Araştırma Makalesi

POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ

Cilt: 28 Sayı: 1 15 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ

Öz

Post-truth çağında dezenformasyon, yalnızca yanlış veya yanıltıcı bilgilerin dolaşımıyla sınırlı kalmayan; toplumsal güvenin aşınması, kamusal aklın zayıflaması ve kurumların meşruiyetinin sorgulanması gibi çok boyutlu sonuçlar doğuran yapısal bir olguya dönüşmüştür. Sosyal medya platformları, hız, erişilebilirlik, düşük maliyet ve algoritmik görünürlük aracılığıyla doğru bilginin etkisini zayıflatmakta ve bireylerin bilgi edinme pratiklerini nesnel olgular yerine siyasal, ideolojik ve duygusal yönelimler lehine dönüştürmektedir. Bu bağlamda çalışma, Türkiye’de 2022 yılında Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin sosyal medya paylaşımlarına verilen kullanıcı yorumlarını inceleyerek, dezenformasyon karşıtı kurumsal iletişimin toplumsal güven üzerindeki yansımalarını analiz etmektedir. Kullanıcı yorumları valence, stance ve incivility kriterleri doğrultusunda sınıflandırılmış; elde edilen bulgular, kurumun güvenilirliğinin düşük algılandığını, eleştirilerin çoğunlukla tarafsızlık ve şeffaflık ekseninde yoğunlaştığını ve özellikle kriz dönemlerinde güvensizliğin derinleştiğini ortaya koymuştur. Çalışmanın sonuçları, dezenformasyonun yalnızca bilgi doğrulama pratikleriyle sınırlandırılamayacağını; aynı zamanda demokratik istikrarı, toplumsal güvenin yeniden inşasını ve kurumsal meşruiyetin sürdürülebilirliğini tehdit eden kritik bir meydan okuma olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aassve, A., Capezzone, T., Cavalli, N., Conzo, P., & Peng, C. (2024). Social and political trust diverge during a crisis. Scientific Reports, 14(1), 331. https://doi.org/10.1038/s41598-023-50898-4
  2. Aïmeur, E., Amri, S., & Brassard, G. (2023). Fake news, disinformation and misinformation in social media: a review. Social Network Analysis and Mining, 13(1), 30. https://doi.org/10.1007/s13278-023-01028-5
  3. AlDayel, A., & Magdy, W. (2021). Stance detection on social media: State of the art and trends. Information Processing & Management, 58(4), 102597. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2021.102597
  4. Alpay, Y. (2020). Yalanın Siyaseti. Destek Yayınları.
  5. Anderson, A. A., Yeo, S. K., Brossard, D., Scheufele, D. A., & Xenos, M. A. (2018). Toxic talk: How online incivility can undermine perceptions of media. International Journal of Public Opinion Research, 30(1), 156-168. https://doi.org/10.1093/ijpor/edw022
  6. Antoci, A., Bonelli, L., Paglieri, F., Reggiani, T., & Sabatini, F. (2019). Civility and trust in social media. Journal of Economic Behavior & Organization, 160, 83-99. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2019.02.026
  7. Baek, Y. M., Cappella, J. N., & Bindman, A. (2011). Automating content analysis of open-ended responses: Wordscores and affective intonation. Communication methods and measures, 5(4), 275-296. https://doi.org/10.1080/19312458.2011.624489
  8. Bakshy, E., Messing, S., & Adamic, L. A. (2015). Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook. Science, 348(6239), 1130-1132. https://doi.org/10.1126/science.aaa1160

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer), Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

5 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bahçıvan, S. (2026). POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 103-145. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1519107
AMA
1.Bahçıvan S. POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):103-145. doi:10.16953/deusosbil.1519107
Chicago
Bahçıvan, Süleyman. 2026. “POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (1): 103-45. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1519107.
EndNote
Bahçıvan S (01 Mart 2026) POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 1 103–145.
IEEE
[1]S. Bahçıvan, “POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 103–145, Mar. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1519107.
ISNAD
Bahçıvan, Süleyman. “POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/1 (01 Mart 2026): 103-145. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1519107.
JAMA
1.Bahçıvan S. POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28:103–145.
MLA
Bahçıvan, Süleyman. “POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, Mart 2026, ss. 103-45, doi:10.16953/deusosbil.1519107.
Vancouver
1.Süleyman Bahçıvan. POST-TRUTH, SOSYAL MEDYA VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE MERKEZİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;28(1):103-45. doi:10.16953/deusosbil.1519107

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR

Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:

• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla