Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri

Burcu Kaymak

doi:10.53444/deubefd.1623347

TR EN

Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri

Öz

Öğretmenlik uygulaması profesyonel mentor yetkinliğine sahip eğitimciler tarafından verilmesi gereken bir derstir. Bu çalışma üç aşamalı bir çalışmanın ikinci basamağını oluşturmakta, elde edilecek görüşler doğrultusunda sürecin yapılandırılmasına yardımcı olması bakımından kıymetli görülmekte, öğretmen adaylarına profesyonel mentorluk desteğinin sağlanması için görüş ve beklentileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu çalışmada fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Çalışmada ölçüt örneklemden yararlanılarak, katılımcıların verileri yapılan yarı yapılandırılmış görüşme soruları ve odak grup görüşmesi ile toplanmıştır. İki farklı odak grup halinde yapılan görüşmelere her bir grupta sekiz katılımcı olmak üzere toplam 16 sosyal bilgiler öğretmen adayı katılım sağlamıştır. Çalışmada mentor ve mentinin özelliklerine yönelik çeşitli görüşler belirtilirken, mentor destekli öğretmenlik uygulamasına yönelik önerilerde bulunulmuş, öğretmenlik uygulamasında desteklenilmesi istenilen çeşitli konular vurgulanmıştır., Mentor ve profesyonel bir mentorluk desteğinin öğretmen adayları için ulaşılabilir olması, uygulama öğretmenlerinin mentor yetkinliğine sahip olarak eğitim fakültelerinden mezun edilmesi çalışmanın bazı önerileri arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

sosyal bilgiler, öğretmenlik uygulaması, mentor, menti., mentorluk

Suggestions of Prospective Teachers to Increase the Quality of Formal Mentoring Relationships to be Conducted Within the Scope of the Teaching Practice Course

Öz

Teaching practice is a course that should be given by educators with professional mentor competence. This study constitutes the second step of a three-stage study, it is considered valuable in terms of helping to structure the process in line with the opinions to be obtained, it aims to reveal opinions and expectations for providing professional mentoring support to teacher candidates. Phenomenology pattern was used in this study. In the study, using the criterion sample, the participants' data were collected through a focus group interview. A total of 16 social studies teacher candidates, including eight participants in each group, participated in the interviews conducted in two different focus groups. In the study, various opinions on the characteristics of mentors and mentee were stated, suggestions were made for mentor-supported teaching practice, and various issues that need to be supported in teaching practice were highlighted., The availability of mentors and professional mentoring support for teacher candidates, graduation of practical teachers from faculties of education with mentor Deciency are among the main recommendations of the study.

Anahtar Kelimeler

social studies, mentoring, teaching practice, mentor, mentee

Kaynakça

Akhan, N. E. & Kaymak, B. (2021a). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması paydaşlarına yönelik metaforları. International Social Sciences Studies Journal, 7 (84), 2597-2608
Akhan, N.E. & Kaymak, B. (2021b). Teachıng practıce experıences of student teachers of socıal studıes. Bulgarian Journal of Science and Education Policy (BJSEP), 15(1), 5- 33.
Aspfors, J., & Fransson, G. (2015). Research on mentor education for mentors of newly qualified teachers: A qualitative meta-synthesis. Teaching and Teacher Education, 48, 75–86.
Bäcklund, J., Florin Sädbom, R., Manderstedt, L., & Anderström, H. (2024). We are mentoring more often: experiences of being a mentor in a training school project. Education Inquiry, 15(2), 203–226. https://doi.org/10.1080/20004508.2022.2086736
Bakioğlu, A. (2015). Eğitimde mentorluk. Ankara: Nobel Akademi.
Bakioğlu, A., Göğüş, N., Ülker, N., Bayhan, G. & Özgen, B. (2015). Mentorluk ve eğitimde mentorluk (Ed. Ayşen Bakioğlu) Eğitimde Mentorluk içinde (1-40.) Ankara: Nobel Yayıncılık
Baugh, S. G. & Sullivan, S. E. (2005). Mentoring and career development. Guest Editorial, 10 (6-7), 425-428.
Bergmark, U., Dahlbäck, A. C., Hagström, A. K., & Viklund, S. (2023). Leading with care: four mentor metaphors in collaboration between teachers and researchers in action research (Translated from the Swedish and revised by the authors). Educational Action Research, 32(3), 475–492. https://doi.org/10.1080/09650792.2023.2229870
Braun, A., Weiß, S., Langenohl, S., Schlegel, C. M., & Kiel, E. (2022). Du musst noch nicht die ganze Welt bewegen, du hast gerade erst angefangen”— feedbackprozesse in Mentor/in-Mentee-Beziehungen im Praktikum [“You don’t have to move the whole world yet, you just started”— feedback in mentor-mentee relationships in school internships]. Zeitschrift für Bildungsforschung, 497–514.
Burger, J., Bellhäuser, H., & Imhof, M. (2021). Mentoring styles and novice teachers’ well-being: The role of basic need satisfaction. Teaching and Teacher Education, 103, 103345. https://doi. org/10.1016/j.tate.2021.103345

Cochran-Smith, M. (2004). Walking the road: Race, diversity and social justice in teacher education. New York: Teachers College Press.
Cresswell, J. W. (2018). Qualitative research methods. Qualitative research and research design according to five approaches (4th Ed.) (Trans. Edt. Mesut Bütün and Selçuk Beşir Demir). Ankara: Siyasal
Cullingford, C. (2006). Mentoring in education: An ınternational perspective. Ashgate Publishing.
Curcio, A., & Adams, A. (2019). The development of mentoring partnerships: How a shared learning experience enhanced the final internship. SRATE Journal, 28(1), 1–8, Winter 2019.
Darling-Hammond, L. (2014). Strengthening Clinical Preparation: The Holy Grail of Teacher Education. Peabody Journal of Education, 89(4), 547–561. https://doi.org/10.1080/0161956X.2014.939009
Darling-Hammond, L. (2021). Defining teaching quality around the world. European Journal of Teacher Education, 44(3), 295–308. https://doi.org/10.1080/ 02619768.2021.1919080
Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2000). Introduction: The discipline and practice of qualitative research. N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Edts.). Handbook of qualitative research. Thousand Oaks, CA: Sage.
Dreer-Goethe, B. (2023), Well-being and mentoring in pre-service teacher education: an integrative literature review. International Journal of Mentoring and Coaching in Education, 12 (4), 336-349, DOI 10.1108/IJMCE-09-2022-0073
Driskell, N. (2015). Global perspectives: mentoring and support for new teachers in Ontario and Fınland. https://ncee.org/quick-read/global-perspectives-mentoring-and-support-for-new-teachers-in-ontario-and-finland/ adresinden 25.08.2021 de alındı.
Edwards, A. & Skinner, J. (2009). Qualitative research in sport management. Oxford: Elsevier Gani, A., Rathakrishnan, N. I. & Krishnasamy, M. (2020) A pilot test for establishing validity and reliability of qualitative interview in the blended learning English proficiency course. Journal of Critical Reviews, 7(5). 140 -143.
Ganser, T. (1998). “Metaphors for Mentoring.” The Educational Forum 62 (2), 113–119.
George Mason Universty (2021). Student ınternship. https://education.gmu.edu/teacher-track-office/student-internship adresinden 25.08.2021 de alındı.
Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage.
Gul, T., Demir, K., & Criswell, B. (2019). Constructing Teacher Leadership Through Mentoring: Functionality of Mentoring Practices in Evolving Teacher Leadership, Journal of Science Teacher Education, 30(3), 209-228. https://doi.org/10.1080/1046560X.2018.1558655
Handal, G. (2007). “Handledaren – guru eller kritisk vän?” In Handledning i pedagogiskt arbete [Mentoing in pedagogical work], Edited by Tomas Kroksmark and Karin Åberg, 19–31. Lund, Sweden: Studentlitteratur. Hegender, H. (2010). The Assessment of Student Teachers’ Academic and Professional Knowledge in School‐Based Teacher Education. Scandinavian Journal of Educational Research, 54(2), 151–171. https://doi.org/10.1080/00313831003637931
Hennissen, P., Crasborn, F., Brouwer, N., Korthagen, F. & Bergen, T. (2008). Mapping mentor teachers’ roles in mentoring dialogues. Educational Research Review, 3 (2), 168-186.
Hightower, A., Wiens, P., & Guzman, S. (2021). Formal mentorship and instructional practices: a Teaching and Learning International Survey (TALIS) study of US teachers. International Journal of Mentoring and Coaching in Education, 10(1), 118–132. https://doi.org/10.1108/ IJMCE-06-2020-0030
Hobbs, K.S. & Putnam, J. (2016). Beginning Teachers’ Experiences Working with a DistrictEmployed Mentor in a North Carolina School District. Journal of Organizational and Educational Leadership, 2(1), 2. https://digitalcommons.gardner-webb.edu/cgi/viewcontent. cgi?article=1011&context=joel
Hobson, A.J. (2020), “ONSIDE mentoring: a framework for supporting professional learning, development, and well-being”, Irby, B.J., Boswell, J.N., Searby, L.J., Kochan, F.K., Garza, R. and Abdelrahman, N. (Eds), The Wiley International Handbook of Mentoring: Paradigms, Practices, Programs, and Possibilities, John Wiley & Sons, Hoboken, pp. 521-545.
Hobson, A.J., Ashby, P., Malderez, A. & Tomlinson, P. D. (2009). Mentoring beginning teachers: What we know and what we don't. Teaching and Teacher Education, 25 (1), 207-216.
Hoffman, J.V., Wetzel, M.M., Maloch, B., Greeter, E., Taylor, L., DeJulio, S. & Vlach, S.K. (2015), “What can we learn from studying the coaching interactions between cooperating teachers and preservice teachers? A literature review”, Teaching and Teacher Education, 52, 99-112.
Irby, B. J. (2018). Editor’s Overview: Differences and Similarities with Mentoring, Tutoring, and Coaching. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 26(2), 115–121. https://doi.org/10.1080/13611267.2018.1489237
Izadinia, M. (2015a). A closer look at the role of mentor teachers in shaping preservice teachers’ professional identity. Teaching and Teacher Education, 52, 1–10.
Izadinia, M. (2017). Pre-service teachers’ use of metaphors for mentoring relationships. Journal of Education for Teaching, 43(5), 506–519. https://doi.org/10.1080/02607476.2017.1355085
Jaspers, W. M., Meijer, P. C., Prins, F. & Wubbels, T. (2014). Mentor teachers: Their perceived possibilities and challenges as mentor and teacher. Teaching and Teacher Education, 44, 106-116.
Jonson, K. F. (2008). Being an efecitive mentor: How to help beginning teachers succeed, Corwin Press, California.
Kaymak, B. (2022). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması süreçlerinin mentorluk yoluyla desteklenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Kuhn, C., Hagenauer, G., Groschner, A. & Bach, A. (2024). Mentor teachers’ motivations and implications for mentoring style and enthusiasm. Teaching and Teacher Education, 139, 1-11.
Larsen, E., Curtis, E., Nguyen, H. T., & Loughland, T. (2023). Perspectives on teacher standards in the mentoring process: insights from mentors and early career teachers in an Australian context. Educational Review, 1-17. 17. https://doi.org/10.1080/00131911.2023.2243393
Larsson, H. (2017). Framtidens övningsskolor och VFU-modeller? Verksamhetsförlagd utbildning vid Stockholms universitets lärarutbildningar. [Future Training Schools and Teacher Training Models? Teacher Training at Stockholm University Teacher Education]. Stockholm: Stockholm University.
Li, S., Malin, J. R., & Hackman, D. G. (2018). Mentoring supports and mentoring across difference: insights from mentees. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 26(5), 563–584. https://doi.org/10.1080/13611267.2018.1561020
Ligadu, C. (2016). Developing and fostering mentoring relationships in schools: Perceptions of mentors and mentees. 05(01), 147-160
Long, J. (2009). Assisting begining teachers and school communities to grow through extended and collaborative mentoring experiences. Mentoring ve Tutoring Partnersip in Learing, 17 (4), 317-327.
MacCallum, J. (2007). Mentoring and Teachers: The Implications of Reconceptualising Mentoring, The Internatıonal Journal Of Learnıng, 14 (5), 133-140.
Maready, B., Cheng, Q., & Bunch, D. (2021). Exploring mentoring practices contributing to new teacher retention: An analysis of the beginning teacher longitudinal study. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, 19(2), 88-99. https://doi.org/10.24384/rgm9-sa56
Marshall, C.& Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. New York: Sage.
Matsko, K. K., Ronfeldt, M., Nolan, H. G., Klugman, J., Reininger, M., & Brockman, S., L., (2018). Cooperating Teacher as Model and Coach: What Leads to Student Teachers’ Perceptions of Preparedness? Journal of Teacher Education, 1-22. https://doi.org/10.1177/0022487118791992
McCallum, F. and Price, D. (2016), “Teacher wellbeing”, McCallum, F. and Price, D. (Eds), Nurturing Wellbeing Development in Education, Routledge, London and New York, pp. 113-132.
McGill (2021). Student teaching e-handbook. https://www.mcgill.ca/ adresinden 24.09.2021 de alındı.
Merriam, S. B. (2018). Qualitative research. A guide for pattern and application. (3rd Ed.). (Trans. Edt. Selahattin Turan). Ankara: Nobel.
Mete, Y. A. (2013). Okul uygulaması dersine yönelik öğretmen adayı, öğretmen ve okul yöneticilerinin sahip oldukları metaforlar. Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcileri Dergisi, 2 (2), 249-274.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Mok, S. Y. & Staub, F. C. (2021). Does coaching, mentoring, and supervision matter for pre-service teachers’ planning skills and clarity of instruction? A meta-analysis of (quasi-) experimental studies. Teaching and Teacher Education, 107,1-14
Nielsen, W., Tindall-Ford, S., & Sheridan, L. (2022). Mentoring conversations in preservice teacher supervision: knowledge for mentoring in categories of participation. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 30(1), 38–64. https://doi.org/10.1080/13611267.2022.2030185
Ontario Tech University (2021-2022). Faculty of education field experience handbook. https://education.ontariotechu.ca/undergraduate/2021-2022-field-experience-handbook_current.pdf adresinden 24.09.2021 de alındı.
Pattison Meek, J. (2024). The unsung heroes of practicum mentorship: Moving toward a triad model inclusive of student voice to support student teachers’ professional learnin. Teaching and Teacher Education, 143, 1-10.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research & Evaluation Methods (3rd Ed.). United States of America:Sage.
Pylman, S., & Bell, J. (2021). Levels of mentor questioning in assisted performance: what mentors should ask student teachers while co-planning. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 29(5), 522–544. https://doi.org/10.1080/13611267.2021.1986796
Ronfeldt, M. (2015). Field placement schools and instructional effectiveness. Journal of Teacher Education, 66(4), 304–320.
Ronfeldt, M., Brockman, S. L., & Campbell, S. L. (2018). Does cooperating teachers’ instructional effectiveness improve preservice teachers’ future performance? Educational Researcher, 47(7), 405–418.
Ronfeldt, M., Truwit, M., Bardelli, E., Schaaf, K., & Smith, B. (2023). Cultivating Stronger Coaching in Clinical Mentors: An Experimental Evaluation of the Mentors Matter Professional Development Initiative. Educational Evaluation and Policy Analysis, 0(0). https://doi.org/10.3102/01623737231183414
Simpson, Z., Van Rensburg, N. J. & Benecke, D. R. (2017). Engineering students' visual metaphors for mentorship: Implications for the candidacy period, 2017 IEEE Global Engineering Education Conference (EDUCON), Athens, Greece, 2017, pp. 219-225, doi: 10.1109/EDUCON.2017.7942851.
Smith, J. (2003). Forces affecting begining teacher-mentor relationsihps in a large suburban school system. Doctor of Philosophy in Educational Leadersihp and Policy Studies, Blacksburg. Virginia.
Soininen, M. & Merisuo Storm, T. (2012). Fin Sınıf Öğretmeni Eğitiminde Mentorluk ve yetiştiricilik (Çev. Cihad Demirli). Ramazan Yirci ve İbrahim Kocabaş (Ed.). Dünyada Mentorluk Uygulamaları içinde (71-90) Ankara: Pegem Akademi.
Sørensen, Y., & Bjørndal, K. E. W. (2021). Sentrale områder i praksisopplæringen for lærerstudenters profesjonelle utvikling – en systematisk forskningsgjennomgang (2005–2020) [Central areas of teaching practice for pre-service teachers’ professional development – a systematic research review]. Nordisk Tidsskrift for Utdanning og Praksis, 15(3), 38–69. https://doi.org/10.23865/up.v15.2640
Strauss, A., & Corbin, J. (2014). Basics of qualitative research techniques. New York: Sage.
Stueart, R.D & Sullivan, M. (2010). Developing Library Leaders: A How to do it Manual for Coaching, Team Building, and Mentoring Library Staff, New York: Neal – Schuman Publishers Inc.
Şaşmaz Ören, F., Sevinç, Ö. S. & Erdoğmuş, E. (2009). Öğretmen adaylarının okul deneyimi derslerine yönelik tutumlarının ve görüşlerinin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15 (58), 217-246.
Tok, Ş. (2010). The problems of teacher candidate’s about teaching skills during teaching practice. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2 (2), 4142–4146.
Ulvik, M., & Sunde, E. (2013). The impact of mentor education: Does mentor education matter? Professional Development in Education, 39(5), 754–770.
Ulvik, M., Helleve, I., & Smith, K. (2018). What and how student teachers learn during their practicum as a foundation for further professional development. Professional Development in Education, 44(5), 638–649. https://doi.org/10.1080/ 19415257.2017.1388271
Villani, S. (2002). Mentoring and ınduction programs that support new principals. London: Corwin Press.
Visagie, U. (2011). Coaching, mentoring and couseling explained. http://careerdevelopmentplan.net/coaching-counseling-mentoring-160 adresinden 04.02.2022 de alındı. Weissenfels, H. (1991). Beginning teacher ınternship programs: what are the basics? NASSP Bulletin, 75 (533), 96-101.
Wiese, E., Hatlevik,I. K. R. & Daza, V. (2024). How can universities ensure quality of practice in initial teacher education?. Teaching and Teacher Education, 139-1-10.
Wong, S. P., Soh, S. B. & Wong, M. L. L. (2022). Intercultural mentoring among university students: The importance of meaningful communication. International Journal of Intercultural Relations, 91, 13-26.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Bilgiler Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burcu Kaymak ^*
0000-0003-0551-584X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Ocak 2025

Kabul Tarihi

10 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 66

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1623347

IZ

https://izlik.org/JA95SD64JU

APA

Kaymak, B. (2025). Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 3917-3966. https://doi.org/10.53444/deubefd.1623347

AMA

1.Kaymak B. Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri. DEU BEF Dergi. 2025;(66):3917-3966. doi:10.53444/deubefd.1623347

Chicago

Kaymak, Burcu. 2025. “Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66: 3917-66. https://doi.org/10.53444/deubefd.1623347.

EndNote

Kaymak B (01 Aralık 2025) Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 66 3917–3966.

IEEE

[1]B. Kaymak, “Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri”, DEU BEF Dergi, sy 66, ss. 3917–3966, Ara. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1623347.

ISNAD

Kaymak, Burcu. “Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 66 (01 Aralık 2025): 3917-3966. https://doi.org/10.53444/deubefd.1623347.

JAMA

1.Kaymak B. Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri. DEU BEF Dergi. 2025;:3917–3966.

MLA

Kaymak, Burcu. “Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66, Aralık 2025, ss. 3917-66, doi:10.53444/deubefd.1623347.

Vancouver

1.Burcu Kaymak. Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri. DEU BEF Dergi. 01 Aralık 2025;(66):3917-66. doi:10.53444/deubefd.1623347

Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Uygulaması Dersi Kapsamında Yürütülecek Formal Mentorluk İlişkilerinin Niteliğini Artırmaya Yönelik Önerileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Suggestions of Prospective Teachers to Increase the Quality of Formal Mentoring Relationships to be Conducted Within the Scope of the Teaching Practice Course

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster