Türkiye’de Ortaokulda Öğrenim Gören Mülteci Öğrencilerin Türkçe Yazma Öz Yeterlik Algıları Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2025, Sayı: 66, 4188 - 4203, 29.12.2025

Mehmet Kardoğan

https://doi.org/10.53444/deubefd.1642427

Öz

Öz yeterlik inancı yabancılara Türkçe öğretiminde önemli bir kavramdır. Dolayısıyla yabancı dil öğrenen bir bireyin istendik düzeyde başarı gösterebilmesi için kendine inanması ve olumlu bir öz yeterlik inancına sahip olması gerekir. Yabancı dil öğretiminde öğrencilerin öz yeterlik inancının bilinmesi eğitim-öğretim faaliyetlerinin planlamasına katkı sağlayacaktır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, Türkiye’de ortaokul düzeyinde öğrenim gören mülteci öğrencilerin Türkçe yazma becerisi öz yeterlik algılarının çeşitli değişkenlere göre belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Mersin ili, Mezitli ilçesine bağlı Mezitli İmam Hatip Ortaokulunda Türkçe öğrenim gören toplam 200 mülteci öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen “Kişisel Bilgi Formu” ve Büyükikiz (2011) tarafından geliştirilen “Türkçe Öğrenen Yabancılar İçin Yazma Becerisi Öz Yeterlilik Ölçeği” ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde betimsel istatistik teknikleri ile bağımsız örneklemler için t-testi, grup sayısı ikiden fazla olan değişkenler için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda, mülteci öğrencilerin Türkçe yazma becerisi öz yeterlik algılarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin Türkçe yazma becerisi öz yeterlik algılarının cinsiyet, ana dili, doğum yeri ve Türkiye'de bulunma sebebi değişkenine göre anlamlı olduğu; yaş düzeyi ve Türkiye’de bulunma süresi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bu sonuçlardan hareketle ilgililere önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Yabancılara Türkçe Öğretimi , Yazma , Öz Yeterlik

Etik Beyan

Bu çalışmada "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi"nde belirtilen kurallara uyulduğunu ve "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler"e dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederiz. Aynı zamanda yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarına ait olduğunu beyan ederiz.

A Study On The Self-Efficacy Perceptions of Refugee Students Attending Secondary School in Türkiye Regarding Turkish Writing

Öz

Self-efficacy belief is an important concept in teaching Turkish to foreigners. Therefore, a foreign language learner should believe in himself/herself and have a positive self-efficacy belief in order to achieve the desired level of success. Knowing students' self-efficacy beliefs in foreign language teaching will contribute to the planning of educational activities. In this context, the aim of this study is to determine the self-efficacy perceptions of refugee students studying at the secondary school level in Turkey according to various variables. For this purpose, descriptive survey model, one of the quantitative research approaches, was used in the study. The participants of the study consisted of a total of 200 refugee students studying Turkish at Mezitli İmam Hatip Secondary School in Mezitli district of Mersin province in the 2023-2024 academic year. The data of the study were collected with the “Personal Information Form” developed by the researcher and the “Writing Skill Self-Efficacy Scale for Foreigners Learning Turkish” developed by Büyükikiz (2011). Descriptive statistical techniques, t-test for independent samples and one-way analysis of variance (ANOVA) for variables with more than two groups were used to analyze the collected data. At the end of the study, it was determined that refugee students' self-efficacy perceptions of Turkish writing skills were at a moderate level. In addition, it was determined that students' perceptions of self-efficacy in Turkish writing skills were statistically significant according to the variables of gender, mother tongue, place of birth and reason for being in Turkey, but did not show a statistically significant difference according to the variables of age level and duration of being in Turkey. Based on these results, suggestions were made to the related parties.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish to foreigners , writing , self-efficacy

Etik Beyan

In this study, we declare that we have complied with the rules set out in the "Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Guidelines" and have not taken any action based on "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics". We also declare that there is no conflict of interest among the authors and that all responsibility for any ethical violations lies solely with the author of the article.

Kaynakça

• Açık, F. (2008). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretilirken karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Türkçe Eğitimi ve Öğretimi Sempozyumunda sunulan bildiri, Doğu Akdeniz Üniversitesi, Gazimağusa/ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Erişim adresi: https://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/fatma_acik_yabancilara_turkce_ogretimi.pdf
• Adalı, O. (2003). Anlamak ve anlatmak. Pan Yayıncılık.
• Akyol, H. (2015). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Pegem Akademi.
• Altunkaya, H., & Ateş, A. (2017). Yabancı dil Olarak Türkçe öğrenenlerin yazma özyeterlikleri ile yazılı anlatım becerileri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 86-103.
• Arslan, M., & Klıcıc, E. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisinin gelişiminde karşılaşılan sorunlar: Bosna Hersek örneği. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 169 182.
• Ayhan, S. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil bilgisi öğrenimine yönelik kaygı düzeyleri ve öz yeterlik algıları. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
• Ayhan, S., & Kana, F. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil bilgisi öğrenimine yönelik kaygı düzeyleri. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, (23), 207-218.
• Bakır, S. (2015). Yabancı uyruklu öğrencilerin öğrenme yaklaşımlarının, yazma becerisi öz yeterliklerinin ve Türkçe yazma becerilerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational psychologist, 28(2), 117-148.
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Macmillan.
• Başar, U., & Çangal, Ö. (2023). Türkçeyi Yabancı/İkinci Dil Olarak Öğrenenlerin Konuşma Becerisi Öz Yeterliklerinin Belirlenmesi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 42(2), 775-790. https://doi.org/10.7822/omuefd.1270701
• Boztilki, G. (2016). Türkçe öğrenen yabancı uyruklu öğrencilerin ders çalışma özyeterlik algısı ve uygulama örneği. Turkophone, 1(1), 14 – 25.
• Brizendine, L. (2014). Kadın beyni, Z. H. Ateş (çev.). Say Yayınları. (Eserin Orijinali 2006’da yayımlandı).
• Büyükikiz, K. K. (2011). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma becerileri ile öz yeterlilik algıları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2002). Research methods in education. London: Routledge.
• Demir, M. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin yazma öz yeterlik algıları ve kaygı düzeylerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
• Demir, T. (2011). İlköğretim öğrencilerinin yaratıcı yazma becerileri ile yazma öz yeterlik algısı ve başarı amaç yönelimi türleri ilişkisinin değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Demirel, S., & Temur, N. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin üretimsel dil öz yeterliklerinin incelenmesi. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(4), 261-276. http://dx.doi.org/10.56987/bezgek.1390543
• Erdem, İ., Altunkaya, H., & Ateş, A. (2017). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin okur özyeterlikleri ile okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki. International Journal of Language Academy, 5(4), 74-86.
• Erdil, M. (2017). Yabancı öğrencilerin Türkçe yazma becerisine karşı öz yeterlik algıları. Turkophone, 4(2), 87-101.
• Gardner, R. C. (1985). Social psychology and second language learning: The role of attitudes and motivation. London: Edward Arnold.
• George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: a simple guide and reference, 17.0 Update, 10th Edition. Pearson, Boston.
• Jinks, J., & Morgan, V. (1999) Children‟s perceived academic self-efficacy: An ınventory scale. The Clearing House, 72(4), 224-230.
• Kaplan, T. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde otantik yazma çalışmalarının öğrencilerin yazma becerisi ve tutumuna etkisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Kılıç Avan, Ş., & Kalenderoğlu, İ. (2019). Yabancı uyruklu ilköğretim öğrencilerinin yazma becerisi öz yeterliliklerinin belirlenmesi: Kastamonu örneklemi. Aydın Tömer Dil Dergisi, 4(1), 16-30.
• Klassen, R. (2002). Writing in early adolescence: A review of the role of self-efficacy beliefs. Educational psychology review, 14, 173-203.
• Kocaoğlu, İ. (2022). 11 ve 12. sınıfta öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin yazma becerisi öz yeterlikleri ile yazma kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi.
• Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Oxford: Pergamon Press.
• Maden, S., Dincel, Ö., & Maden, A. (2015). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma kaygıları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 4(2), 748-769.
• Mutlu, T. Y. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde Türk edebiyatı hikâyelerinin kullanıldığı yaratıcı yazma çalışmalarının öğrenci öz yeterlilik ve yazma başarısı üzerindeki etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Özbay, M. (2006). Türkçe özel öğretim yöntemleri II. Öncü Kitap.
• Pajares, F., & Johnson, M. J. (1995). The Role of Self-Efficacy Beliefs in the Writing Performance of Entering High School Students: A Path Analysis.
• Pajares, F., & Valiante, G. (1997). Influence of self-efficacy on elementary students' writing. The Journal of Educational Research, 90(6), 353-360. https://doi.org/10.1080/00220671.1997.10544593
• Pajares, F., & Valiante, G. (1999). Grade level and gender differences in the writing self-beliefs of middle school students. Contemporary educational psychology, 24(4), 390-405. DOI: 10.1006/ceps.1998.0995
• Romrome, A. Y., & Mbato, C.L. (2023). Exploring EFL students’ motivation in essay writing through writing beliefs, self-efficacy, and attitudes: a case from Papua, Indonesia. Journal on English as a Foreign Language, 13(1), 1-24.
• Schunk, D. H., & Pajares, F. (2002). The development of academic self-efficacy. In A. Wigfield & J. Eccles (Eds.), Development of achievement motivation (pp. 15–31). San Diego, CA: Academic Press.
• Shah, P. M., Mahmud, W. H., Din, R., Yusof, A., & Pardi, K. M. (2011). Self-efficacy in the writing of Malaysian ESL learners. World Applied Sciences Journal (Innovation and Pedagogy for Lifelong Learning), 15(11), 8-11.
• Shiel, G., & Cartwright. F. (2015). Analyzing data from a national assessment of educational achievement. World Bank Group.
• Tay, İ., & Kahtalı, B. D. (2023). Türkçeyi Suriye güvenli bölge’de yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin yazma kaygı, tutum ve öz yeterliklerinin çeşitli değişkenlere göre belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 1627-1650.
• Tiryaki, E.N. (2013) Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma eğitimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 38-44.
• Tunagür, M., & Kardaş, M. N. (2021). Yazmanın fiziksel ve zihinsel süreçleri. M. N. Kardaş (Ed.), Yazma eğitimi (s. 61-81) içinde. Pegem Akademi.
• Ungan, S. (2007). Yazma becerisinin geliştirilmesi ve önemi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 461-472.
• Uzunboylu, H., & Sarıgöz, O. (2015). The evaluation of anthropological attitudes towards social professional and lifelong learning in terms of some veriables. The Anthropologist, 21(3), 439-449.
• Witelson, S. F., Glezer, I. I., & Kigar, D. L. (1995). Women have greater density of neurons in posterior temporal cortex. Journal of Neuroscience, 15(5), 3418-3428. DOI: https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.15-05-03418.1995