‘Derleme Sözlüğü’ne Katkılar’ Başlıklı Çalışmalarda Sözlük Dışı Kelimeler ve Ortak Söz Öbekleri

Öz

Türkiye Türkçesi ağız araştırmalarının en önemli ürünlerinden biri olan Derleme Sözlüğü (DS), Türkçenin söz varlığını derli toplu bir biçimde ortaya koymayı hedefleyen temel bir kaynaktır. Ancak sözlüğün yayımlanmasından sonra da farklı bölgelerde yapılan derlemeler yeni sözcükleri ortaya çıkarmış ve “Derleme Sözlüğü’ne Katkılar” başlığıyla çok sayıda araştırma yayımlanmıştır. Derleme Sözlüğü’ne katkı amacıyla yapılan bu ağız araştırmaları, Türkçenin söz varlığını zenginleştirmek açısından önemli bir işlev üstlenmektedir. Bu konu başlığıyla yapılan çalışmalara bakıldığında çeşitli tarihlerde yüze yakın araştırmanın yayımlandığı görülür. Bu çalışma da Derleme Sözlüğü’ne Katkılar başlıklı bazı araştırmaların seçilip incelenmesi temeline dayanmaktadır. Çünkü yapılan çalışmalar incelendiğinde önemli bir söz varlığının Derleme Sözlüğü’ne (elektronik sözlük) girilmediği tespit edilmiştir. Bu sebeple çalışmanın konusu, Derleme Sözlüğü’ne Katkılar başlıklı çalışmalardaki söz varlığının sözlüğe eklenmeyenlerini tespit etmektir. Çalışmanın temel amacı ise bu sözcüklerin sözlüğe kazandırılmasını sağlamak ve aynı kelimelerin farklı çalışmalarda tekrar edilmesinin önüne geçmektir. Bu yönüyle araştırma, hem DS’nin eksikliklerini ortaya koymayı hem de söz varlığı çalışmaların-da yöntemsel bir bütünlük sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Derleme Sözlüğü
• ağız
• söz varlığı
• sözlük

Kaynakça

1. Asıl, E. (2021). Elbistan/Alembey ve Ekinözü/Alişar Köyleri Ağızlarından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Asya Studies, 5(17), 153-164. https://doi.org/10.31455/asya.882766
2. Atmaca, E., & Güzel, Ö. (2023). Kumluca (Antalya) Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 57, 287-314. https://doi.org/10.21563/sutad.1285182
3. Büke, H. (2020). Denizli Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 131-148.
4. Bulut: (2017). Serik (Antalya) Yörükleri Ağzdından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Routa Edicational and Social Science Journal, 4(5), 127-141.
5. Bulut: (2018). Gümüşhane İli ve Yöresi Ağızlarından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Karadeniz Araştırmaları, 15(57), 171-190.
6. Çelik, A. (2018). Yalova İli Yerli Ağzından Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’ne Katkılar. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(13), 512-543. https://doi.org/10.33692/avrasyad.510291
7. Demir, E. (2021). Karaman’daki Geleneksel Mesleklerin Söz Varlığından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(1), 69-84. https://doi.org/10.47948/efad.891894
8. Demirci, M. (2017a). Osmaniye, Düziçi Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar-2. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(33), 36-44. https://doi.org/10.18493/kmusekad.400129

9. Demirci, M. (2017b). Osmaniye Düziçi Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar-I. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 6 (3), 1360-1383.
10. Direkci, B. (2018). Derebucak (Merkez) Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Journal of Turkish Studies, 13(20), 383-402. https://doi.org/10.7827/TURKISHSTUDIES.14173
11. Doğan, M. (2010). Aksaray Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar-2. Turkish Studies, 5, 1-9.
12. Efe, K. (2020). Ankara Güdül Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. The Journal of Social Sciences, 49, 786-827. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.48313
13. Erdoğan, S. (2016). Niğde Yöresi Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar-1. Türklük Bilimi Araştırmaları, 40, 69-82. https://doi.org/10.17133/tubar.270431
14. Gökçe, H. (2019). Bursa Dağ Yöresinden (Keles ve Orhaneli İlçelerinden) Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(36), 79-100. https://doi.org/10.21550/sosbilder.428399
15. Gürsoy, A. (2020). Gencek (Konya-Derebucak) Mahallesi Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3(2), 288-297. https://doi.org/10.47948/efad.817377
16. Güven, Ö. (2015). Zara (Sivas) Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Journal of Turkish Language and Literature, 51(51), 63-77.
17. Güven, Ö. (2021). Zara (Sivas) Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar II. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 5, 299-315. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.963031
18. Güzel, F. (2013a). Şahsuvar (Elazığ) Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Türk Dili, 68-80.
19. Güzel, F. (2013b). Şahsuvar Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar-2. Diyalektolog- Ağız Araştırmaları Dergisi, 6, 15-33.
20. Kuşdemir, A. (2020). Tokat ve Yöresi Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar I. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 5(1), 39-55. https://doi.org/10.30568/tullis.747877
21. Özdarendeli, N. (2016). Velimeşe Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 34, 57-79.
22. Sevinçli, V. (2024). Adilcevaz Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 65, 218-230. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1515505
23. Sır Dündar, A. N. (2021). Kütahya Merkez Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar-I. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(3), 903-925.
24. Tekin, F., & Cantürk: (2014). Giresun ve Yöresi Ağızlarından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Diyalektolog- Ağız Araştırmaları Dergisi, 9, 22-46.
25. Tokat, F. (2014). Çavdır Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 3(1), 153-166. https://doi.org/10.7884/teke.260
26. Topal, E. (2018). Giresun Eynesil Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar. Karadeniz Araştırmaları, 15(59), 291-296.
27. Uysal, İ. N. (2018). Himmetli (Niğde-Merkez) Köyü Ağzından Derleme Sözlüğü’ne Katkılar. Erdem, 0(74), 139-156. https://doi.org/10.32704/erdem.450121
28. Yıldız, M., & Özsoy, Y. (2016). Bartın Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 141-150.
29. Yıldız, O. (2007). Isparta Ağzından Derleme Sözlüğüne Katkılar. Journal of Turkish Studies, 2(2), 790-800. https://doi.org/10.7827/TURKISHSTUDIES.107