Kentsel Gerçeklikten Simülakrlara: Burj Al Babas Örneği

Öz

Postmodern kent olgusu, artık yalnızca fiziksel bir yer değil, temsillerin ve imgelerin egemen olduğu bir yapıya dönüşmüştür. Jean Baudrillard’ın “simülasyon” ve “simülakr” kavramları, bu dönüşümün anlaşılmasında kuramsal temellendirmeyi sağlamaktadır. Baudrillard’a göre, çağdaş toplumlarda gerçekliğin yerini onun temsilleri almış; artık bu temsiller, özgün bir gerçekliğe dayanmak yerine kendi imgeleri üzerinden varlık kazanmaktadır. Dolayısıyla, kentler yalnızca ekonomik ve fiziksel yeniden yapılanma süreçlerine değil, aynı zamanda anlamın ve temsilin dönüşümüne de maruz kalmaktadır. Herhangi bir bağlamı olmayan ancak gerçekmiş gibi tasarlanmış kentlerin veya kentsel yapıların ortaya çıkması, kentsel gerçekliğin yani geçmişin ve kültürel sermayenin yerini almıştır. Bu bağlamda, “disneyleştirme” kavramı, özellikle kentsel mekanların estetikleştirilmesi ve ticarileştirilmesi süreçlerinde belirleyici bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Disneyleştirme, kentin geçmişin kültürel ve tarihi kodlarından arındırarak yeniden sunulması, kültürel ve tarihsel bağlamdan kopartılarak nostaljik ve tematik bir görsellik üzerinden tüketiciye pazarlanması sürecini açıklamaktadır. Simge haline dönüştürülmüş, bazı durumlarda tematikleştirilmiş kentler veya kentsel alanların dünyada pek çok örneği bulunduğu gibi Türkiye’de de inceleme alanı olacak örnekleri bulunmaktadır. Bunlardan en çarpıcı olanı Bolu ilinin Mudurnu ilçesinde inşa edilmeye çalışılmış Burj Al Babas Projesidir. Proje, “disneyleştirme” olarak bahsini ettiğimiz ve simülasyon kuramıyla desteklediğimiz bu sürecin mimari ve kentsel tüketim düzlemindeki bir örneğidir. Geleneksel Mudurnu dokusuna tamamen yabancı olan ve birbirinin kopyası 732 şatodan oluşan bu yapı kompleksi, tarihsel referanslarla bezenmiş olsa da herhangi bir toplumsal, kültürel ya da coğrafi gerçekliğe dayanmamaktadır. Bu bağlamda çalışma, Burj Al Babas’ın, kentsel gerçekliğin değil, onun görsel bir parodisinin inşası ve simülakr estetiğinin kentsel mekanda nasıl vücut bulduğunu açıklamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel Gerçeklik
• Simülasyon Kuramı
• Simülakrlar
• Burj Al Babas

From Urban Reality to Simulacra: The Case of Burj Al Babas

Öz

The phenomenon of the postmodern city is no longer merely a physical place; it has transformed into a structure dominated by representations and images. Jean Baudrillard's concepts of 'simulation' and 'simulacrum' provide a theoretical basis for understanding this shift. According to Baudrillard, contemporary societies are dominated by representations that have replaced reality. These representations no longer rely on an original reality, but instead gain existence through their own images. Therefore, cities are subject not only to economic and physical restructuring processes, but also to a transformation in meaning and representation. Cities or urban structures that have no context, but are designed to appear real, have replaced urban reality — that is to say, the past and cultural capital. In this context, the concept of 'Disneyfication' emerges as particularly relevant in the aestheticisation and commercialisation of urban spaces. Disneyfication refers to the process of stripping a city of its cultural and historical context, re-presenting it and marketing it to consumers through nostalgic and thematic visuals. There are many examples of cities or urban areas that have been transformed into symbols around the world, and Turkey has some worthy examples too. The most striking example is the Burj Al Babas project in the Mudurnu district of Bolu province. This project exemplifies the process of 'Disneyfication', which we support with simulation theory in the architectural and urban consumption sphere. This complex of 732 identical castles is completely foreign to the traditional fabric of Mudurnu. Although it is adorned with historical references, it does not draw on any social, cultural, or geographical reality. The study, therefore, aims to demonstrate that Burj Al Babas does not represent the construction of urban reality, but rather its visual parody, and to explain how the aesthetics of the simulacrum manifest themselves in urban spaces.

Anahtar Kelimeler

• Urban Reality
• Simulation Theory
• Simulacra
• Burj Al Babas

Kaynakça

1. Alp, K. Ö. (2015). “Postmodern Resimde Zaman-Mekan Temsili, Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi”, 20, 317-333.
2. Antony S. ve Trambo I. A., (2020) “Hyperreality in Media and Literature: An Overview of Jean Baudrillard’s Simulacra and Simulation”, European Journal of Molecular & Clinical Medicine 7(10), 3314-3318.
3. Baudrillard, J. (1975). “The Mirror of Production”, (Çev. Mark Poster). Telos Press
4. Baudrillard, J. (1998). “The Consumer Society, Myths & Structures”, Londra: Sage Publications.
5. Baudrillard J., (2011). “Simülarklar ve Simülasyon”, (Çev. Oğuz Adanır), 6. Basım, Ankara:D oğu Batı Yayınları
6. Bryman, A. (2004). “The Disneyzation of Society”. New York: Sage.
7. Butler, C., (2002) “Post-Modernism a Very Short Introduction”, Oxford University Press.
8. Cebeci, K. ve Zülfüoğlu, Ö., (2023). “Beyaz Fil Sendromu Çerçevesinde Olimpiyatların Ekonomik ve Mali Boyutu Üzerine Değerlendirmeler”, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 1895-1916.

9. Cooke, P. (1988), “Modernity, Postmodernity and the City, Theory, Culture and Society”, (SAGE), 5, 475-492.
10. Çamuşoğlu, N. (2024), “Türkiye'deki Hayalet Kasabasının Ardındaki Hikaye”, Ekoyapı Dergisi, https://www.ekoyapidergisi.org/turkiye-deki-hayalet-kasabasinin- ardindaki-hikaye.
11. Çınar, S. (2024). “As if architecture” in Türkiye: Reflections on the Burj al Babas Project”, Tur. J. Sop. Urb. St, 2(1), 51-67.
12. Çiğdem, S. (2022). “Dijital Dönüşüm Sürecinde Metaverse Olgusunu Jean Baudrillard‘ın Simülasyon Kuramı Çerçevesinde Değerlendirmek”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1156-117
13. Dağ, A. (2020). : “Losing Our Space/Madīnah: From the Madīnah of Reality to A Simulation City.” Ilahiyat Studies 11(1) 47-78.
14. Gürsoy. O. ve Sadioğlu, U. (2022). “21. Yüzyılda Kente İlişkin Olarak Ortaya Çıkan Yeni Kavramlar”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 77(1), 45-68.
15. Harvey, D. (1989). “The Condition of Postmodernity An Enquiry into the Origins of Cultural Change”, Blackwell: Cambridge.
16. Jameson, F. (1984). “Postmodernism or the Cultural Logic of Late Capitalism”. New Left Review, 146, 53-92.
17. Kellner, D. (2003) “Jean Baudrillard”, in The Blackwell Companion to Major Contemporary Social Theorists (ed. George Ritzer) s. 310-332.
18. King, A. (1998). “A critique of Baudrillard's hyperreality: towards a sociology of postmodernism”, Philosophy Social Criticism, 24(47), 47-66.
19. Lane, R. ve Macey D. (2007). “Jean Baudrillard, 1929–2007”, Radical Philosopy, 144, 61-66.
20. Maltaş Erol. A ve Görmez K. (2020). Teoride ve Pratikte Yeni Şehircilik Akımı, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Dergisi, 22(1), 271-310.
21. Michaelson R. ve Eski B. (2024), ‘If I had the power I’d destroy the whole thing’: what went wrong with the ghost town of Disney-style castles?, The Gurdian, https://www.theguardian.com/world/2024/oct/26/what-went-wrong-with-ghost- town-disney-style-castles-turkey?).
22. Nofre, J., & Martins, J. C. (2017). “The Disneyfication of the neoliberal urban night”. In P. Guerra & T. Moreira (Eds.), Keep it simple make it fast! An approach to underground music scenes. University of Porto Press. 113-124.
23. Macintosh N. v.d. (2000). “Accounting as simulacrum and hyperreality: perspectives on income and capital,” Accounting, Organizations and Society 25, 13- 50.
24. Panigrahi, S. (2023). “Invisible Cities as a Postmodern Text: A Multidimensional Approach”, London Journal of Research in Humanities and Social Sciences, 23 (16), 25-36.
25. Raffel S. (2004). “Baudrillard on Simulations: An Exegesis and a Critique”, Sociological Research Online, 9(2), 1-8.
26. Ritzer, G. (1993). “The Mcdonaldization of Society”. Pine Forge Press, Thousand Oaks, 371-379.
27. Robinson J. A. ve Torvik R. (2005). “White elephants”, Journal of Public Economics 89, 197-210.
28. Weber, M. (1966), “The City”, (Çev. Don Martindale and Gertrude Neuwirth), the Free Press.
29. Wolny R. W. (2017). “Hyperreality and Simulacrum: Jean Baudrillard and European Postmodernism”, European Journal of Interdisciplinary Studies, May-Aug 1, 76-80
30. Yalçın, E. (2023). “Modern ve Postmodern Kent”, Toplum, Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(1), 163-180.
31. Yaslıkaya, R. (2019). “Yerel Yönetimlerde Ölçek Ekonomisi: Teori, Kavram ve Tartışmalar”. Liberal Düşünce Dergisi, 24 (95), 163-192.
32. Yaylı, H. (2012). “Küreselleşmenin Kentler Üzerine Etkisi: “İstanbul Örneği”, SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(24), 331-356.
33. Yaylı H. ve Küçük A.B. (2011). “Sosyal Bölünme - Kent Dokusu İlişkisinin İlkel Örneği Olarak Roma”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 121-138.
34. Zang, Q., (2024). “From McDonaldization to Disneyfication: Urban space development in Chinese society, in Addressing Global Challenges”, Exploring Socio-Cultural Dynamics and Sustainable Solutions in a Changing World, 870-875.