Araştırma Makalesi

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ

Cilt: 28 Sayı: 1 15 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ

Öz

Belirli bir görevin veya sorumluluğun yerine getirilmesine ilişkin davranışların geciktirilmesine karşılık gelen erteleme olgusu, bireyin psikososyal açıdan güçlükler yaşamasına yol açabilmektedir. Bu doğrultuda son yıllarda yapılan araştırmalarda erteleme ile ilişkili olabilecek bireysel, sosyal ve ailesel unsurlara yönelik ilgi artmıştır. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde akademik erteleme eğilimi ile ebeveynden algılanan kabul-ret ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi, öğrenim görmekte olan 422 üniversite öğrencisinden (x̄ = 21.27, SS = 1.99) oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçekler, Akademik Erteleme Eğilimi Ölçeği, Yetişkin Ebeveyn Kabul Ret Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ-16)’dir. Veriler bağımsız örneklemler için t-testi, Pearson korelasyon, hiyerarşik regresyon ve aracılık analizleri ile analiz edilmiştir. Korelasyon analizleri, akademik ertelemenin duygu düzenleme güçlüğü toplam puanı, alt boyutları ve ebeveyn reddi ile pozitif yönde, ebeveyn kabulü ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Hiyerarşik regresyon analizi, ebeveyn reddi ve duygu düzenleme güçlüğünün akademik ertelemeyi anlamlı bir şekilde yordadığını ortaya koymuştur. Aracılık analizleri ise duygu düzenleme güçlüğünün, ebeveyn reddi ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Bulgular, akademik erteleme davranışlarının hem aile içi ilişkiler hem de bireysel duygu düzenleme becerileri ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilebileceğini göstermektedir. Bu kapsamda önleyici müdahale çalışmalarında duygu düzenleme becerilerine odaklanılması, akademik ertelemenin erken dönem ve değişmez yapıdaki unsurlar ile bağlantılı etkilerini düzenlemek adına önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 22.05.2024 tarihli ve 2024/09-10 sayılı karar ile etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

  1. Abdi Zarrin, S., & Gracia, E. (2020). Prediction of academic procrastination by fear of failure and self-regulation. Educational Sciences: Theory and Practice, 20 (3), 34-43. https://doi.org/10.12738/jestp.2020.3.003
  2. Aitken, M. E. (1982). A personality profile of the college student procrastinator. (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Pittsburgh.
  3. Ajayi, O. S. (2020). Academic self-efficacy, gender and academic procrastination. Epiphany. Journal of Transdisciplinary Studies, 13 (1), 75-84. https://doi.org/10.21533/epiphany.v13i1.324
  4. Akinsola, M. K., Tella, A., & Tella, A. (2007). Correlates of academic procrastination and mathematics achievement of university undergraduate students. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 3 (4), 363-370. https://doi.org/10.12973/ejmste/75415
  5. Amoke, C. V., Ede, M. O., Umeano, C. E., Okeke, C. I., Onah, S. O., Ezeah, M. A., & Nwaogaidu, J. C. (2021). Interaction effect of gender on academic procrastination and achievement orientation among in-school adolescents. International Journal of Higher Education, 10 (6), 202-212. https://doi.org/10.5430/ijhe.v10n6p202
  6. Balkıs, M. (2006). Öğretmen adaylarının davranışlarındaki erteleme eğilimlerinin düşünme ve karar verme tarzları ile ilişkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
  7. Balkıs, M. (2011). Academic efficacy as a mediator and moderator variable in the relationship between academic procrastination and academic achievement. Eğitim Araştırmaları-Eurasian Journal of Educational Research, 45, 1-16.
  8. Balkıs, M. (2013). Academic procrastination, academic life satisfaction and academic achievement: the mediation role of rational beliefs about studying. Journal of Cognitive & Behavioral Psychotherapies, 13 (1), 57-74.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2025

Kabul Tarihi

18 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yılmaz Çoban, S. S., Şahin, M., & Vural Yüzbaşı, D. (2026). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 15-43. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1641626
AMA
1.Yılmaz Çoban SS, Şahin M, Vural Yüzbaşı D. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):15-43. doi:10.16953/deusosbil.1641626
Chicago
Yılmaz Çoban, Sümeyye Sema, Mustafa Şahin, ve Demet Vural Yüzbaşı. 2026. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (1): 15-43. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1641626.
EndNote
Yılmaz Çoban SS, Şahin M, Vural Yüzbaşı D (01 Mart 2026) ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 1 15–43.
IEEE
[1]S. S. Yılmaz Çoban, M. Şahin, ve D. Vural Yüzbaşı, “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 15–43, Mar. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1641626.
ISNAD
Yılmaz Çoban, Sümeyye Sema - Şahin, Mustafa - Vural Yüzbaşı, Demet. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/1 (01 Mart 2026): 15-43. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1641626.
JAMA
1.Yılmaz Çoban SS, Şahin M, Vural Yüzbaşı D. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28:15–43.
MLA
Yılmaz Çoban, Sümeyye Sema, vd. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, Mart 2026, ss. 15-43, doi:10.16953/deusosbil.1641626.
Vancouver
1.Sümeyye Sema Yılmaz Çoban, Mustafa Şahin, Demet Vural Yüzbaşı. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;28(1):15-43. doi:10.16953/deusosbil.1641626

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR

Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:

• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla