/2123 ; DOI: https:// doi.org/10.4000/ejts.2123