CIVIL SERVANTS BORN IN SIVEREK ACCORDING TO THE SICILL-I AHVÂL REGISTERS

Öz

The Sicill-i Ahvâl Registers, which contain the biographies of Ottoman civil servants, are significant sources for understanding the bureaucratic structure. This study examines civil servants born in Siverek during the Ottoman period based on these registers. Through the Sicill-i Ahvâl records, the research explores the identities, workplaces, careers, and socio-cultural characteristics of these officials. The findings indicate that most civil servants were multilingual, had an educational background primarily based on primary school or madrasa training, and held positions at various levels of the Ottoman bureaucracy. Additionally, the majority of these officials came from the elite segments of society, with their fathers often being religious scholars, tribal leaders, or bureaucrats. The Sicill-i Ahvâl records serve as a crucial source for understanding the career progressions of Ottoman provincial officials and their positions within the broader social structure.

Anahtar Kelimeler

• Siverek
• Sicill-i Ahvâl Registers
• Civil Servant
• Tercüme-i Hâl (Biography)

SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİNE GÖRE SİVEREK DOĞUMLU MEMURLAR

Öz

Osmanlı Devleti’nde devlet memurlarının özgeçmişlerini içeren Sicill-i Ahvâl Defterleri, bürokratik yapının anlaşılması açısından önemli kaynaklardır. Bu çalışma, söz konusu defterler temelinde, Osmanlı döneminde Siverek doğumlu devlet memurlarını incelemektedir. Çalışmada, Sicill-i Ahvâl kayıtları aracılığıyla Siverekli memurların kimlikleri, görev yerleri, kariyerleri ve sosyo-kültürel özellikleri ele alınmaktadır. Elde edilen veriler, memurların çoğunlukla çok dilli bir yapıya sahip olduklarını, eğitim düzeylerinin genellikle ilkokul veya medrese temelli olduğunu ve Osmanlı bürokrasisinde çeşitli kademelerde görev aldıklarını göstermektedir. Ayrıca, memurların büyük çoğunluğunun toplumun seçkin kesimlerinden geldiği ve babalarının genellikle din adamı, aşiret reisi veya bürokrat olduğu belirlenmiştir. Sicill-i Ahvâl kayıtları, Osmanlı taşrasındaki devlet memurlarının kariyer gelişimlerini ve toplumsal yapı içindeki konumlarını anlamak açısından önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sicill-i Ahvâl Defterleri
• Siverek
• Memur
• Tercüme-i Hâl (Biyografi)

Kaynakça

1. Akpınar, H., & Atik, H. (2009). Siverekli Yusuf Sami Efendi’nin Mevlid’i ve Şanlıurfa yöresinde icrâsı. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı (Ed.), Kültür Coğrafyamızda Hz. Muhammed Uluslararası Sempozyumu (Orta Asya, Kafkasya ve Balkanlar II) içinde (ss. 365-378). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
2. Akyıldız, A. (2017). İnsanı yazmak: 19. yüzyıl Osmanlı biyografi yazıcılığı ve problemleri Ü-üzerine bir değerlendirme. Osmanlı Araştırmaları, (50), 219-242.
3. Çetin, A. (2005). Sicill-i ahvâl defterleri ve dosyaları hakkında bir araştırma. Vakıflar Dergisi, (29), 87-104.
4. Doğan, Ş. (2021). Sicill-i ahvâl kayıtlarına göre Silvanlı devlet memurları. Oktay Bozan (Ed.), Sultanlar şehri Silvan: Eğitim, Kültür, Medeniyet içinde (ss. 1.545-560). Sonçağ Akademi.
5. Erpolat, M. S. (1999). XVI. yüzyılda Diyarbekir Beylerbeyliği’ndeki yer isimleri. (YÖK Tez Merkezi, Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi.
6. Erpolat, M. S. (2001). XVI. yüzyılda Siverek sancağında iskân ve nüfus. İçinde Siverek Kaymakamlığı (Ed.). Tarihte Siverek Sempozyumu Bildirileri, (ss. 75-96). Elif Matbaası.
7. Erpolat, M. S. (2020). Siverek sancağı yer adları (XVI. yüzyıl). Y. E. Tansü (Ed.). Kâşgarlı Mahmud anısına Türkiye ve Türk dünyası araştırmaları-VII içinde (ss. 527-570). İksad Yayınları.
8. Genç, Y. İ., Küçük, M., Gündoğdu, R., Satar, S., Karaca, İ., Yıldırım, H. O., & Yılmaz, N. (Ed.). (2010). Başbakanlık Osmanlı Arşivi rehberi. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları.

9. Göyünç, N. (1969). Diyarbekir eyaletinin idarî taksimatı. İstanbul Üniversitesi Tarih Dergisi (23), 23-34.
10. Küçük, M., Bayrak M., Şahin H. H., Kurt O., & Asil M. (Ed.) (1995). Başbakanlık Osmanlı Arşivi Katalogları Rehberi. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları.
11. Kütükoğlu, M. (2010). Sicill-i Ahval Defterleri’ni tamamlayan arşiv kayıtları. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, (12), 141-157.
12. Özgültekin, R. (2005). Siverek’li Hacı Yusuf Sami Efendi: Hayatı ve eserleri. Siverek Yayınları.
13. Pakalın, M. Z. (2004). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü III. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
14. Sarıyıldız, G. (2009). Sicill-i ahvâl defterleri. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 37, ss. 134-136). TDV Yayınları.
15. Sezer, B. (2016). Siverekli Osman Hulûsi paşanın mezartaşı kitâbesi. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (37), 52-59.
16. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Dahiliye Nezâreti (DH.), Sicill-i Ahvâl İdâre-i Umumiyyesi Defterleri (SAİD.d.): 6-127; 6-129; 24-351; 27-317; 39-481; 41-335; 55-63; 56-165; 58-437; 66-437; 82-225; 97-49; 98-63; 98-165; 103-315; 104-58; 112-395; 117-431; 157-167; 158-293; 159-337; 163-139; 182-70; 187-175.
17. Türe, İ., & Kaynar, S. (Ed.). (2017). Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları.
18. Yıldırım, H. O., Yılmaz, N., & Genç, Y. İ. (Ed.). (2000). Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları.