Kadın Üst Giysi Tasarımlarında Sıfır Atık Kalıp Yöntemlerinin Sürdürülebilir Üretim Açısından Karşılaştırılması

Yıl 2026, Cilt: 28 Sayı: 82, 96 - 105, 27.01.2026

Fatma İrem Küçüksönmez , Arzu Şen Kılıç , Meral İşler

https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288213

Öz

Sıfır atık moda tasarımı, kumaş israfını en aza indirmek amacıyla kalıp yerleşimini tasarım süreciyle bütünleştiren ve böylece maksimum kumaş verimliliğini hedefleyen yenilikçi bir yaklaşımdır. Bu çalışma, hazır giyim sektöründe yaygın olarak kullanılan klasik kalıp hazırlama yöntemi ile sıfır atık moda tasarımına dayalı yap-boz ve mozaik yöntemlerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda, farklı tasarım ve kumaş özelliklerine sahip altı adet 40 beden kadın tunik modeli ele alınmıştır. Her bir model için üç farklı kalıp hazırlama yöntemi uygulanarak dijital ortamda kalıplar oluşturulmuş ve pastal yerleşimleri gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan pastalların boyları ve verimlilik oranları analiz edilerek karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, yap-boz ve özellikle mozaik yöntemlerinin kumaş israfını azaltmada klasik yönteme kıyasla önemli avantajlar sunduğunu göstermektedir. Mozaik yöntemi birçok modelde en yüksek verimlilik oranlarına ulaşırken (örneğin Model 4’te %90,48), yap-boz yöntemi ise pastal boyunu kısaltma açısından öne çıkmıştır (örneğin Model 3’te 125,59 cm ile en kısa pastal boyu elde edilmiştir). Bu oranlar, özellikle büyük ölçekli üretimlerde ciddi kumaş tasarrufu ve atık azaltımı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, bazı modellerde bu yöntemlerin uygulanması, modelin tasarım formunda yapısal değişiklikler gerektirmiştir. Çalışma, sıfır atık moda tasarımının hazır giyim sektöründe uygulanabilirliğini ortaya koyarak sürdürülebilir üretim modellerinin geliştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sıfır Atık Moda Tasarımı , Kalıp Hazırlama , Yap-Boz Yöntemi , Mozaik Yöntemi , Pastal Verimliliği

A Comparative Study of Zero-Waste Pattern Making Methods in Women’s Tops for Sustainable Production

Öz

Zero-waste fashion design is an innovative approach that integrates pattern layout with the design process in order to minimize fabric waste and achieve maximum material efficiency. This study aims to comparatively evaluate the conventional pattern making method, which is widely used in the ready-to-wear industry, with two zero-waste techniques: jigsaw and tessellation (mozaic) pattern making methods. Within the scope of the research, six women’s tunic models in size 40, each with different design and fabric characteristics, were selected. For each model, three different pattern making methods were applied digitally, and marker layouts were created accordingly. The resulting marker lengths and marker efficiencies were analyzed and compared.The findings reveal that both the jigsaw and especially the tessellation methods offer significant advantages in reducing fabric waste compared to the conventional approach. While the tessellation method achieved the highest marker efficiency in most models, the jigsaw method was more effective in reducing marker length. However, in some models, the application of these methods required structural modifications to the original garment form. This study demonstrates the applicability of zero-waste fashion design in the ready-to-wear sector and contributes to the development of sustainable production models in the fashion industry. In particular, the tessellation method reached the highest efficiency rate of 96.12% in Model 3, while the jigsaw method achieved the shortest marker length of 125.59 cm in the same model. These detailed results indicate that each method offers distinct advantages in terms of either marker length or efficiency, depending on the model's design and fabric constraints.

Anahtar Kelimeler

Zero Waste Fashion Design , Pattern Making , Jigsaw Method , Tessellation (Mozaic) Method , Marker Efficiency

Kaynakça

• Öndoğan E, Öndoğan Z, Topuzoğlu B. A Study on the Investigation of Sustainability Practices of Global Brands in the Fashion Market. Ege Akademik Bakış 2022;22(4):396. doi:10.21121/eab.1104962.
• Shirvanimoghaddam K, Motamed B, Ramakrishna S, Naebe M. Death by waste: Fashion and Textile Circular Economy Case. Science of the Total Environment 2020;718:137317. doi:10.1016/j.scitotenv.2020.137317.
• Peleg Mizrachi M, Tal A. Regulation for Promoting Sustainable, Fair and Circular Fashion. Sustainability 2022;14(1):502. doi:10.3390/su14010502.
• Kozlowski A, Searcy C, Bardecki M. The reDesign canvas: Fashion design as a tool for sustainability. Journal of Cleaner Production 2018;183:194-207. doi:10.1016/j.jclepro.2018.02.014.
• Abbate S, Centobelli P, Cerchione R, Nadeem SP, Riccio E. Sustainability trends and gaps in the textile, apparel and fashion industries. Environment, Development and Sustainability 2024;26(2):2837-64. doi:10.1007/s10668-022-02887-2.
• Niinimäki K. Sustainable Fashion: New Approaches. Aalto University; 2013. Available from: https://aaltodoc.aalto.fi/server/api/core/bitstreams/aa5b7515-5236-4f80-84d7-a384916df499/content.
• Shen L, Worrell E, Patel M. Open-loop Recycling: A LCA Case Study of PET Bottle-to-Fibre Recycling. Resources, Conservation and Recycling 2010;55(1):34-52. doi:10.1016/j.resconrec.2010.06.014.
• McQuillan H. Digital 3D design as a Tool for Augmenting Zero-Waste Fashion Design Practice. International Journal of Fashion Design, Technology and Education 2020;13(1):89-100. doi:10.1080/17543266.2020.1737248.
• Saeidi E, Wimberley VS. Precious cut: exploring creative pattern cutting and draping for zero-waste design. International Journal of Fashion Design, Technology and Education 2018;11(2):243-53.
• Jalil MH, Hosseini SK. Quest for the Fashion Market: Zero-WasteSkirt Design as a Solution toward Sustainable Pattern Making. Chitrolekha Journal on Art & Design 2020;4(2). doi:10.21659/cjad.41.v4n205.
• Çeğindir NY, Öz C. Transformable Dress Practices. Tekstil ve Mühendis 2020;27(119):186-96. doi:10.7216/1300759920202711907.
• Enes E. Sıfır Atık Moda Tasarımı ve Yöntemleri. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi 2021;2(2):116-28.
• Rahman O, Gong M. Sustainable practices and transformable fashion design – Chinese professional and consumer perspectives. International Journal of Fashion Design, Technology and Education 2016;9(3):234. doi:10.1080/17543266.2016.1167256.
• Ramkalaon S, Sayem ASM. Zero-Waste Pattern Cutting (ZWPC) to Tackle Over Sixty Billion Square Metres of Fabric Wastage During Mass Production of Apparel. The Journal of The Textile Institute 2021;112(5):809-19. doi:10.1080/00405000.2020.1779636.
• Paulic A. "Sıfır Atık”- Moda Sistemindeki Analiz ve Tarihsel Bağlam. Master's thesis. University of Zagreb, Faculty of Textile Technology; 2017.
• Bursalıgil G. Giysi Tasarımında Sıfır Atık Yöntemlerinin ve Uygulamalarının İncelenmesi. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat 2019;4(7):81-100.
• Paralı A. Sürdürülebilir Moda Kapsamında Sıfır Atık Kalıp Hazırlama Tekniklerinin İncelenmesi: Mozaik Yöntemi Örneği. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi 2021;9(67):1457-74.
• Rissanen T, McQuillan H. Zero waste fashion design. 2nd ed. New York: Bloomsbury Publishing; 2023.
• McQuillan H. Zero-waste design practice: Strategies and risk taking for garment design. In: Gwilt A, Rissanen T, editors. Shaping sustainable fashion: Changing the way we make and use clothes, London: Earthscan; 2011, p. 83–100.
• Carrico M, Kim V. Expanding Zero-Waste Design Practices: a Discussion. International Journal of Fashion Design, Technology 2014;7.1(58-64):60-1.
• Gwilt A, Rissanen T. Shaping Sustainable Fashion: Changing The Way We Make and Use Clothes. 1st ed. Washington; 2011.