Yapay Zekâ ve Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası
Dergimiz, yapay zekâ (YZ) ve üretken yapay zekâ uygulamalarının bilimsel araştırma, akademik yazım ve yayın süreçlerinde yardımcı araçlar olarak kullanılabileceğini kabul etmektedir. Bununla birlikte, yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı araştırmacı, yazar, hakem veya editörlerin bilimsel, akademik ve etik sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Bu teknolojilerden yararlanılması durumunda şeffaflık, doğruluk, sorumluluk, gizlilik, akademik dürüstlük ve araştırma etiği ilkelerine uyulması zorunludur.
Genel İlkeler
• Yapay zekâ sistemleri, bilimsel veya akademik yazarlık sorumluluğunu üstlenemeyeceğinden yazar olarak gösterilemez.
• Araştırmanın yürütülmesi, veri veya içerik analizi, çeviri, dil ve anlatım düzenlemesi, görsel oluşturulması ya da benzeri amaçlarla yapay zekâ araçlarından yararlanılması hâlinde, bu kullanımın niteliği uygun ve açık biçimde belirtilmelidir.
• Yapay zekâ tarafından oluşturulan tablo, şekil, görsel ve benzeri tüm çıktılar kullanıcı tarafından dikkatle incelenmeli, doğrulanmalı ve gerektiğinde düzeltilmelidir.
• Yapay zekâ sistemlerinin sunduğu bilgilerin doğruluğunun, bilimsel geçerliliğinin ve güvenilirliğinin kontrol edilmesinden ilgili kullanıcı sorumludur.
• Gizli bilgiler, kişisel veriler, yayımlanmamış araştırma sonuçları, değerlendirme amacıyla gönderilmiş çalışmalar veya korunması gereken diğer içerikler, uygun güvenlik ve gizlilik koşulları sağlanmadan yapay zekâ sistemlerine yüklenmemelidir.
• Yapay zekâ araçlarının kullanımı; araştırma etiği, yayın etiği, fikrî ve sınai haklar, telif hakkı, kişisel verilerin korunması ve ilgili diğer mevzuat ile derginin etik politikalarına uygun olmalıdır.
Yazarların Sorumlulukları
• Araştırma veya makalenin hazırlanması sırasında kullandıkları yapay zekâ araçlarını ve bu araçlardan hangi amaçlarla yararlandıklarını açıkça beyan etmelidir.
• Yapay zekâ tarafından oluşturulan analiz, kaynak önerisi, çeviri, görsel veya diğer çıktıları yayımlanmadan önce kontrol etmeli; hatalı, eksik veya yanıltıcı içerikleri düzeltmelidir.
• Yapay zekâ araçlarını uydurma veri, gerçek dışı kaynak, sahte atıf, yanlış bilgi veya okuyucuyu yanıltabilecek görsel ve içerik üretmek amacıyla kullanmamalıdır.
• Yapay zekâ kullanımında telif hakları, fikrî mülkiyet, kişisel verilerin korunması, veri güvenliği ve gizlilikle ilgili yükümlülüklere riayet etmelidir.
• Gönderilen çalışmanın bütün içeriğinden, çalışmada kullanılan verilerin doğruluğundan ve makalenin bilimsel ve etik bütünlüğünden nihai olarak kendilerinin sorumlu olduğunu kabul etmelidir.
Hakemlerin Sorumlulukları
• Hakemlik amacıyla kendilerine iletilen makaleleri, ek materyalleri, değerlendirme notlarını veya hakemlik sürecine ilişkin gizli bilgileri üçüncü taraf yapay zekâ uygulamalarına aktarmamalıdır.
• Hakemlik sürecinin gizliliğini korumalı ve değerlendirme kapsamında elde edilen bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşmamalıdır.
• Bilimsel değerlendirmelerini kendi uzmanlık alanları, akademik bilgileri ve mesleki değerlendirmeleri doğrultusunda gerçekleştirmelidir.
• Yapay zekâ araçlarından elde edilen herhangi bir öneri veya çıktıyı kendi bilimsel değerlendirmelerinin yerine koymamalıdır.
• Bir çalışmada yapay zekâ kullanımından kaynaklanabilecek etik sorun, yanıltıcı içerik, veri güvenilirliği problemi veya diğer olası ihlalleri fark etmeleri durumunda editörlüğü bilgilendirmelidir.
Editörlerin Sorumlulukları
• Yayın kararlarını bilimsel nitelik, yayın etiği, araştırma etiği ve derginin belirlediği yayın politikaları çerçevesinde vermelidir.
• Makaleler, hakem raporları, kişisel bilgiler ve yayın sürecine ilişkin diğer gizli belgeleri güvenli ve uygun olmayan yapay zekâ sistemleriyle paylaşmamalıdır.
• Yazarlar tarafından sunulan yapay zekâ kullanım beyanlarının yeterli ve açık olup olmadığını değerlendirmeli; gerekli gördüklerinde yazarlardan ek bilgi veya açıklama istemelidir.
• Yapay zekâ kullanımına bağlı olabilecek veri manipülasyonu, yanıltıcı içerik, uydurma kaynak veya diğer etik sorunlara ilişkin şüphelerin ortaya çıkması durumunda uygun inceleme ve değerlendirme süreçlerini başlatmalıdır.
• Yapay zekâ kullanımının yayın etiği ilkelerine aykırı olduğunun belirlenmesi hâlinde, ilgili COPE ilkeleri, yürürlükteki etik kurallar ve derginin yayın politikaları doğrultusunda gerekli işlemleri gerçekleştirmelidir.
Yapay Zekâ Kullanımının Beyan Edilmesi
Yazarların çalışmalarının hazırlanması sırasında yapay zekâ veya üretken yapay zekâ araçlarından yararlanması durumunda, kullanılan aracın veya sistemin adı, mevcutsa sürüm bilgisi ve kullanım amacı makalenin uygun bir bölümünde açıkça belirtilmelidir.
Metnin dil ve anlatımının iyileştirilmesi, çeviri yapılması, teknik destek sağlanması, içerik oluşturulması, analiz gerçekleştirilmesi veya görsel hazırlanması gibi amaçlarla kullanılan yapay zekâ uygulamaları da şeffaflık ilkesi gereğince beyan edilmelidir.
Yapay zekâ kullanımına ilişkin beyan, yazarların çalışmanın içeriği ve bilimsel doğruluğuna ilişkin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yapay zekâ tarafından sağlanan tüm çıktıların doğrulanması ve bilimsel çalışmanın güvenilirliğinin korunması yazarların sorumluluğundadır.