Kitap İncelemesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Remarks on the Publication of Grammatica Turcico-Latina

Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30, 297 - 313, 31.05.2022
https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1069984

Öz

The work named Grammatica Turcico-Latina written in 1966 in İstanbul by Alberti Bobovy, who was brought to the Ottoman country as a prisoner from Europe and adopted the name Ali Ufki after becoming Muslim, is one of the prominent studies on Ottoman Turkish conducted in the 17th century. This work, whose manuscript copy is in Bodleian Library in Oxford, consists of phonetics, morphology and syntax sections. In the morphology section, verbs, nouns, adverbs, conjunctions and postpositions are handled in detail. This book, having remained unpublished until recently, was prepared for publication by Dr. Yaşar Tokay and Dr. Nurdan Besli, and the Latin parts were translated into Turkey Turkish Dr. Fafo Telatar. When the book is compared with the original text, some deficiencies and inaccuracies are detected. A significant part of these are the words which are misread during the transfer of the Arabic letter text to the Latin alphabet and therefore misinterpreted in the translation and index. In this article, the errors detected in the work are given with their correct forms and new meanings. Sentences, words and affixes that are not included in the new publication, though found in Bobovy’s work, are also identified and these are also presented in the article. One of the issues we focus on in our study is the mistakes in the translation of Ottoman Turkish texts into Turkey Turkish. Apart from these, various errors are identified especially in the spelling of vowels. Finally, the index is examined, inconsistencies and system errors are provided together with examples.

Kaynakça

  • ALİ UFKÎ BEY (Alberti BOBOVY) (2020). Grammatica Turcico-Latina (1666). (haz. Fafo Telatar, Yaşar Tokay, Nurda Besli). Ankara: Grafiker.
  • ARGUNŞAH, Mustafa (2016). “Ahmet Mithat ile Fatma Aliye Arasında Geçen Bir İmla Tartışması”. Turkish Studies, 11/4: 109-123.
  • KARTALLIOĞLU, Yavuz (2015). Bernardo da Parigi, Söz Kitabı (Roma, 1665), Türkçe-İtalyanca Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • ŞEMSEDDİN SAMİ (2010). Kamus-ı Türkî. (haz. Paşa Yavuzarslan). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • TULUM, Mertol (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler

Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30, 297 - 313, 31.05.2022
https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1069984

Öz

Avrupa’dan esir olarak Osmanlı ülkesine getirilen ve Müslüman olduktan sonra Ali Ufki adını alan Alberti Bobovy’nin 1666 yılında İstanbul’da yazmış olduğu Grammatica Turcico-Latina adlı eser Osmanlı Türkçesi hakkında 17. yüzyılda yapılmış önemli çalışmalardan birisidir. Yazma nüshası Oxford’da Bodleian Kütüphanesi’nde bulunan bu eser, ses bilgisi, şekil bilgisi ve cümle bilgisi bölümlerinden oluşmaktadır. Şekil bilgisi bölümünde fiiller, isimler, zarflar, bağlaçlar, edatlar teferruatlı biçimde işlenmiştir. Çalışmanın sonunda çeşitli cümle örnekleriyle Türkçe ve Latince metinler bulunmaktadır. Günümüze kadar basılmamış olan bu kitap, Dr. Yaşar Tokay ve Dr. Nurdan Besli tarafından yayıma hazırlanmış, Latince bölümler ise Dr. Fafo Telatar tarafından Türkiye Türkçesine çevrilmiştir. Bu kitap tarafımızdan özgün metinle karşılaştırılınca bazı eksiklik ve yanlışlıklar tespit edilmiştir. Bunların önemli bir bölümünü Arap harfli metnin Latin alfabesine aktarılması esnasında yanlış okunmuş, dolayısıyla çeviri ve dizinde yanlış anlamlandırılmış kelimeler oluşturmaktadır. Bu makalede, eserde tespit edilen yanlışlıklar doğru biçimleriyle ve yeni anlamlarıyla birlikte verilmiştir. Bobovy’nin çalışmasında bulunduğu hâlde atlanarak yeni yayıma dâhil edilmeyen cümleler, kelimeler ve ekler de tespit edilmiş, bunlar da makalede gösterilmiştir. Çalışmamızda üzerinde durduğumuz konulardan birisi de Osmanlı Türkçesi metinlerinin Türkiye Türkçesine çevirisinde bulunan yanlışlıklardır. Bunların dışında özellikle ünlülerin yazımında çeşitli hatalar tespit edilmiştir. Son olarak da dizin üzerinde durulmuş, tutarsızlıklar ve sistem hataları örneklerle verilmiştir.

Kaynakça

  • ALİ UFKÎ BEY (Alberti BOBOVY) (2020). Grammatica Turcico-Latina (1666). (haz. Fafo Telatar, Yaşar Tokay, Nurda Besli). Ankara: Grafiker.
  • ARGUNŞAH, Mustafa (2016). “Ahmet Mithat ile Fatma Aliye Arasında Geçen Bir İmla Tartışması”. Turkish Studies, 11/4: 109-123.
  • KARTALLIOĞLU, Yavuz (2015). Bernardo da Parigi, Söz Kitabı (Roma, 1665), Türkçe-İtalyanca Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • ŞEMSEDDİN SAMİ (2010). Kamus-ı Türkî. (haz. Paşa Yavuzarslan). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • TULUM, Mertol (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Dil Bilim
Bölüm Yayın Değerlendirme
Yazarlar

Mustafa ARGUNŞAH (Sorumlu Yazar)
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
0000-0003-4439-1341
Türkiye

Destekleyen Kurum yok
Proje Numarası yok
Teşekkür -
Yayımlanma Tarihi 31 Mayıs 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30

Kaynak Göster

Bibtex @kitap İncelemesi { dilarastirmalari1069984, journal = {Dil Araştırmaları}, issn = {1307-7821}, eissn = {2757-8003}, address = {}, publisher = {Avrasya Yazarlar Birliği}, year = {2022}, volume = {16}, number = {30}, pages = {297 - 313}, doi = {10.54316/dilarastirmalari.1069984}, title = {Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler}, key = {cite}, author = {Argunşah, Mustafa} }
APA Argunşah, M. (2022). Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler . Dil Araştırmaları , 16 (30) , 297-313 . DOI: 10.54316/dilarastirmalari.1069984
MLA Argunşah, M. "Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler" . Dil Araştırmaları 16 (2022 ): 297-313 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/dilarastirmalari/issue/70113/1069984>
Chicago Argunşah, M. "Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler". Dil Araştırmaları 16 (2022 ): 297-313
RIS TY - JOUR T1 - Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler AU - Mustafa Argunşah Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - doi: 10.54316/dilarastirmalari.1069984 DO - 10.54316/dilarastirmalari.1069984 T2 - Dil Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 297 EP - 313 VL - 16 IS - 30 SN - 1307-7821-2757-8003 M3 - doi: 10.54316/dilarastirmalari.1069984 UR - https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1069984 Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Dil Araştırmaları Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler %A Mustafa Argunşah %T Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler %D 2022 %J Dil Araştırmaları %P 1307-7821-2757-8003 %V 16 %N 30 %R doi: 10.54316/dilarastirmalari.1069984 %U 10.54316/dilarastirmalari.1069984
ISNAD Argunşah, Mustafa . "Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler". Dil Araştırmaları 16 / 30 (Mayıs 2022): 297-313 . https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1069984
AMA Argunşah M. Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler. Dil Araştırmaları. 2022; 16(30): 297-313.
Vancouver Argunşah M. Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler. Dil Araştırmaları. 2022; 16(30): 297-313.
IEEE M. Argunşah , "Grammatica Turcico-Latina’nın Yayımı Üzerine Görüşler", Dil Araştırmaları, c. 16, sayı. 30, ss. 297-313, May. 2022, doi:10.54316/dilarastirmalari.1069984