Çerçeve
Dil Dergisi, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) ilkelerini ve akış şemalarını benimser. Etik bir konudaki soru ve bildirimler için baş editörle iletişime geçilebilir: makaroglu@ankara.edu.tr
Hakem değerlendirmesi
Değerlendirmenin aşamaları, hakem seçim ölçütleri, karar türleri ve süreler, derginin Hakemlik Süreci sayfasında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Tüm gönderiler gizlidir; hakemler ve editörler yayımlanmamış içeriği paylaşamaz ve kullanamaz. Hakemler, değerlendirmelerini etkileyebilecek bir çıkar çatışması bulunduğunda editörü bilgilendirir ve görevi reddeder. Hakemler, metinde atıfta bulunulmamış ilgili çalışmaları yazarlara önerebilir.
Editöryal bağımsızlık
Editör, yardımcı editör ya da yayın kurulu üyelerinin yazar olduğu çalışmalar bağımsız bir editör tarafından yürütülür; ilgili kişi sürecin hiçbir aşamasına erişemez. Editör, kurul üyesi ya da hakemlerden en az birinin yazar olduğu araştırma makalelerinin oranı, ardışık iki sayının hiçbirinde yüzde 25’i aşamaz. Yayın kararları yalnızca çalışmanın bilimsel niteliğine dayanır; yazarların kurumu, uyruğu, cinsiyeti, etnik kökeni, dini, siyasi görüşü ya da cinsel yönelimi karar ölçütü olamaz.
Yazarların sorumlulukları
Yazarlar, çalışmanın başka bir yerde yayımlanmadığından ve eşzamanlı olarak başka bir dergiye gönderilmediğinden emin olmalıdır. Yazarlık, çalışmaya anlamlı entelektüel katkı sunanlarla sınırlı tutulur ve tüm ortak yazarlar son metni onaylar. Yazar listesinde ya da sıralamasında değişiklik, tüm yazarların yazılı onayı ve editör kararı olmadan yapılamaz.
Başka kaynaklardan alınan her türlü bilgi, veri ve görsel için usulünce kaynak gösterilir. Verilerin yazarlara ait olması ya da kullanım izninin bulunması gerekir; görsellerde telif izinleri alınmış olmalıdır. Mali destek, fon ve çıkar çatışmaları beyan edilir. Yazarlar hakem sürecine katılır ve verilen süre içinde yanıt verir. Gönderim ya da yayım sonrasında bir hata fark edildiğinde editör gecikmeksizin bilgilendirilir.
Hakemlerin sorumlulukları
Hakemler gizliliğe uyar, değerlendirmeyi yansız ve gerekçeli biçimde yapar, çıkar çatışmasını bildirir ve kişisel eleştiriden kaçınır.
Editörlerin sorumlulukları
Editörler sürecin gizliliğini ve tarafsızlığını sağlar, yazar ve hakemleri süreç hakkında bilgilendirir, şikâyetleri kayıt altına alıp yanıtlar. Sahtecilik, intihal ya da etik ihlal saptandığında yayını engeller; çalışma yayımlanmışsa düzeltme ya da geri çekme bildirimi yayımlar.
Benzerlik taraması ve intihal
Gönderilen tüm çalışmalar, editör ekibi tarafından Turnitin ile taranır ve oluşan rapor yazarlarla paylaşılır. Tarama; kaynakça ve doğrudan alıntılar dışarıda bırakılarak, beş sözcükten kısa örtüşmeler sayılmadan yapılır. Bu ayarlarla hesaplanan toplam benzerlik oranının yüzde 20’yi, tek bir kaynaktan gelen benzerliğin ise yüzde 5’i aşmaması beklenir.
Bu oranlar bir tarama eşiğidir, karar kuralı değildir. Eşiğin aşılması tek başına intihal kanıtı sayılmaz; editörler örtüşen bölümlerin niteliğini inceler ve gerektiğinde yazardan düzeltme ister. Eşiğin altında kalan çalışmalarda da kaynak gösterimi ya da özgünlük yönünden sorun görülürse düzeltme istenebilir ya da çalışma reddedilebilir.
Tezden üretilen çalışmalarda benzerlik raporu, yazarın kendi tezi kaynak olarak dışarıda bırakılarak alınır ve bu dışlama editör tarafından kayda geçirilir. Eşik değerleri, tez dışındaki kaynaklardan gelen benzerliğe uygulanır. Tezden üretildiği bildirilmeyen bir çalışmada tezle yüksek örtüşme saptanırsa, editörler yazardan açıklama ister ve süreci COPE yönergeleri doğrultusunda yürütür.
İntihal, kendinden intihal ve dilimlenmiş yayın kabul edilemez; saptanması durumunda COPE akış şemaları uygulanır.
Etik kurul izni, onam ve kişisel veriler
İnsan katılımcıyla yürütülen tüm çalışmalarda, dilbilgisellik yargısı anketleri, ruhdilbilimsel deneyler, alan çalışmaları ve derlem oluşturma dâhil, etik kurul izni alınır. Kurul adı, karar tarihi ve sayısı makalede belirtilir. İzin gerektirmeyen çalışmalarda bu durum açıkça beyan edilir.
Katılımcılardan aydınlatılmış onam alınır; konuşucu kimlikleri ve kişisel veriler anonimleştirilir. Ses ve görüntü kayıtlarının paylaşımı ayrı onam gerektirir.
Yapay zekâ
Üretken yapay zekâ araçlarının yazarlar, hakemler ve editörler tarafından kullanımı, derginin Yapay Zekâ Politikası ile düzenlenir.
Araştırma verisi
Araştırma verisinin paylaşımı, atfı ve lisanslanması, derginin Araştırma Verisi ve Açık Bilim Politikası ile düzenlenir.
Düzeltme, endişe bildirimi ve geri çekme
Yayımlanmış bir çalışmada hata, sahtecilik, intihal, izinsiz yeniden yayım ya da etik ihlal saptanırsa COPE yönergeleri uyarınca düzeltme, endişe bildirimi ya da geri çekme duyurusu yayımlanır. Bildirimler özgün makaleye bağlanır ve makale kayıttan silinmez.
Şikâyet ve itiraz
Editöryal kararlara ilişkin itirazlar, gerekçe ve kanıtla birlikte baş editöre iletilir; başvurular en geç dört hafta içinde yanıtlanır. İtiraz baş editörün kendisiyle ilgiliyse süreç, yayın kurulunun bağımsız bir üyesi tarafından yürütülür.