Ortaokul Öğrencilerinin PISA ve LGS Matematik Problemlerine İlişkin Performans ve Değerlendirmeleri: Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Yıl 2025, Sayı: 66, 4107 - 4126, 29.12.2025

Ayla Ata Baran , Melike Başlı , İrem Başağaç

https://doi.org/10.53444/deubefd.1636012

Öz

Günümüz matematik sınıflarında öğrencilerin beceri temelli problem çözme becerisi gelişimini sağlayabilmenin temel bir amaç olarak benimsendiği söylenebilir. Bununla birlikte, beceri temelli problem kavramı ulusal alanyazında ağırlıklı olarak PISA ve TIMSS benzeri problemler olarak kavramsallaştırılmakta ve Liselere Geçiş Sistemi, PISA ve TIMSS benzeri bir değerlendirme olarak anılmaktadır. Bununla birlikte, araştırma sonuçları öğrencilerin beceri temelli problemleri çözme sürecinde birtakım güçlüklerle karşılaştıklarını ortaya koymakta ve ortaokul öğrencilerinin beceri temelli problem çözme süreç ve performanslarının kapsamlı olarak incelenmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Bu araştırmada, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin PISA ve LGS matematik performanslarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve problem durumlarına ilişkin öğrenci değerlendirmelerinin sunulması amaçlanmıştır. Nitel araştırma türündeki bu çalışmada, 62 sekizinci sınıf öğrencisi çalışmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Araştırma verileri Karşılaştırmalı Performans Testi aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verileri problemlerin çözüm süreçleri ve bu süreçlerdeki akıl yürütmeler gözetilerek nitel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin matematik performanslarının PISA ya da LGS matematik problemi lehine olması durumunun öğrenme alanlarına göre farklılık gösterdiği görülmüştür. Öğrencilerin kıyaslamaya dayalı değerlendirmeleri, test genelinde LGS problemlerinin PISA problemlerine kıyasla nispeten daha kolay olduğunun düşünüldüğünü göstermiştir. Bu doğrultuda öğrencilerin problem çözmeye açıklık duyuşsal karakteristiklerinin olumlu yönde gelişmesini destekleyici müdahalelerin geliştirilmesi, beceri temelli problem çözme uygulamaları ile zenginleştirilmiş öğrenme ortam tasarımlarının gerçekleştirilmesi ve uygulanması yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

PISA , LGS , beceri temelli problem , ortaokul sekizinci sınıf öğrencileri

Middle School Students' Performance and Evaluation on PISA and LGS Mathematics Problems: A Comparative Study

Öz

In this study, it was aimed to examine the mathematics performance of eighth grade students in PISA and LGS problems comparatively and to present student evaluations of the problems. The present study was designed as a qualitative study and holistic single-case study design was used. The participants of the study were 62 eighth grade students. The data collection tool was a test namely, Comparative Performance Test which was developed by the researchers. The data obtained was analyzed qualitatively by considering the solution processes of the problems and the mathematical reasoning in these processes. As a result of the research, it was seen that the participating students' mathematics performance in favor of either PISA or LGS mathematics problems varied and this variation differed according to the mathematics curriculum topics. The comparative evaluations of the participating students showed that LGS mathematics problems were considered to be relatively easier than PISA mathematical literacy problems throughout the test. Accordingly, it was recommended to develop interventions that support the positive development of students' affective characteristics of openness to problem solving, and to design and implement learning environment designs enriched with mathematical skills-based problem solving practices.

Anahtar Kelimeler

PISA , LGS , mathematical skills-based problems , eighth grade students

Kaynakça

• Altun, M., Aydın-Gümüş, N., Akkaya, R., Bozkurt, I., & Kozaklı-Ülger, T. (2018). Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlığı beceri düzeylerinin incelenmesi. Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 1(1), 66-88.
• Bilgiç, B., & Akyüz, G. (2025). LGS matematik sorularının PISA 2022 çerçevesinde incelenmesi. Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 8(2), 103-120.
• Çelik, H., & Sonay-Ay, Z. (2025). Ortaöğretime Geçiş Sınavı (LGS) matematik sorularının süreç standartlarına göre değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 1, 147-171.
• Çelenli, M., Taşpınar-Şener, Z., & Aydoğdu, M. Z. (2022). Beceri temelli matematik sorularının orantısal akıl yürütme problem türlerine göre incelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 40, 161-169.
• Duran, A. A. (2024). Liselere geçiş sistemi matematik sorularının bilişsel ı̇stem düzeyleri bağlamında değerlendirilmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 65-85.
• Erden, B. (2020). Türkçe, matematik ve fen bilimleri dersi beceri temelli sorularına ilişkin öğretmen görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 81-103.
• Göçebe-Yüceer, E. (2023). LGS matematik sorularının matematik öğretim programına ve TIMMS çerçevesine göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Gök, M., & Yıldız, B. (2024). LGS matematik sorularının PISA matematik yeterlikleri açısından incelenmesi. JASS Studies- The Journal of Academic Social Science Studies, 17(102), 41-56.
• Gümüş, Ş., & Sevgi, S. (2024). Liselere Giriş Sınavı (LGS) matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı seviyelerine göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 455-474. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1472707
• Kabael, T. (2021). Sekizinci sınıf beceri odaklı problem kitabı. Mogy.
• Kablan, Z., & Bozkuş, F. (2021). Liselere giriş sınavı matematik problemlerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 211-231. https://doi.org/10.17860/mersinefd.800738
• Karakeçe, B. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin değerlendirmeleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Kedikli, D., & Katrancı, Y. (2022). Beceri temelli ortaokul matematik sorularının incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 673-696.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). 2018 Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Merkezi Sınavla Yerleşen Öğrencilerin Performansı. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_12/17094056_2018_lgs_rapor.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_03/26191912_yonerge.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2019). 2019 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_06/24094730_2019_Ortaogretim_Kurumlarina_Iliskin_Merkezi_Sinav.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2020). 2020 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_07/17104126_2020_Ortaogretim_Kurumlarina_Iliskin_Merkezi_Sinav.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2021). 2021 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_07/01113311_2021_Ortaogretim_Kurumlarina_Iliskin_Merkezi_Sinav.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2022). 2022 Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezi Sınav. https://cdn.eba.gov.tr/icerik/2022/06/2022_LGS_rapor.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2025). 2025 Liselere Geçiş Sistemi Kapsamında Merkezi Sınav Raporu. https://cdn.eba.gov.tr/yardimcikaynaklar/2025/07/LGS2025MerkeziSinavOzetRapor.pdf
• Organization for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2019). OECD Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. OECD Publishing.
• Organization for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/dfe0bf9c-en
• Öztürk, N. (2020). Liselere geçiş sistemi kapsamında gerçekleştirirlen merkezi sınav matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeyleri açısından sınıflandırılması [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Sanca, M., Artun, H., Bakırcı, H., & Okur, M. (2021). Ortaokul beceri temelli soruların yeniden yapılandırılmış Bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 219-248.
• Şıvkın, S., Aksoy, V. C., & Gür-Erdoğan, D. (2020). LGS’de sorulan PISA tarzı matematik sorularını doğru cevaplama ile okuduğunu anlama arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 148-159.
• Tortop, F., Cumalı, A., Çelenli, M., & Taşpınar-Şener, Z. (2022). LGS sınavındaki beceri temelli matematik sorularına yönelik öğretmen görüşleri. Erciyes Journal of Education, 6(2), 99 126.
• Uzun, H., & Ağaç, G. (2023). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin yaklaşımlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 57-78. https://doi.org/10.17679/inuefd.1133896
• Yeşil, H. G. (2024). Ortaokul öğrencilerinin matematik dersindeki beceri temelli sorularda karşılaştığı zorluklara ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayınları.
• Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.