Araştırma Makalesi
Yıl 2026,
Sayı: 41, 1 - 18, 10.02.2026
Öz
Terim olarak cinsiyet, biyolojik açıdan kadın ya da erkek olmakla ile ilgili iken; toplumsal cinsiyet, kadın ve erkeklere farklı yer ve zamanlarda yüklenen toplumsal yük ve sorumluluklar sonucu ortaya çıkan cinsiyet kimlikleridir. Cinsiyette biyolojik farklılıklara değinilirken toplumsal cinsiyette kültürel değerlerin oluşturduğu farklılıklara işaret edilir. Bir çeşit önyargı olan toplumsal cinsiyet kalıpyargıları ise toplumun bir grup olarak kadınlardan ve erkeklerden beklediği davranış ve özelliklerdir. Kültürden kültüre farklılık gösteren kalıpyargıları değişime karşı dirençlidir. Bu çalışmamızda bilinen kadın dengbejlerden/şarkıcılardan olan Meryem Han, Sûsika Simo, Fatma Îsa, Belga Kado, Zadîna Şekir ve Aslîka Kadir’in hayatları toplumsal cinsiyet kalıpyargıları yönüyle incelenmiştir. Kadın sesinin erkeğe ulaşmasının hoş karşılanmadığı bir toplumda ve zamanda kadın dengbejler/şarkıcılar ağır bedeller ödeyerek toplumsal kalıpyargılara direnmişlerdir. Sonuç olarak görülmüştür ki kadın dengbejler/şarkıcılar hayatları boyunca hem aile hem de toplum içerisinde kalıp yargılarla mücadele etmek zorunda kalmışlardır.
Anahtar Kelimeler
cinsiyet toplumsal cinsiyet kalıpyargı kadın dengbejler/şarkıcılar sanat
Kaynakça
- Alakom, R. (2023). Bîranînên Aslîka Qadir. Nûbihar, 27(165), 10-13.
- Allison, C. (2013). Folklor ve fantezi: Kürt sözlü geleneğinde kadınların sunumu. Di nav S. Mojab (Ed.). Devletsiz ulusun kadınları- Kürt kadını üzerine bazı araştırmalar (245-263). Avesta.
- Aras, A. (2013). Şairê kurda yê efsanevî Evdalê Zeynikê. AKYAD Ağrı Kültür ve Dayanışma Derneği.
- Aslan, M. A. (2019). Tarihten günümüze Yezidilik/Êzîdîlik ve ViranşehirYezidiliği/Êzîdîliği. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi.
- Bayezidî, M. M. (2010). Adat û rusûmatnameê ekradiye. Nûbihar.
- Bhasin, K. (2015). Toplumsal cinsiyet “bize yüklenen roller” (wer. K. Ay). Kadın Dayanışma Vakfı Yayınları.
- Bingöl, O. (2014). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye’de kadınlık. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(1), 108-114.
- Çakmak, S. (2024). Post-Yapısalcı bir yaklaşımın yapısökümü kadın dengbêjler ve anlatıları. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi (SOSGÜZ), 6(15), 57-80.
- Çelik, D. (2014). Dengbêjliğin erilliği ve küçük kadın dengbêjler. Di nav B. Talay Keşoğlu, L. Şimşek Rathke (Ed.). Kadın hayatlarını yazmak: Oto/Biyografi, yaşam anlatıları, mitler ve tarih yazımı uluslararası sempozyum bildiri kitabı (641-647). Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı.
- Çetin, A. (2017). Türk Sinemasında Yoksulluk Temsilleri: 1960-1975 Dönemi. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Mersin Üniversitesi.
- Çetin, A. (2020). Kadına yönelik şiddetin kaynağına dair lacanyen bir değerlendirme. Şarkiyat, 12 (4), 1137-1146. https://doi.org/10.26791/sarkiat.827992
- Çetin, A. & Kaplan, L. (2025). Mardin Artuklu Üniversitesi Türkçe ve Arapça sosyoloji bölümü öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları: Karşılaştırmalı bir araştırma. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 51-73.
- Delikaya, Ö. (2021). Venavandina cihûwaran li komara Tirkiyeyê: mînaka Agiriyê. (Navenda YÖK Tezê, Doktora). Zaningeha Çewlîgê.
- Delikaya, Ö. & Ertekin, M. Z. (2021). Li geliyê Çatê tav diziriqî: Topogeny û nexşeya devkî di kilama Elî Xarza de. Kurdiyat, (3), 11-25.
- Delikaya, Ö. (2025). Şair, dengbêj, sazbend û aşiq: Nêrînek li termînolojiya îcrakarên edebiyata kurdî ya devkî. Mukaddime, 16(1), 231-261. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1515868
- Deveci Bozkuş, Y. (2011). Kürt toplumunda kadın dengbêjler. Di nav N. Mora (Ed.). Kültürlerarası iletişim bağlamında insana dair duygular ve ritüeller (99-130). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Düz, F. T. (2011). Bir stran bir ömür. Kovara Qijika Reş (3), 135-136.
- Elçi, D. Ö. & Cengiz, G. (2019). Literatürde kadın dengbêjlerin yeri ve tartışma biçimleri. Uluslararası Dengbêjlik Kültürü ve Dengbêjler Sempozyum Bildirileri (971-984). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Filiz, M. Ş. (2023). Roman diliyle kürtler marksizm, milliyetçilik ve feminizm bağlamında üç özgürlük anlatısı. Peywend.
- Fine, C. (2011). Toplumsal cinsiyet yanılsaması. Sel Yayınları.
- Görücü Öner, S. (2021). Hatice Meryem’in hikâye ve romanlarında toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi.
- Gültekin, N. (2017). Rojhilatzan, hunermend Aslîka Qadir: Asûrîyan jî ermenîyan jî şayî û şînên xwe bi stranên kurdî kirine. Nûbihar, 21(141), 66-73.
- Gürür, Z. (2021). Dengbêjî di pêywenda patronajê de. Weşanên Pêywend.
- Hîkmet, B. (2016). Teorîyên foklorê. Lîs.
- Kan, G. (2024). Li dor zayend û netewe(tî)yê jina kurd di berhemên Elîyê Evdilrehmanî da. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi DÜSBED, (37), 89-11. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1486817
- Kaplan, L. (2024). Bandorên stereotîpên zayenda civakî li ser pêkanîna kevneşopiya dengbêjiyê: Mînaka Eyşe Şan. Mukaddime, 15(2), 502-522. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1490407
- Karacan, H. & Nayman, R. (2014). Dengbêj Salihê Qubînî ile Karapêtê Xaço’nun şarkılarında aşiret kavgaları: “Filîtê Quto ile Elî Etmankî kavgası”. Dicle Üniversitesi İlahîyat Fakültesi Dergisi, 16(2), 361- 388.
- Karacan, H. & Başar, R. (2015). Di kilamên Evdalê Zeynikê de “hezkirina jiyanê û daxwaza mirinê”. International Journal of Kurdish Studies, 1(2), 56-69.
- Karapêtê Xaço- Dengên Nemir. (2020). https://www.youtube.com/watch?v=-vBbXGNethY (20.11.2023).
- Kardaş, C. (2013). Dengbêjlik geleneği ve âşık edebiyatı ile karşılaştırılması. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Fırat Üniversitesi.
- Keleş, B. (2019). Dengbêjliğin tarihi süreç içerisinde ortaya çıkışı ve değişimi. Uluslararası dengbêjlik kültürü ve dengbêjler sempozyum bildirileri (383-395). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Keskin, N. (2016). Di çarçoveya performansê de nirxandina vegotinên gelêrî. International Journal of Kurdish Studies, 2(1), 51-66.
- Kevirbirî, S. (2005). Bir çığlığın yüzyılı Karapêtê Xaço. Elma. Köşgeroğlu, N. (2010). Toplumsal cinsiyet ekseninde kadın/ kalın duvar ince zar. Alter Yayıncılık.
- Mendeş, H. B. (2019). Meryem Xan hayatı, sanatı ve şarkıları. Avesta.
- Oğuz, A. (2019). Feminizm, postkolonyal feminizm ve toplumsal cinsiyet. Çizgi Kitabevi.
- Öztürk, S. (2012). Kadın kimliği bağlamında kültürel bellek ve Van merkezdeki kadın dengbêjliği yansımaları. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). İstanbul Teknik Üniversitesi.
- Parıltı, A. (2006). Dengbêjler sözün yazgısı. İthaki.
- Pilpil Yöney, G. (2013). İspanyolca’da dilsel ve toplumsal cinsiyetçilik analizi. Dil Dergisi, (161), 50-71.
- Polattağ, H. (2022). Dengbêjên jin yên radyoya erîvanê. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). Mardin Artuklu Üniversitesi.
- Qadir, A. (2023). Jiyan û bîranîn-welatê me kurdistan e. Avesta.
- Seyfudîn, N. O. (2023). Hunermend û dengbêjên jin “têrîjên vejînê”. Na Yayınları.
- Suvağci, İ. (2021). Zayenda civakî di loriyên kurdî da. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 763-770. https://doi.org/10.18506/anemon.819298
- Yaşın Dökmen, Z. (2021). Toplumsal cinsiyet. Remzi Kitabevi.
- Uluç, M. (2021). Meryem xan dengbêja hizin û kederê. Pêywend.
- Uzun, M. (2017). Dengbêjlerim. İthaki.
- Xakpûr, S. (2023). Îran xanim hawarek ji Urmiyeyê. Nûbihar.
- Yaş, Z. (2015). Şakarên muzîka kurdî cild 1. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2016). Şakarên muzîka kurdî cild 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2019). Berê radyoya Erîvanê Sûsika Simo hebû. Dilop, 2(9), 6-7.
- Yıldırımçakar, M. (2020). Dengbêjiya jinê ji hêla patronaj, perwerdehî, rol û nêrîna civakî û îcrakirina hunerê ve. Kurdîname, (2), 87-96.
- Zal, A. (2011). Antolojîya dengbêjan 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Dîyarbekirê.
- Zaman, R. (2019). Bir direniş hikayesi: dengbêj û stranbêj olarak Eyşe Şan. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
Yıl 2026,
Sayı: 41, 1 - 18, 10.02.2026
Öz
While sex, as a term, is related to being a biological woman or man, gender is the gender identities that emerge as a result of the social burdens and responsibilities placed on women and men at different places and times. While biological differences in gender are mentioned, differences created by cultural values in gender are pointed out. Gender stereotypes, which are a type of prejudice, are the behaviours and characteristics that society expects from women and men as a group. Stereotypes, which differ from culture to culture, are resistant to change. In this study, the lives of well-known female dengbejs (singers) Meryem Khan, Susika Simo, Fatma Isa, Belga Qado, Zadina Shekir and Aslika Qadir, were examined in terms of gender stereotypes. In a society and time where it was not welcome for women's voices to be heard by men, female dengbejs (singers) resisted social stereotypes by paying a heavy price. As a result, it has been seen that female dengbejs (singers) have had to struggle with stereotypes in both family and society throughout their lives.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alakom, R. (2023). Bîranînên Aslîka Qadir. Nûbihar, 27(165), 10-13.
- Allison, C. (2013). Folklor ve fantezi: Kürt sözlü geleneğinde kadınların sunumu. Di nav S. Mojab (Ed.). Devletsiz ulusun kadınları- Kürt kadını üzerine bazı araştırmalar (245-263). Avesta.
- Aras, A. (2013). Şairê kurda yê efsanevî Evdalê Zeynikê. AKYAD Ağrı Kültür ve Dayanışma Derneği.
- Aslan, M. A. (2019). Tarihten günümüze Yezidilik/Êzîdîlik ve ViranşehirYezidiliği/Êzîdîliği. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi.
- Bayezidî, M. M. (2010). Adat û rusûmatnameê ekradiye. Nûbihar.
- Bhasin, K. (2015). Toplumsal cinsiyet “bize yüklenen roller” (wer. K. Ay). Kadın Dayanışma Vakfı Yayınları.
- Bingöl, O. (2014). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye’de kadınlık. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(1), 108-114.
- Çakmak, S. (2024). Post-Yapısalcı bir yaklaşımın yapısökümü kadın dengbêjler ve anlatıları. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi (SOSGÜZ), 6(15), 57-80.
- Çelik, D. (2014). Dengbêjliğin erilliği ve küçük kadın dengbêjler. Di nav B. Talay Keşoğlu, L. Şimşek Rathke (Ed.). Kadın hayatlarını yazmak: Oto/Biyografi, yaşam anlatıları, mitler ve tarih yazımı uluslararası sempozyum bildiri kitabı (641-647). Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı.
- Çetin, A. (2017). Türk Sinemasında Yoksulluk Temsilleri: 1960-1975 Dönemi. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Mersin Üniversitesi.
- Çetin, A. (2020). Kadına yönelik şiddetin kaynağına dair lacanyen bir değerlendirme. Şarkiyat, 12 (4), 1137-1146. https://doi.org/10.26791/sarkiat.827992
- Çetin, A. & Kaplan, L. (2025). Mardin Artuklu Üniversitesi Türkçe ve Arapça sosyoloji bölümü öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları: Karşılaştırmalı bir araştırma. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 51-73.
- Delikaya, Ö. (2021). Venavandina cihûwaran li komara Tirkiyeyê: mînaka Agiriyê. (Navenda YÖK Tezê, Doktora). Zaningeha Çewlîgê.
- Delikaya, Ö. & Ertekin, M. Z. (2021). Li geliyê Çatê tav diziriqî: Topogeny û nexşeya devkî di kilama Elî Xarza de. Kurdiyat, (3), 11-25.
- Delikaya, Ö. (2025). Şair, dengbêj, sazbend û aşiq: Nêrînek li termînolojiya îcrakarên edebiyata kurdî ya devkî. Mukaddime, 16(1), 231-261. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1515868
- Deveci Bozkuş, Y. (2011). Kürt toplumunda kadın dengbêjler. Di nav N. Mora (Ed.). Kültürlerarası iletişim bağlamında insana dair duygular ve ritüeller (99-130). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Düz, F. T. (2011). Bir stran bir ömür. Kovara Qijika Reş (3), 135-136.
- Elçi, D. Ö. & Cengiz, G. (2019). Literatürde kadın dengbêjlerin yeri ve tartışma biçimleri. Uluslararası Dengbêjlik Kültürü ve Dengbêjler Sempozyum Bildirileri (971-984). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Filiz, M. Ş. (2023). Roman diliyle kürtler marksizm, milliyetçilik ve feminizm bağlamında üç özgürlük anlatısı. Peywend.
- Fine, C. (2011). Toplumsal cinsiyet yanılsaması. Sel Yayınları.
- Görücü Öner, S. (2021). Hatice Meryem’in hikâye ve romanlarında toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi.
- Gültekin, N. (2017). Rojhilatzan, hunermend Aslîka Qadir: Asûrîyan jî ermenîyan jî şayî û şînên xwe bi stranên kurdî kirine. Nûbihar, 21(141), 66-73.
- Gürür, Z. (2021). Dengbêjî di pêywenda patronajê de. Weşanên Pêywend.
- Hîkmet, B. (2016). Teorîyên foklorê. Lîs.
- Kan, G. (2024). Li dor zayend û netewe(tî)yê jina kurd di berhemên Elîyê Evdilrehmanî da. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi DÜSBED, (37), 89-11. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1486817
- Kaplan, L. (2024). Bandorên stereotîpên zayenda civakî li ser pêkanîna kevneşopiya dengbêjiyê: Mînaka Eyşe Şan. Mukaddime, 15(2), 502-522. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1490407
- Karacan, H. & Nayman, R. (2014). Dengbêj Salihê Qubînî ile Karapêtê Xaço’nun şarkılarında aşiret kavgaları: “Filîtê Quto ile Elî Etmankî kavgası”. Dicle Üniversitesi İlahîyat Fakültesi Dergisi, 16(2), 361- 388.
- Karacan, H. & Başar, R. (2015). Di kilamên Evdalê Zeynikê de “hezkirina jiyanê û daxwaza mirinê”. International Journal of Kurdish Studies, 1(2), 56-69.
- Karapêtê Xaço- Dengên Nemir. (2020). https://www.youtube.com/watch?v=-vBbXGNethY (20.11.2023).
- Kardaş, C. (2013). Dengbêjlik geleneği ve âşık edebiyatı ile karşılaştırılması. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Fırat Üniversitesi.
- Keleş, B. (2019). Dengbêjliğin tarihi süreç içerisinde ortaya çıkışı ve değişimi. Uluslararası dengbêjlik kültürü ve dengbêjler sempozyum bildirileri (383-395). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Keskin, N. (2016). Di çarçoveya performansê de nirxandina vegotinên gelêrî. International Journal of Kurdish Studies, 2(1), 51-66.
- Kevirbirî, S. (2005). Bir çığlığın yüzyılı Karapêtê Xaço. Elma. Köşgeroğlu, N. (2010). Toplumsal cinsiyet ekseninde kadın/ kalın duvar ince zar. Alter Yayıncılık.
- Mendeş, H. B. (2019). Meryem Xan hayatı, sanatı ve şarkıları. Avesta.
- Oğuz, A. (2019). Feminizm, postkolonyal feminizm ve toplumsal cinsiyet. Çizgi Kitabevi.
- Öztürk, S. (2012). Kadın kimliği bağlamında kültürel bellek ve Van merkezdeki kadın dengbêjliği yansımaları. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). İstanbul Teknik Üniversitesi.
- Parıltı, A. (2006). Dengbêjler sözün yazgısı. İthaki.
- Pilpil Yöney, G. (2013). İspanyolca’da dilsel ve toplumsal cinsiyetçilik analizi. Dil Dergisi, (161), 50-71.
- Polattağ, H. (2022). Dengbêjên jin yên radyoya erîvanê. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). Mardin Artuklu Üniversitesi.
- Qadir, A. (2023). Jiyan û bîranîn-welatê me kurdistan e. Avesta.
- Seyfudîn, N. O. (2023). Hunermend û dengbêjên jin “têrîjên vejînê”. Na Yayınları.
- Suvağci, İ. (2021). Zayenda civakî di loriyên kurdî da. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 763-770. https://doi.org/10.18506/anemon.819298
- Yaşın Dökmen, Z. (2021). Toplumsal cinsiyet. Remzi Kitabevi.
- Uluç, M. (2021). Meryem xan dengbêja hizin û kederê. Pêywend.
- Uzun, M. (2017). Dengbêjlerim. İthaki.
- Xakpûr, S. (2023). Îran xanim hawarek ji Urmiyeyê. Nûbihar.
- Yaş, Z. (2015). Şakarên muzîka kurdî cild 1. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2016). Şakarên muzîka kurdî cild 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2019). Berê radyoya Erîvanê Sûsika Simo hebû. Dilop, 2(9), 6-7.
- Yıldırımçakar, M. (2020). Dengbêjiya jinê ji hêla patronaj, perwerdehî, rol û nêrîna civakî û îcrakirina hunerê ve. Kurdîname, (2), 87-96.
- Zal, A. (2011). Antolojîya dengbêjan 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Dîyarbekirê.
- Zaman, R. (2019). Bir direniş hikayesi: dengbêj û stranbêj olarak Eyşe Şan. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
Yıl 2026,
Sayı: 41, 1 - 18, 10.02.2026
Öz
Zayend wekî têgih ji alîyê bîyolojîk ve jinbûn an jî mêrbûnê ra têkildar e lê zayenda civakî nasnameyên zayendî ne ku wan piştî bar û berpirsyarên civakî yên di wext û demên cuda da li ser jin û mêran hatine barkirin derdikevin holê. Em di zayendê da li ser cudahîyên bîyolojîk sekinîne lê di zayenda civakî da me cudahîyên ku bi rêya nirxên civakî hatine çêkirin destnîşan kirine. Wekî cureyekî pêşdarazîyê stereotîpên zayenda civakî tevger û taybetmendî ne ku civak wekî kom ji jin û meran hêvî dike. Stereotîp, di hemû çandan da ne wekî hev in û li hemberî guherînê li ber xwe didin. Di vê xebatê da jîyana jinên dengbêj ên navdar ên wekî Meryem Xan, Sûsika Simo, Fatma Îsa, Belga Qado, Zadîna Şekir û Aslîka Qadir ji alîyê stereotîpên zayenda civakî ve hatîye vekolandin. Ji ber ku wextekî, gihîştina dengê jinê bo mêran nexweş dihat dîtin jinên dengbêj berdêlên giran dane û li hemberî stereotîpên civakî li ber xwe dane. Wekî encam hatîye dîtin ku jinên dengbêj/stranbêj hem di nav malbatê da hem jî di nav civakê da li hember stereotîpên zayenda civakî bi têkoşînê jîyana xwe borandine.
Anahtar Kelimeler
Zayend zayenda civakî stereotîp jinên dengbêj/stranbêj huner
Kaynakça
- Alakom, R. (2023). Bîranînên Aslîka Qadir. Nûbihar, 27(165), 10-13.
- Allison, C. (2013). Folklor ve fantezi: Kürt sözlü geleneğinde kadınların sunumu. Di nav S. Mojab (Ed.). Devletsiz ulusun kadınları- Kürt kadını üzerine bazı araştırmalar (245-263). Avesta.
- Aras, A. (2013). Şairê kurda yê efsanevî Evdalê Zeynikê. AKYAD Ağrı Kültür ve Dayanışma Derneği.
- Aslan, M. A. (2019). Tarihten günümüze Yezidilik/Êzîdîlik ve ViranşehirYezidiliği/Êzîdîliği. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). Harran Üniversitesi.
- Bayezidî, M. M. (2010). Adat û rusûmatnameê ekradiye. Nûbihar.
- Bhasin, K. (2015). Toplumsal cinsiyet “bize yüklenen roller” (wer. K. Ay). Kadın Dayanışma Vakfı Yayınları.
- Bingöl, O. (2014). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye’de kadınlık. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(1), 108-114.
- Çakmak, S. (2024). Post-Yapısalcı bir yaklaşımın yapısökümü kadın dengbêjler ve anlatıları. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi (SOSGÜZ), 6(15), 57-80.
- Çelik, D. (2014). Dengbêjliğin erilliği ve küçük kadın dengbêjler. Di nav B. Talay Keşoğlu, L. Şimşek Rathke (Ed.). Kadın hayatlarını yazmak: Oto/Biyografi, yaşam anlatıları, mitler ve tarih yazımı uluslararası sempozyum bildiri kitabı (641-647). Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı.
- Çetin, A. (2017). Türk Sinemasında Yoksulluk Temsilleri: 1960-1975 Dönemi. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Mersin Üniversitesi.
- Çetin, A. (2020). Kadına yönelik şiddetin kaynağına dair lacanyen bir değerlendirme. Şarkiyat, 12 (4), 1137-1146. https://doi.org/10.26791/sarkiat.827992
- Çetin, A. & Kaplan, L. (2025). Mardin Artuklu Üniversitesi Türkçe ve Arapça sosyoloji bölümü öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları: Karşılaştırmalı bir araştırma. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 51-73.
- Delikaya, Ö. (2021). Venavandina cihûwaran li komara Tirkiyeyê: mînaka Agiriyê. (Navenda YÖK Tezê, Doktora). Zaningeha Çewlîgê.
- Delikaya, Ö. & Ertekin, M. Z. (2021). Li geliyê Çatê tav diziriqî: Topogeny û nexşeya devkî di kilama Elî Xarza de. Kurdiyat, (3), 11-25.
- Delikaya, Ö. (2025). Şair, dengbêj, sazbend û aşiq: Nêrînek li termînolojiya îcrakarên edebiyata kurdî ya devkî. Mukaddime, 16(1), 231-261. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1515868
- Deveci Bozkuş, Y. (2011). Kürt toplumunda kadın dengbêjler. Di nav N. Mora (Ed.). Kültürlerarası iletişim bağlamında insana dair duygular ve ritüeller (99-130). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Düz, F. T. (2011). Bir stran bir ömür. Kovara Qijika Reş (3), 135-136.
- Elçi, D. Ö. & Cengiz, G. (2019). Literatürde kadın dengbêjlerin yeri ve tartışma biçimleri. Uluslararası Dengbêjlik Kültürü ve Dengbêjler Sempozyum Bildirileri (971-984). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Filiz, M. Ş. (2023). Roman diliyle kürtler marksizm, milliyetçilik ve feminizm bağlamında üç özgürlük anlatısı. Peywend.
- Fine, C. (2011). Toplumsal cinsiyet yanılsaması. Sel Yayınları.
- Görücü Öner, S. (2021). Hatice Meryem’in hikâye ve romanlarında toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi.
- Gültekin, N. (2017). Rojhilatzan, hunermend Aslîka Qadir: Asûrîyan jî ermenîyan jî şayî û şînên xwe bi stranên kurdî kirine. Nûbihar, 21(141), 66-73.
- Gürür, Z. (2021). Dengbêjî di pêywenda patronajê de. Weşanên Pêywend.
- Hîkmet, B. (2016). Teorîyên foklorê. Lîs.
- Kan, G. (2024). Li dor zayend û netewe(tî)yê jina kurd di berhemên Elîyê Evdilrehmanî da. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi DÜSBED, (37), 89-11. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1486817
- Kaplan, L. (2024). Bandorên stereotîpên zayenda civakî li ser pêkanîna kevneşopiya dengbêjiyê: Mînaka Eyşe Şan. Mukaddime, 15(2), 502-522. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1490407
- Karacan, H. & Nayman, R. (2014). Dengbêj Salihê Qubînî ile Karapêtê Xaço’nun şarkılarında aşiret kavgaları: “Filîtê Quto ile Elî Etmankî kavgası”. Dicle Üniversitesi İlahîyat Fakültesi Dergisi, 16(2), 361- 388.
- Karacan, H. & Başar, R. (2015). Di kilamên Evdalê Zeynikê de “hezkirina jiyanê û daxwaza mirinê”. International Journal of Kurdish Studies, 1(2), 56-69.
- Karapêtê Xaço- Dengên Nemir. (2020). https://www.youtube.com/watch?v=-vBbXGNethY (20.11.2023).
- Kardaş, C. (2013). Dengbêjlik geleneği ve âşık edebiyatı ile karşılaştırılması. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Fırat Üniversitesi.
- Keleş, B. (2019). Dengbêjliğin tarihi süreç içerisinde ortaya çıkışı ve değişimi. Uluslararası dengbêjlik kültürü ve dengbêjler sempozyum bildirileri (383-395). Şırnak Üniversitesi Yayınları.
- Keskin, N. (2016). Di çarçoveya performansê de nirxandina vegotinên gelêrî. International Journal of Kurdish Studies, 2(1), 51-66.
- Kevirbirî, S. (2005). Bir çığlığın yüzyılı Karapêtê Xaço. Elma. Köşgeroğlu, N. (2010). Toplumsal cinsiyet ekseninde kadın/ kalın duvar ince zar. Alter Yayıncılık.
- Mendeş, H. B. (2019). Meryem Xan hayatı, sanatı ve şarkıları. Avesta.
- Oğuz, A. (2019). Feminizm, postkolonyal feminizm ve toplumsal cinsiyet. Çizgi Kitabevi.
- Öztürk, S. (2012). Kadın kimliği bağlamında kültürel bellek ve Van merkezdeki kadın dengbêjliği yansımaları. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). İstanbul Teknik Üniversitesi.
- Parıltı, A. (2006). Dengbêjler sözün yazgısı. İthaki.
- Pilpil Yöney, G. (2013). İspanyolca’da dilsel ve toplumsal cinsiyetçilik analizi. Dil Dergisi, (161), 50-71.
- Polattağ, H. (2022). Dengbêjên jin yên radyoya erîvanê. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). Mardin Artuklu Üniversitesi.
- Qadir, A. (2023). Jiyan û bîranîn-welatê me kurdistan e. Avesta.
- Seyfudîn, N. O. (2023). Hunermend û dengbêjên jin “têrîjên vejînê”. Na Yayınları.
- Suvağci, İ. (2021). Zayenda civakî di loriyên kurdî da. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 763-770. https://doi.org/10.18506/anemon.819298
- Yaşın Dökmen, Z. (2021). Toplumsal cinsiyet. Remzi Kitabevi.
- Uluç, M. (2021). Meryem xan dengbêja hizin û kederê. Pêywend.
- Uzun, M. (2017). Dengbêjlerim. İthaki.
- Xakpûr, S. (2023). Îran xanim hawarek ji Urmiyeyê. Nûbihar.
- Yaş, Z. (2015). Şakarên muzîka kurdî cild 1. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2016). Şakarên muzîka kurdî cild 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Amedê.
- Yaş, Z. (2019). Berê radyoya Erîvanê Sûsika Simo hebû. Dilop, 2(9), 6-7.
- Yıldırımçakar, M. (2020). Dengbêjiya jinê ji hêla patronaj, perwerdehî, rol û nêrîna civakî û îcrakirina hunerê ve. Kurdîname, (2), 87-96.
- Zal, A. (2011). Antolojîya dengbêjan 2. Şaredarîya Bajarê Mezin a Dîyarbekirê.
- Zaman, R. (2019). Bir direniş hikayesi: dengbêj û stranbêj olarak Eyşe Şan. (Navenda YÖK Tezê, Lîsansa Bilind). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
Toplam 52 adet kaynakça vardır.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Kürtçe |
|---|---|
| Konular | Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 10 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 3 Ekim 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 10 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1696665 |
| IZ | https://izlik.org/JA32LN33UJ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 41 |
Amaç ve Kapsam
2009 yılında yayın hayatına başlayan ve TR Dizinde taranan uluslararası hakemli dergimizin amacı sosyal bilimler alanında nitelikli bilimsel çalışmalara yer vermektir. Analitik değerlendirmelerin yapıldığı, alanına katkı sağlayan çalışmalar öncelikli olarak değerlendirmeye alınır.
Dergimizde, “Edebiyat, Tarih, Felsefe, Sosyoloji, Psikoloji, Arkeoloji, Sanat Tarihi, İlahiyat, İktisat, İşletme, İletişim, Gazetecilik, Uluslararası İlişkiler, Hukuk, Siyaset Bilimi ve Halkla İlişkiler ” gibi sosyal bilimlere ait alanlarda hazırlanmış araştırma makaleleri ile alana katkı sunabilecek güncel kitap tanıtımlarına yer verilir. Çalışmaların ilk gönderimi sırasında intihal raporu da sisteme yüklenir, benzerlik oranı kaynakça hariç %15 i geçmemelidir.
Yazım Kuralları
YAZIM KURALLARI
Yazım kurallarımıza göre hazırlanmayan makaleler ön kontrol aşamasında iade edilir.
Dergiye gönderilecek çalışmaların, dergi yazım kurallarına göre oluşturulan aşağıdaki örnek şablon kullanılarak yazılması zorunludur.
Sisteme yüklenmesi gereken dosyalar:
Tam Metin dosyası
Kapak Sayfası (Ön yazı)
Telif Hakkı Devir Formu
Etik Kurul izin belgesi
Araştırmacı Katkı Oranı ve Çatışma Beyan Formu
Benzerlik (intihal) raporu (%15)
Tam Metin dosyasında, ilk gönderimde yazar bilgilerine yer verilmemelidir. Kapak Sayfasında sadece başlık, öz, abstract, yazar bilgileri ve sorumlu yazar iletişim bilgileri yer almalıdır.
Makalenizde etik kurul belgesi gerekli ise söz konusu belgenin yüklenmesi, etik kurul belgesinin gerekmediği durumlarda ise Etik Kurul İznine Gerek Olmadığı'na dair belgenin hazırlanması gerekir. Etik Kurul Belgesinin gerekli olduğu durumlar Etik İlkeler ve Yayın Politikası sayfasında açıklanmıştır.
ÖRNEK MAKALE KAPAK SAYFASI
ÖRNEK MAKALE ŞABLONU
TELİF HAKKI DEVİR FORMU
ETİK KURUL İZNİNE GEREK OLMADIĞINA DAİR BEYAN FORMU
ARAŞTIRMACILARIN KATKI ORANI BEYANI VE ÇATIŞMA BEYANI
Sayfa Yapısı ve Yazı Stili
Tüm çalışmalarda şu kısımlar bulunmalıdır: Başlık, hemen altında İngilizce başlık, Öz, Anahtar Kelimeler, Abstract, Keywords, Giriş, Bölüm Başlıkları, Sonuç ve Kaynakça.
Yazılar, A4 boyutunda (29.7x21 cm), tüm kenar boşlukları 2.5 cm olan sayfada, MS Word programında, Times New Roman yazı karakteri ile, 12 punto, 1.5 satır aralığıyla yazılmalıdır.
Sayfalara numara verilmez. Yazılar öz ve kaynakça dâhil minimum üç bin beş yüz (3500) maksimum on bin (10.000) kelime olmalıdır. Metin içinde vurgulanmak istenen kısımlar, tırnak içinde gösterilir. Kaynakça hariç, tam metnin hiçbir yerinde italik gösterim kullanılmaz.
Başlık
Başlık, yazıyla uyumlu, içerikle doğrudan ilgili ve onu en iyi biçimde ifade eder nitelikte ve maksimum 12 kelime olmalıdır.
Başlık, metnin en üstünde, ortalanmış, tüm harfleri büyük, 12 punto, koyulaştırılmış olarak ve tek satır aralığı ile yazılmalıdır.
İngilizce başlık, Türkçe Türkçe başlığın hemen altında, 10 punto, normal ve tek satır aralığı ile yazılmalıdır.
Yazar Bilgisi
Yazar(lar)ın, unvan içermeyen ad(lar)ı, başlığın hemen altında ve başlıktan 6 nk aşağıda, sayfanın sağına yaslanmış biçimde, normal, soyad(lar) büyük olarak verilmelidir.
Yazar(lar)ın meslekî bilgileri, unvan, kurum, e-mail ve ORCID numarası sıralamasıyla, aralarda virgülle ayrılmış ve sonda noktalı biçimde, yazar(lar)ın adlarının sağında yıldız işareti (*) ile gösterilmiş olarak, sayfa altında, 10 punto, tek aralıklı normal yazılmış sayfa alt bilgisi olarak (dipnot değil) gösterilmelidir.
Örnek:
Mehmet Emin KURT*
* Dr. Öğr. Üyesi, Dicle Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sağlık Yönetimi Bölümü, memin.kurt@dicle.edu.tr, ORCID: 0000-0002-7181-8681.
Öz
Öz, başlığın altında, iki yana yaslı, koyu, (Öz) başlığı altında, içeriği en uygun biçimde ifade eden, en az 100, en fazla 200 kelimeden oluşan, 10 punto ile, tek satır aralıklı ve Türkçe yazılmış özettir. Öz, alıntı, şekil, ve çizelge numaraları içermemelidir.
Abstract, Anahtar Kelimelerin bir satır altında, (Abstract) başlığı altında, 10 punto ile tek satır aralıklı normal şekilde yazılır. Öz ve Abstract ilk sayfada yer almalıdır.
Ana Metin
Ana metin, 12 punto ve 1.5 satır aralığı ile, iki yana yaslanmış şekilde yazılmalıdır. Paragrafların başında, sağdan boşluk bırakılmamalıdır. Paragraflar arası boşluk, 6 nk olarak belirlenmelidir.
Bölüm Başlıkları
Bölüm başlıkları koyu yazılır ve 1., 2., 3., şeklinde numaralandırılır.
1. Bölüm Başlığı veya Ana Başlık (İlk Harfler Büyük)
1.1. Alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1. İkinci düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1.1. Üçüncü düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
GİRİŞ, SONUÇ ve KAYNAKÇA başlıkları numaralandırılmaz.
Tablo, Şekil ve Göreseller
Tablolar, metinde sola yaslı ve içeriği 10 punto ile yazılmış şekilde verilmelidir.
Tablolar, başlıklarından önce (Tablo 1.) şeklinde, koyu, 12 punto ile numaralandırılır. Tabloların numaraları ve başlıkları, 12 punto ile, normal ve düz, İlk kelimenin ilk harfi büyük geri kalanı cümle düzeninde yazılmalıdır. Tablolar, alıntı ise, tablonun hemen altında, 10 punto ile ve (Kaynak: ) başlığının sağında, kaynakları gösterilmelidir.
Tabloların sol kenarı, yazı kenarı ile bütünleşik olmalıdır.
Tablo başlığı örneği:
Tablo 1. İhracatın ülkelere göre dağılımı (Eylül-Aralık, milyon $)
Tablonun takip eden sayfaya kayması halinde o sayfanın başında şu nolu tablonun devamıdır şeklinde bir başlık eklenmelidir. Aynı şey grafik ve şekiller için de geçerlidir.
Şekiller, tablolar gibi (Şekil 1.) grafik ise (Grafik 1. ) şeklinde, koyu, 12 punto ile yazılmış biçimde numaralandırılır ve 12 punto, koyu, düz, her kelimenin ilk harfi büyük olarak başlıklandırılır.
Resim, fotoğraf ve diğer türlü görseller, renkli, yüksek çözünürlüklü veya taranmış olarak, yazıda verildiği bölümün veya paragrafın hemen altında verilir.
Görseller, Tablo ve Şekiller gibi (Resim/ Görsel/ Fotoğraf 1.) biçiminde numaralandırılarak başlıklandırılır.
Resimlerin alındığı kaynaklar, tablo ve şekiller gibi, resimlerin altında gösterilir.
Alıntı ve Atıflar
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, metin içi atıf ve metin sonu kaynakça gösterimi için APA7'yi tercih etmektedir.
Metin içi atıf gösterimi
Metin içinde 1 yazarlı atıf (Solow, 1956, s.15).
Metin içinde 2 yazarlı atıf (Snowdon & Vane, 2005, s.170) & işareti, and veya ve kelimeleri yerine kullanılmalıdır.
Metin içinde 3 ve daha fazla yazarlı çalışmalara atıf (Akçay vd., 2017, s.4).
Yazar olarak bir grup/tüzel kişi (dernekler, şirketler, devlet kurumları ve diğer çalışma grupları gibi) ifade ediliyorsa bu gruba ilişkin ad bilgisi metin içindeki göndermede açık ve anlaşılır biçimde verilmelidir. Grup adı bazı durumlarda kısaltılabilir. Eğer grup adı uzunsa, kısaltma herkesçe anlaşılır oluyorsa veya o ada yönelik zaten bilinen bir kısaltma var ise ilk kullanımda hem açık hali hem kısaltma hali kullanılıp, sonraki kullanımlarda ise sadece kısaltma kullanılabilir. Eğer grup adı kısa ise veya kısaltması herkesçe anlaşılır olmuyorsa tüm göndermelerde adın açık hali yazılır.
Aynı parantez içerisinde birden fazla gönderme yapılması durumunda sıralama ilk yazarın soyadına göre alfabetik olmalı ve noktalı virgül ile ayrılmalıdır.
Aynı yazara ait farklı çalışmalar aynı parantezde verilecekse, geçmişten güncele yıl sırası takip edilir ve yazarın soyadı atıfın başına bir kez yazılır.
Elektronik kaynaklarda yazar belli ise (Fisk, 2005), yazar belli değilse başlıktan birkaç kelime (“Türkiye-european union relations”, 2022).
Süreli yayınlarda yazar belli ise (Nadi, 1942), yazar belli değilse başlıktan birkaç kelime (“İktisadî programın”, 2022).
Arşiv belgelerinde, belge tür ne olursa olsun (mektup, mikrofilm, arşiv belgeleri, mülakat vs), düzenli bir kayıt varsa normal atıf verilir, yani yazar ve sene belli ise (Yazar, sene). Eğer belgenin düzenli bir kaydı yoksa; yazar, tarih gibi bilgiler kesin değilse, metin içinde atıf şöyle gösterilir: ([Tayin ve atamalarla ilgili genelge], t.t. 1912-1925). Örnekte köşeli parantez içinde verilen bilgi, makalenin yazarına aittir, belgeye ilişkin yazar veya başlık bilgisi olmadığı için, yazar okuru bilgilendirir ve bu bilginin kendisine ait olduğunu köşeli parantez ile belirtir. Belgenin tarihi yoksa fakat sizin güçlü bir tahmininiz veya bilginiz var ise onu tahmini tarihler t.t. kısaltmasıyla gösterebilirsiniz. Düzenli kayıt tutulan arşiv belgeleri için de bu durum geçerlidir.
Metin içi doğrudan alıntı (Örnek gösterimler için makale şablonumuza bakınız)
Kırk kelimeye kadar olan doğrudan alıntılar:
Tırnak işareti ile, normal metin içinde ve sonunda sayfa numarası dahil kaynak gösterilir, nokta işareti tırnaktan sonra değil, cümlenin sonuna, parantezden sonra konur. Doğrudan alıntılarda sayfa numarası vermek zorunludur. Örnek, “Apa 7’ye göre kırk kelimeden az olan doğrudan alıntılar, tırnak içinde ve normal metinde gösterilir” (Apa 7th, s.285).
Kırk ve daha fazla kelimeden oluşan doğrudan alıntılar:
Kırk ve daha fazla kelimeden oluşan doğrudan blok alıntılar, ayrı bir paragraf başı yapılarak, tüm alıntı soldan 1 cm içeriden başlayacak şekilde, sağdan da 0.5 cm içerde olacak şekilde ve normal metin büyüklüğünden 1 punto küçük, tek satır aralıkla gösterilirler. (Apa 7th, s.286). Hem alıntının sonuna, hem de kaynak gösterildikten sonra en sona nokta konur. Blok alıntılar tırnak içine alınmaz ve italik de yapılmaz.
Kaynakça Gösterimi
Makalede yararlanılan kaynaklar yeni bir sayfada ve KAYNAKÇA başlığı altında verilir. Kaynakça 12 punto ve 1.15 satır aralığı ile, iki yana yaslanmış şekilde yazılmalıdır. Aşağıdaki örneklerde gösterildiği gibi ikinci ve sonraki satırları 1.25 cm içerden olmalıdır. Paragraflar / kaynakçalar arası boşluk, Önce (0 nk) Sonra (6 nk) olarak belirlenmelidir. Metin içerisinde atıf yapılan her kaynak kaynakçada yer almalı, kaynakçada yer alan her kaynağa da metin içerisinde mutlaka atıf yapılmış olmalıdır. Atıflardaki yazar adı ve tarih bilgisi kaynakçadaki yazar adı ve tarih bilgisi ile birebir aynı olmalıdır. Kaynakçada numaralandırma veya madde işaretleri kullanılmaz. Yazar sayısının yirmi ve daha az olduğu durumlarda tüm yazar adlarına künyede yer verilir.
Kitap
Kitap ismi italik ve küçük harflerle verilmelidir. Kitap isminin başında ve sonunda nokta olmalı ardından yayınevi düz ve büyük harfle başlayacak şekilde verilmelidir. Yayıncının bulunduğu şehir veya ülke bilgisi verilmemelidir.
Mankiw, N. G. (2014). Principles of economics. Cengage Learning.
Snowdon, B., & Vane, H. R. (2005). Modern macroeconomics: its origins, development and current state. Edward Elgar Publishing.
Makale
Makalelerde makale ismi cümle düzeninde küçük harflerle düz, dergi ismi her kelimesi büyük harfle başlar ve italik olarak yazılır. Dergi cilt sayısı italik ancak sayı no parantez içinde düz olmalıdır. Sonuna varsa doi bağlantısı eklenmelidir.
Baltagi, B. H., Egger, P., & Pfaffermayr, M. (2003). A generalized design for bilateral trade flow models. Economics Letters, 80(3), 391-397. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(03)00115-0
Bahmani-Oskooee, M. M., & Goswami, G. G. (2003). A disaggregated approach to test the j-curve phenomenon: japan versus her major trading partners. Journal of Economics and Finance, 27(1), 102-113.
Çeviri Kitap
Yabancı bir dilden Türkçe'ye çevrilen eserlerin kaynakça bilgisi verilirken yazar kısmında eserin orijinal dildeki yazarı yer alır, çeviren bilgisi parantez içerisinde Çev. kısaltması ve sonrasında çevirenin adının ilk harfi ve soyadı ile birlikte verilir.
Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2018). Temel ekonometri (Çev. Ü. Şenesen ve G. G. Şenesen). Literatür Yayıncılık.
Kitap Bölümü
Kitap bölüme atıf yapılırken yazar kısmında editörlerin adları değil, ilgili bölümün yazar(lar)ının adları yer alır. Bölüm başlığından sonra "İçinde" kelimesinin devamına editör isim/isimlerinin ilk harfi ve soyadının tamamı verilir.
Meng, M., K. Im, J. Lee, & M. Tieslau. (2014). More powerful lm unit root tests with non-normal errors. In R. Sickles and W. Horrace (Eds.). The festschrift in honor of peter schmidt, (ss. 343–357). Springer Publishing Co.
Elektronik Kaynaklar
Yazar varsa:
Fisk, R. (2005, May 26). Protesters beaten as Egypt votes on electoral reform. https://www.independent.co.uk/voices/commentators/fisk/protesters-beaten-as-egypt-votes-on-electoral-reform-5384694.html (Erişim Tarihi)
Yazar yoksa:
Türkiye-European Union Relations (2022, Nov 15). https://www.ab.gov.tr/turkey-eu-relations_4_en.html (Erişim Tarihi)
Arşiv Belgeleri
Kaynakçada arşiv belgesi gösterilirken belgenin üzerindeki tüm tanıtıcı bilgilere yer verilir. Öncelikle arşiv kısaltması ve ilk gösterimde arşivin resmi tam ismi, ardından varsa yazar veya başlık ve tam tarih bilgisi, varsa belge numarası, cilt, gömlek no gibi bilgiler belgenin üzerinde yer aldığı şekliyle verilmelidir. Tarihler en sonda parantez içinde miladi takvime çevrilmiş olarak ayrıca verilmelidir.
Süreli Yayınlar
Yazar varsa:
Nadi, Y. (1942, 12 Mart). Hindistan kapılarında. Cumhuriyet, s.1.
Yazar yoksa:
İktisadî program mühim esasları muhtevidir. (1930, 22 Mayıs). Vakit, s.1.
Tezler
Toğuç, N. (1988). Türkiye’de ekonomik istikrar ve reform politikaları. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). Brooklyn College.
Bolet, D. (2020). All politics is local: how local context explains radical right voting. (DART Europe e-theses portal, PhD). London School of Economics and Political Science.
Burada yer almayan ve/veya referans verme kuralları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için aşağıdaki kaynaklara başvurunuz:
American Psychological Association (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. baskı).
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın Politikası
1. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 yılında yayın hayatına başlayan ve 2021 yılından beri yılda üç kez olmak üzere Şubat, Haziran ve Ekim aylarında yayınlanan uluslararası, hakemli bir dergidir. Yayın kurulu kararına göre özel sayı veya ek sayı çıkarılabilir. Her sayıda yirmi civarında makaleye yer verilir. Yayına kabul sırası, başvuru tarihine göre belirlenir.
2. Dergimize Türkçe, İngilizce, Kürtçe ve Arapça dillerinde hazırlanmış olan çalışmalar kabul edilmektedir. Sosyal bilimlere bağlı disiplinlerin ilkelerine uygun, analitik değerlendirmelerin yapıldığı çalışmalar değerlendirmeye alınır. Dergimize gönderilen çalışmalar için hiçbir şekilde ücret talep edilmez ve açık erişim politikasını destekleyen dergimizin çalışmalarına dergimiz sitesinden ulaşılabilir.
3. Dergimize gönderilen tüm çalışmalar, dergimizin sayfasında ilan edilmiş olan yazım kurallarına uygun olarak düzenlenmeli ve dergimizin şablonu kullanılarak gönderilmelidir. Bu kurala uygun olmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz. Gönderilen çalışmaların daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış olması ve başka bir yere yayın için gönderilmemiş olması gerekir. Bununla birlikte sempozyum ve kongre gibi bilimsel toplantılarda sunulmuş olan çalışmaların, yayınlanmamış olmak ve bu vasıfları belirtilmek suretiyle değerlendirmeye alınmaları mümkündür. Dergimize gönderilen tüm çalışmaların yayınlanması, hakem sürecinin olumlu sonuçlanmasına bağlı olmakla birlikte, bir çalışmanın dergimizde yayınlanması konusundaki son karar yayın kurulumuz tarafından verilir.
4. İlk gönderim sırasında tam metin dosyasında yazarlara ait ad, soyad, kurum vs bilgilerin hiçbiri yer almamalıdır. Değerlendirme süreci olumlu tamamlanan çalışmaların yazarları bu bilgileri ondan sonra ekleyeceklerdir.
5. Dergimizde makalesi yayınlanan kişiler, takip eden bir sene boyunca dergimize başka çalışmalarını gönderemezler. Dergimizde bir sayıda bir yazara ait sadece bir çalışmaya yer verilir. Ortak yazarlı olsa bile ikinci bir çalışma kabul edilmez.
6. İlk başvuru sırasında şu belgelerin sisteme yüklenmesi gerekir:
Tam Metin Dosyası: Tam metnin, yazım kurallarımıza göre düzenlenmiş ve örnek makale şablonumuza uygulanmış olması gerekir. İlk gönderimde tam metin dosyasında yazar bilgileri yer almayacaktır.
Kapak Sayfası: Tüm yazarlara ait bilgileri içermeli ve sorumlu yazar tarafından imzalanmalıdır.
Telif Hakkı Devir Formu: Tüm yazarlar tarafından imzalanmış olmalıdır. Dergimizde yayınlanan bütün çalışmaların tüm yayın hakları Dicle Üniversitesi’ne ait olup yazar(lar)a herhangi bir telif ücreti ödenmez. Dergimizde yayınlanan çalışmalar, kaynak göstermek suretiyle kullanılabilir, fakat hiçbir surette ticari amaç için kullanılamaz, izinsiz başka bir yerde yayınlanamaz. Telif haklarının ihlali, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince suç sayılmaktadır.
Etik Kurul İzin Belgesi: Etik kurul izni gerektiren çalışmalar için yüklenmelidir. Etik kurul izni gerekmeyen çalışmalar için, Etik Kurul İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan Formu doldurularak sisteme yüklenmelidir.
Araştırmacıların Katkı Oranı ve Çatışma Beyan Formu: Tüm yazarlar tarafından imzalanmış olmalıdır.
Benzerlik (intihal) raporu (%15): iThenticate, Turnitin vb intihal programlarından alınan intihal raporu sisteme yüklenmelidir. Kaynakça hariç benzerlik oranı üst sınırı %15’tir, tek kaynaktan benzerlik oranı %3'ten fazla olamaz. Süreci sona eren çalışmalar için editör kurulu tarafından yeniden intihal raporu alınır. Oran %15’in üzerinde olamaz.
Hakem Değerlendirme Süreci
1. Dergimize gönderilen bir çalışmanın değerlendirmeye alınması şu şartlara bağlıdır: yazım kurallarına uygunluk, örnek makale şablonu kullanılması, etik ilkelere uygun olması, dergimizin amaç ve kapsamına uygun olması, sisteme yüklenmesi gereken belgelerin tam olarak yüklenmiş olması. Bunların yanı sıra, gönderilen çalışmalar, editör kurulu tarafından içerik, yöntem, konu ve anlatım bakımından değerlendirilir. Uygun bulunan çalışmalar değerlendirmeye alınır. Düzeltme istenen çalışmalar, en geç on beş gün içinde istenen düzeltmelerin yapılması şartıyla yeniden kabul edilir. Ayrıca intihal raporları incelenir, %15’in üzerinde olanlar reddedilir.
2. Değerlendirmeye alınması uygun bulunan çalışmalar editör kurulu tarafından öncelikle en az iki hakeme gönderilir. Hakemlik süreci başından sonuna dek çift taraflı kör hakemlik sistemi şeklinde uygulanır. Yani çalışmalar editör tarafından hakemlere gönderilir, böylece hakemler yazarları tanımadığı gibi yazarlar da hakemler hakkında bilgi sahibi olmazlar. İki hakemin değerlendirmesini tamamlamasından sonra gerek görüldüğü durumlarda çalışma üçüncü bir hakeme daha gönderilir. İki red kararı durumunda çalışma reddedilir. Bir kabul bir red durumunda üçüncü hakemin kararı belirleyici olur. Düzeltme istenen çalışmalar için on beş gün içinde istenen düzeltmelerin yapılması gerekir. Hakemlerden biri veya tümü, düzeltmelerden sonra çalışmayı yeniden değerlendirmek isterse, düzeltmelerden sonra çalışma yeniden hakem(ler)e sunulur. Hakemlerin son kararına göre kesin karar belirlenir. İstenen düzeltmeler, kırmızı renkte tam metin dosyası üzerinde belirtilir, ayrıca yazarlar tarafından hakem süreç dosyası üzerinde her bir hakeme ayrı ayrı olmak üzere hakem cevap dosyası hazırlanarak sisteme yüklenir.
3. Dergimizde çift taraflı kör hakem sistemi kapsamında değerlendirmeye alınan çalışmalar için yazar ile hakemlerin farklı kurumlardan olmalarına özen gösterilir. Ayrıca, hakemlerin, çalışmanın yazarıyla eşit veya daha yüksek bir akademik unvana sahip olmasına dikkat edilir. Hakemlerden esas olarak beklenen şey, şekilden ziyade, çalışmaların içerik, akademik özgünlük ve alana sağladığı katkı bakımından değerlendirilmesidir. Tüm hakemlerin tam metin dosyası üzerinde gerekli işaretlemeleri yaparak hazırladıkları süreç dosyasını yazara sunulmak üzere, hakeme ait hiçbir bilgi olmaksızın, sisteme yüklemeleri beklenir.
Etik İlkeler
Dergimiz her aşamada ulusal (Ulakbim 2020 bilimsel yayın etiği ilkeleri) ve ulusalarası bilimsel yayın etiği ilkelerini benimser. Yazar, hakem ve editörlerin bu ilkelere göre hareket etmesini bekler, gözetir.
Dergimizde, “Edebiyat, Tarih, Felsefe, Sosyoloji, Psikoloji, Antropoloji, Arkeoloji, Prehistorya, Sanat Tarihi, İlahiyat, İktisat, İşletme, İletişim, Gazetecilik, Uluslar Arası İlişkiler, Hukuk, Siyaset Bilimi, Halkla İlişkiler ve Reklamcılık ” gibi sosyal bilimlere ait alanlarda hazırlanmış araştırma makaleleri ile alana katkı sunabilecek güncel kitap tanıtımlarına yer verilir.
Ücret Politikası
Dergimiz yazarlardan hiçbir aşamada ücret talep etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Başeditör
Türkiye Cumhuriyeti Tarihi
Editör Kurulu
BA - ODTÜ
PhD - İstanbul
Türk Dış Politikası, Çağdaş Dünya Tarihi, Çağdaş Orta Doğu Tarihi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Türkiye İktisat Tarihi, Avrupa Siyasi Tarihi
Ekoloji, Sürdürülebilirlik ve Enerji, Siyaset Bilimi, Uluslararası Siyaset, Uluslararası İlişkiler, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği-Türkiye İlişkileri, Küreselleşme
Yardımcı Editörler
Siyaset Bilimi, Türk Dış Politikası
Kamu Yönetimi
Davranışsal İktisat
Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi), Alevilik Bektaşilik Araştırmaları
Dicle Üniversitesi Eskiçağ Tarihi ABD
Arkeoloji, Erken Tunç Çağ Arkeolojisi, Helenistik Dönem Arkeolojisi, Eski Anadolu Tarihi, Eski Yunan ve Roma Tarihi, Eskiçağ Tarihi (Diğer)
Alan Editörleri
Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi), Alevilik Bektaşilik Araştırmaları
Travma Psikolojisi
Prof. Dr. Tahirhan AYDIN
1977 yılında Bitlis Hizan'da doğdu. İlk ve ortaokulu Hizan’da, liseyi Bitlis İmam Hatip’te mamaladı (1994). 1999 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Aynı yıl bu fakültede Tefsir Anabilm Dalında Yüksek Lisans eğitimine başladı. 2003 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belagati ABD’ında araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2003-2005 yılları arasında Gazi Üniv. Eğitim Bil. Ens. Arap Dili Eğitimi ABD’ında “Çoklu zeka kuramı ve yabancılara Arapça öğretimi” isimli teziyle yüksek lisansını, aynı anabilim dalında 2005-2007 yılları arasında “Arapça ve Türkçede cümle yapısı, yabancılara Arapça cümle öğretimi -karşıtsal çözümleme-” adlı teziyle doktorasını tamamladı. 2007-2009 yılları arasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Arapça dersleri verdi.
2009-2011 yılları arasında bir buçuk yıl Mısır Kahire Üniversitesinde misafir öğretim üyesi sıfatıyla Arap dili alanında araştırmalarını sürdürdü. Bu süreçte bir dönem Ezhe Üniversitesi’nde ders verdi. 2011 yılında Ankara Üniversitesine dönüş yaptı ve 2012 yılında Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne yardımcı doçent olark atandı. 2014 yılında doçent oldu. 2017-2019 yılları arasında iki yıl Amerika İndiana Üniversitesi Yakın Doğu Dilleri ve Kültürleri Bölümünde (NELC) misafir araştırmacı statüsünde yabancı dil öğretimi alanında araştırmalarını sürdürdü ve konferanslar verdi.
2019 yılında Mardin Artuku Üniversitesine döndü. 2020 yılında aynı üniversitede Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne profesör olarak atandı. 2023 yılında Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümünde göreve başladı. 2025 yılında Bitlis Eren Üniversitesi İlahiyat Fakültesine dekan olarak atandı.
2015-2024 yılları arasında Erasmus Değişim Programı çerçevesinde Polonya Jagiellonian Universitesinde, Fransa Rouen Üniversitesinde, Ürdün Al-Zaytoonah Üniversitesinde ve İsveç’te dersler, konferanslar ve semineler verdi.
Prof. AYDIN, Enstitü Müdür Yardımcılığı, Erasmus Koordinatörlüğü, Bölüm ve Anabilim Dalı Başkanlığı, Senato Üyeliği, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği, Fakülte Kurulu Üyeliği, BAP Kurulu Üyeliği gibi birçok akademik ve idari görevde bulundu.
İlgi ve çalışma alanları: Anadili öğretimi, yabancı dil öğretimi, Arapça öğretimi, Arap dili ve edebiyatı, Arap dilinin günümüz sorunları, dil pedagojisi, karşıtsal dilbilim, dilbilimi, karşılaştırmalı dilbilim, dil öğretim materyali geliştirme ve Kur’an araştırmaları. Türkçenin yanı sıra Arapça ve İngilizce bilmektedir. Bu dillerde çok sayıda makale, sempozyum bildirileri ve kitapları bulunmaktadır.
Dil Çalışmaları, Dilbilim, Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü, Eğitim, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , Arap Dili ve Belagatı
Din Eğitimi, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları