Yapay Zekâ Teknolojilerinin Kullanımına Yönelik Etik Politika
Dergimiz, yapay zekâ (YZ) ve üretken yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araştırma ve akademik yayıncılık süreçlerinde yardımcı ve destekleyici araçlar olarak kullanılmasını kabul etmektedir. Ancak bu teknolojilerin kullanımı; araştırmacıların, editörlerin ve hakemlerin bilimsel, akademik ve etik sorumluluklarının yerine geçmez. Yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılması sürecinde şeffaflık, doğruluk, hesap verebilirlik, gizlilik, akademik dürüstlük ve araştırma etiği ilkelerine uyulması temel esastır.
Genel Esaslar
• Yapay zekâ uygulamaları, yazarlık için gerekli sorumluluk ve kriterleri karşılamadığından yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
• Araştırma, veri analizi, çeviri, dil düzenleme, kodlama, görsel, şekil veya tablo hazırlama gibi amaçlarla yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılmışsa, bu kullanım uygun ve şeffaf bir şekilde açıklanmalıdır.
• Yapay zekâ tarafından oluşturulan veya desteklenen her türlü bilgi, veri, şekil, tablo, görsel ve benzeri içerik kullanıcı tarafından kontrol edilmeli ve bilimsel açıdan doğrulanmalıdır.
• Yapay zekâ sistemleri tarafından oluşturulan bilgilerin doğruluğunun, güvenilirliğinin ve bilimsel uygunluğunun kontrol edilmesinden yapay zekâ aracını kullanan kişi sorumludur.
• Gizlilik yükümlülüğü bulunan bilgiler, kişisel veriler, yayımlanmamış araştırmalar, hakemlik materyalleri veya gizli belgeler gerekli güvenlik koşulları sağlanmadan yapay zekâ platformlarına yüklenmemelidir.
• Yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı; yürürlükteki araştırma etiği, yayın etiği, telif hakları, kişisel verilerin korunması ve ilgili diğer yasal düzenlemeler ile derginin etik politikalarına uygun olmalıdır.
Yazarlara İlişkin İlkeler
• Çalışmanın hazırlanması sırasında yararlanılan yapay zekâ araçlarını ve bu araçların hangi amaçlarla kullanıldığını açık ve anlaşılır biçimde belirtmelidir.
• Yapay zekâ tarafından oluşturulan analiz, kaynak önerisi, görsel, tablo veya diğer içerikleri yayımlamadan önce kontrol etmeli, doğrulamalı ve gerekli düzeltmeleri gerçekleştirmelidir.
• Yapay zekâ araçlarını makalede yazar veya ortak yazar olarak göstermemelidir.
• Yapay zekâ teknolojilerini uydurma veri, sahte kaynak veya atıf, yanlış bilgi, yanıltıcı içerik ya da bilimsel olarak doğrulanamayan görsel üretmek amacıyla kullanmamalıdır.
• Yapay zekâ kullanımı sırasında telif hakkı, fikrî mülkiyet, veri güvenliği, gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülüklere uygun hareket etmelidir.
• Makalenin tüm içeriğinden, bilimsel doğruluğundan, özgünlüğünden ve etik uygunluğundan tamamen kendilerinin sorumlu olduğunu kabul etmelidir.
Hakemlere İlişkin İlkeler
• Değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen makaleleri, ek dosyaları, verileri veya hakemlik sürecine ilişkin gizli bilgileri yapay zekâ araçlarına yüklememelidir.
• Hakemlik sürecinin gizliliğini korumalı ve değerlendirme kapsamında edindikleri bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamalıdır.
• Bilimsel değerlendirmelerini kendi uzmanlık alanları, akademik bilgi birikimleri ve bilimsel değerlendirme ölçütleri doğrultusunda gerçekleştirmelidir.
• Yapay zekâ araçlarından elde edilen herhangi bir öneri veya çıktıyı kendi bilimsel değerlendirmelerinin yerine kullanmamalıdır.
• İnceleme sürecinde yapay zekâ kullanımından kaynaklanabilecek olası etik sorun, veri güvenilirliği, kaynak doğruluğu veya yanıltıcı içerik durumlarını fark etmeleri hâlinde editörlüğü bilgilendirmelidir.
Editörlere İlişkin İlkeler
• Yayın sürecine ilişkin kararlarını bilimsel kalite, akademik değerlendirme, etik ilkeler ve derginin yayın politikaları doğrultusunda vermelidir.
• Makale dosyalarını, hakem raporlarını, editoryal yazışmaları veya yayın sürecine ilişkin diğer gizli belgeleri uygun olmayan yapay zekâ sistemleriyle paylaşmamalıdır.
• Yazarların yapay zekâ kullanımına ilişkin beyanlarını değerlendirmeli ve gerekli gördüğü durumlarda yazarlardan kullanımın niteliğine ilişkin ek açıklama talep etmelidir.
• Yapay zekâ kullanımından kaynaklanabilecek olası etik ihlal, veri manipülasyonu, uydurma veri, sahte atıf veya yanıltıcı içerik şüphesi bulunduğunda gerekli inceleme süreçlerini yürütmelidir.
• Yayın etiğine aykırı yapay zekâ kullanımının tespit edilmesi durumunda COPE ilkeleri ve derginin yayın politikaları doğrultusunda gerekli işlemleri gerçekleştirmelidir.
Yapay Zekâ Kullanım Beyanı
Yazarlar, çalışmalarının hazırlanması sırasında yapay zekâ araçlarından yararlanmaları durumunda kullanılan yapay zekâ sisteminin adını, sürümünü veya modelini (varsa) ve kullanım amacını makalenin uygun bir bölümünde açıkça belirtmelidir. Metin düzenleme, dil bilgisi ve anlatım iyileştirme, çeviri, veri veya içerik analizi, kodlama, görsel oluşturma ya da teknik destek amacıyla kullanılan yapay zekâ uygulamaları da şeffaflık ilkesi doğrultusunda beyan edilmelidir.