Yerelde Kültür Politikaları: Kapasite ve Potansiyel Bağlamında Stratejik Öneriler

Öz

Kültür, toplumların tarihsel mirası üzerinde şekillenir ve millî değerleri geliştirip dönüştüren bir anlam bütünlüğüne sahiptir. Modern demokrasilerde kültür mefhumuna yüklenen anlamlar; millî değerler, politik gerçekler, evrensel pratikler ve toplumsal ilişkiler bağlamında kapsamlı bir analitik çerçeveyi imler. Toplumların sosyo-kültürel dokusunu biçimlendiren bu çerçeve bireysel tercih, talep ve beklentileri gündeme getirir. Dolayısıyla kültür politikalarının demokratik nosyonlar etrafında kurgulanması için merkezî idare, sivil toplum, yerel yönetimler arasında güçlü bir diyalog zemininin oluşturulması elzemdir. Bu noktada yerel yönetimler, toplumun sosyo-ekonomik ve kültürel gelişimine doğrudan etki eden kapasiteleri/potansiyelleri doğrultusunda öne çıkarlar. Nitekim yerelde kültür politikalarına yönelik stratejik yaklaşımlar, kültürel çeşitliliğin korunması ve görünür kılınmasının ötesinde, toplumsal katılımı güçlendiren, aidiyet duygusunu derinleştiren ve nihayetinde yerel refahın çok boyutlu biçimde gelişmesine katkı sunan bir yönetişim alanı açabilir. Bölgesel/kentsel ihtiyaçlara ve insanî değerlere işaret eden kültür mefhumuna ilişkin en uygun stratejik açılımların yerel yönetimler tarafından ortaya konulabileceğini gözeten bu çalışmada, Türkiye kültür ekosisteminden hareketle yerel yönetimlerin kültürel kapasitesi tartışmaya açılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kültür Politikaları
• Yerel Kültür
• Kültürel Belediyecilik
• Kültür Yönetimi
• Kültür Endüstrisi.

Kaynakça

1. III. Millî Kültür Şûrası Sonuç Raporu (2017). https://kultursurasi.ktb.gov.tr/Eklenti/50571,raporsurasonucpdf.pdf?0 E. T. 12 Şubat 2025.
2. Ada, S. (2011). Kültür Politikamız: Yeni Gelişmeler, Yeni Eğilimler. S. Ada (Ed.), Sivil Toplum Gözüyle Türkiye Kültür Politikası Raporu (ss. 81-109). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
3. Adorno, T. W. (2021). Kültür Endüstrisi. (M. Tüzel vd., Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
4. Aksoy, A. & Şeyben, B. Y. (2015). Storm Over the State Cultural Institutions: New Cultural Policy Direction in Turkey. International Journal of Cultural Policy, 21(2), 183-199.
5. Appadurai, A. (2010). Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization. (9th Edt.). USA: University of Minnesota Press.
6. Bayraktar, U. (2024). Türkiye’de Yerel Kültür Ekosistemi. İstanbul: İKSV.
7. Bennett, O. (2006). Intellectuals, Romantics and Cultural Policy. International Journal of Cultural Policy, 12(2), 117-134.
8. Beriş, H. E. (2021). Kültür Yönetimi: Yerel Yönetimler İçin Kapasite Geliştirme Programı. Ankara: Uluslararası Piri Reis Kültür Ajansı.

9. Bonet, L. & Négrier, E. (2011). The End(s) of National Cultural Policies?. International Journal of Cultural Policy, 17(5), 574-589.
10. Bonet, L. & Négrier, E. (2018). The Participative Turn in Cultural Policy: Paradigms, Models, Contexts. Poetics, 66, 64-73.
11. Coşkun, S. (2025). “Yerel Yönetimlerde Kültür Politikaları”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Delfin, M. (2022). Opening up Cultural Governance Through Civil Society Participation. Re|Shaping Policies for Creativity: Addressing Culture as a Global Public Good. (ss. 117-137), Paris: UNESCO Publishing.
13. Durrer, V. & Davey, M. (2024). Slow and Steady? Capacity Building for Participatory Governance in Local Arts Development Through PractitionerResearcher Collaboration. City, Culture and Society, 37, 1-8.
14. Duxbury, N., Hosagrahar, J. & Pascual, J. (2016). Why Must Culture be at the Heart of Sustainable Urban Development?. Agenda 21 for Culture, UCLG Agenda 2030 & Habitat III Policy Paper.
15. Eagleton, T. (2020). Kültür. (B. Göçer, Çev.). İstanbul: Can Yayınları.
16. Eagleton, T. (2022). Kültür Yorumları. (Ö. Çelik, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
17. Ece, Ö., Sanul, R. G., Yartan, C. & Yücesoy, E. Ü. (2016). Yerel Yönetimler İçin Kültürel Planlama. İstanbul: İKSV.
18. Eliot, T. S. (1987). Kültür Üzerine Düşünceler. (S. Kantarcıoğlu, Çev.). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
19. Evans, G. (2001). Cultural Planning: An Urban Renaissance?. Cambridge: Routledge.
20. Güvenç, B. (1979). İnsan ve Kültür. Ankara: Remzi Kitabevi.
21. Güvenç, B. (1995). Kültür ve Demokrasi. İstanbul: Gündoğan Yayınları.
22. Hall, S. (1980). Cultural Studies: Two Paradigms. Media Culture Society, 2, 52-72. Jancovich, L. (2017). The Participation Myth. International Journal of Cultural Policy, 23(1), 107-121.
23. Keskin, S. (2022). “Kültür Politikalarının Geliştirilmesinde Verinin Toplanması ve Yönetimi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Kireçci, M. A. (2015). 2023’e Doğru Kültür Politikaları. İstanbul: MÜSİAD.
25. Mangset, P. (2020). The End of Cultural Policy?. International Journal of Cultural Policy, 26, 398-411.
26. Marx, L. (2019). Participation as Policy in Local Cultural Governance. Cultural Trends, 28(4), 294-304.
27. Mercer, C. (2012). Towards Cultural Citizenship: Tools for Cultural Policy and Development. (2nd Edt.). Stockholm: Södertälje.
28. Mommaas, H. (2010). Kent, Kültür ve Kimlik: Üçüncü Mekan Olarak Kent. Ü. Z. Kutlu & C. Smithuijsen (Eds.), Kültür Politikaları ve Yönetimi: Yıllık 2010 (ss. 15- 26). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
29. Mulcahy, K. V. (2006). Cultural Policy: Definitions and Theoretical Approaches. Journal of Arts Management, Law and Society, 35(4), 319-330.
30. Mumcu, B. (2024). Türkiye’de Kültürel Mirasın Korunması. Ankara: Kadim. OECD (2019). Culture and Local Development: Maximising the Impact. https://icom.museum/wpcontent/uploads/2019/08/ICOMOECDGUIDE_EN_FINAL .pdf E. T. 17 Ocak 2025.
31. Özkan, M. (2022). İktidar ve Kültür: AK Partili Yıllarda Kültür Politikalarına Yön Veren Temel Dinamikler. N. Miş, B. Duran & A. Babacan (Eds.), AK Parti ve Türkiye’nin Dönüşümü, Cilt II (ss. 307-336). Ankara: SETA Yayınları.
32. Parekh, B. (2002). ÇokkültürlülüğüoYeniden Düşünmek: Kültürel Çeşitlilik ve Siyasi Teori. (B. Tanrıseven, Çev.). Ankara: Phoenix.
33. Polo, J. F. (2018). Turkish Cultural Policies: In search of a New Model?. M. Girard, J. F. Polo & C. Scalbert-Yücel (Eds.), Turkish Cultural Policies in A Global World (pp. 77-103). USA: Palgrave Macmillan.
34. Rhodes, R. A. W. (2006). The New Governance: Governing without Government. Political Studies, 44(4), 652-667.
35. Robins, K. (2016). Yirmi Birinci Yüzyılda Kültür Politikaları ve Kültür Siyaseti. K. Robins & B. Y. Şeyben (Eds.), Kültür Politikaları ve Yönetimi: Yıllık 2014-2015 (ss. 9-24). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
36. Rius-Ulldemolins, J., Pizzi, A. & Arostegui, J. (2019). European Models of Cultural Policy: Towards European Convergence in Public Spending and Cultural Participation?. Journal of European Integration, 41(8), 1045-1067.
37. Stevenson, D. (2023). Cultural Policy Beyond the Economy: Work, Value and the Social. Massachusetts: Edward Elgar Publishing UCLG (2025). Culture 21: Actions. https://www.agenda21culture.net/documents E. T. 17 Ocak 2025.
38. UNESCO (1982). World Conference on Cultural Policies: Final Report. Paris: UNESCO Publishing.
39. UNESCO (2016). Culture for Sustainable Urban Development. Paris: UNESCO Publishing.
40. UNESCO (2019). Culture|2030 Indicators. Paris: UNESCO Publishing.
41. Uygur, N. (2004). Kültür Kuramı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
42. Williams, R. (2017). Kültür ve Toplum: 1780-1950. (U. Kocabaşoğlu, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
43. Yaslıçimen, F. (2018). Yerel Yönetimlerde Kültür Politikaları. İstanbul: İlke Politika Notu 06