Dijitalleşen Edebiyatta Ergenlik ve Dönüşen Sorunları: Almanya ve Türkiye Örnekleri

Öz

Gençlik Edebiyatının sınırları uzun yıllar tartışılmış, yalnızca gençlere hitap eden eserler değil, genç karakterler içeren ya da gençler tarafından ilgiyle okunan metinler de bu kapsamda değerlendirilmiştir. Tarihsel süreçte farklı işlevler üstlenen gençlik edebiyatı, ergenlerin kimlik arayışlarını ve sorunlarını uzun süre görmezden gelmiştir. 1980’li yıllarda gençlerin kimlik ve toplumsal sorunlarını konu alan eserler, gençlik edebiyatının geleneksel işlevinden uzaklaşmasını sağlamış ve edebiyat sosyolojisi bağlamında gençlerin dönemin toplumsal yapısı ve kültürel bağlamı içindeki yaşantılarına dair önemli ipuçları sunmuştur. Bu eserlerde gençlerin kimlik arayışının odak olması, dijitalleşme süreciyle birlikte de devam etmiş; gençler artık sadece okuyucu değil, üretici olarak da kendi deneyimlerini aktarmaya başlamıştır. Bu süreç ergenlerin dijital platformlardaki deneyimlerini ve sorunlarını yansıtan yeni temaların metinlerde yer almasını sağlamıştır. Diğer yandan geleneksel temalar yine metinlerde yer almakta ancak dijital çağın koşullarıyla etkileşime girerek dönüşüm de göstermektedir. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı; Almanya ve Türkiye’den seçilen geleneksel ve dijital gençlik edebiyatı metinlerini edebiyat sosyolojisi bağlamında karşılaştırarak, ergenlik dönemine özgü sorunların dijitalleşme süreciyle birlikte nasıl bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koymaktır. Çalışma, geleneksel temaların (akran zorbalığı, kimlik arayışı, aile içi iletişim vb.) dijital çağın koşullarıyla nasıl yeniden üretildiğini ve internet bağımlılığı, siber zorbalık gibi yeni sorunların edebiyattaki izdüşümlerini kültürel farklılıklar üzerinden incelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gençlik Edebiyatı
• Ergenlik Sorunları
• Kimlik Oluşumu
• Dijitalleşme
• Dijital Edebiyat

Adolescence and Its Transforming Issues in Digitalized Literature: Examples from Germany and Türkiye

Öz

Youth Literature has long been debated, encompassing not only works aimed solely at young people, but also texts featuring young characters or read with interest by young people. Throughout history, Youth Literature has served different functions, long ignoring adolescents’ identity searches and problems. In the 1980s, works addressing young people’s identity and social issues moved Youth Literature away from its traditional function and, within the context of literary sociology, provided important insights into young people’s lives within the social structure and cultural context of the period. The focus on young people’s search for identity in these works has continued with the digitalization process; young people are now not only readers but also producers, beginning to convey their own experiences. This process has led to the inclusion of new themes in texts that reflect adolescents’ experiences and issues on digital platforms. On the other hand, traditional themes still appear in texts but are also undergoing transformation through interaction with the conditions of the digital age. Accordingly, the main purpose of this study is to reveal how adolescent-specific issues have transformed with the digitalization process by comparing traditional and digital youth literature texts selected from Germany and Türkiye within the context of literary sociology. The study aims to examine how traditional themes (peer bullying, identity search, family communication, etc.) are reproduced under the conditions of the digital age, and to explore the literary reflections of new issues such as internet addiction and cyberbullying through cultural differences.

Anahtar Kelimeler

• Youth Literature
• Adolescent Issues
• Identity Formation
• Digitalization
• Digital Literature

Kaynakça

1. Acar, Burak / Karahan, Zehra / Yalçın, Gülseren / Yorulmaz, Ayşe Nur / Yaman, Ömer (2021): Z Kuşağının Yazarlık Denemesi: Wattpad Platformunda Yer Alan Genç Kız Hikayelerindeki Karakter Ve Davranış Temsillerinin İncelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 7368-7410.
2. Alkoç, Beyza (2018): 3391 kilometre. İstanbul: İndigo Kitap.
3. Alkoç, Beyza (2019): Sıfır kilometre. İstanbul: İndigo Kitap.
4. Arıcak, Tolga / Siyahhan, Sinem / Uzunhasanoğlu, Ayşegül / Sarıbeyoğlu, Sevda / Çıplak, Songül / Yılmaz, Nesrin / Memmedov, Cemil (2008): Cyberbullying among Turkish adolescents. Cyberpsychology & Behavior, 11(3), 253-261.
5. Aristoteles (1883): History of animals: In ten books. (Çev. Richard Cresswell). Oxford: St. John’s College.
6. Asutay, Hikmet (2013): Ergenlik (İlkgençlik) romanı ve Alman gençlik yazınındaki tarihsel gelişimi. Zeitschrift für die Welt der Türken (ZfWT), 5(2), 7-18.
7. Cart, Michael (2016): Young adult literature: from romance to realism. Chicago, IL: Neal-Schuman Publishers.
8. Ceyhan Akça, Nesime (2022): Küçürek hikâye/öykü’den Twitter öykücülüğüne. Uslu Üstten, Aliye / İnan, Ruhi (Hg.): Eleştirel okumalar: Filoloji-I. Livre de Lyon, 67-80.

9. Çil, Gülseren (1996): Menarş ve menstruasyon hijyeni hakkında ve annelerin yaptığı eğitimin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
10. Deutscher Bundestag (2007): Internetnutzung: Globale Entwicklung und Darstellung empirischer Daten. Wissenschaftliche Dienste des Deutschen Bundestages.
11. Elbir, Bilal (2006): Edebiyat Bilgi ve Kuramları. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
12. Erikson, Erik Homburger (1968): Identity: youth and crisis. New York: W. W. Norton & Company.
13. Ewers, Hans-Heino (2000): Geschichte der deutschen Kinder- und Jugendliteratur. Eine problemgeschichtliche Skizze. https://www.uni-frankfurt.de/64851467/Geschichte-der-KJL.pdf (en son erişim: 20.08.2024).
14. Ewers, Hans-Heino (2013): Literaturanspruch und Unterhaltungsabsicht. Frankfurt am Main: Peter Lang.
15. Genz, Julia (2019): Literarisches Schreiben in digitalen Kulturen: Die E-Book-Plattform Wattpad als “Literatur to go”. Schnell, Martin W. / Dunger, Christine (Hg.): Digitalisierung der Lebenswelt: Studien zur Krisis nach Husserl. Velbrück Wissenschaft, 153-171.
16. Göçerler, Harun (2025): Yapay Zekanın Edebiyatı. Alman Yazınından Örnekler. Ankara: Orion Kitabevi.
17. Hall, Granville Stanley (1904): Adolescence: Its psychology and its relations to physiology, anthropology, sociology, sex, crime, religion, and education. New York: D. Appleton & Company.
18. Hillman, Serena / Procyk, Jason / Neustaedter, Carman (2014): Tumblr fandoms, community & culture. Proceedings of the Companion Publication of the 17th ACM Conference on Computer Supported Cooperative Work & Social Computing. ACM Press, 285-288.
19. Kaminski, Winfred (2009): Çocuk ve gençlik edebiyatına giriş. (Çev. Yılmaz Baş). Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
20. Kaulen, Heinrich (1999): Jugend- und Adoleszenzromane zwischen Moderne und Postmoderne. Lettner, Franz (Hg.): 1000 und 1 Buch 1. Wien: Institut für Kinder- und Jugendliteratur, 4-12.
21. Korkmaz, Ali (2023): Dijital Bağımlılık. Ankara: İksad Yayınevi.
22. Kulaksızoğlu, Adnan (1997): Ergenlik dönemi. Aile Araştırma Kurumu, Bizim Dünyamız 5: Gündelik Hayatta Kılavuz Dizisi. Ankara: Başbakanlık Basımevi.
23. Liesegang, Torsten (2004): Digitale Literatur: Computer, Internet und literarischer Text. Frenkel, Christiane / Lüger, Heinz-Helmut / Woltersdorff, Stefan (Hg.): Deutsche und französische Medien im Wandel. Knecht Verlag, 175-192.
24. Magerski, Christine / Karpenstein-Eßbach, Christa (2019): Literatursoziologie: Grundlagen, Problemstellungen und Theorien. Springer VS.
25. Neydim, Necdet (2003): Çocuk Edebiyatı. İstanbul: Bu Yayınevi.
26. Niewerth, Claudia / Wannöffel, Manfred / Massolle, Julia / Jelkmann, David (2021): Mitbestimmung in der digitalen Transformation. Allespach, Martin / Rudel, Max (Hg.): Mitbestimmung - Ein Thema für die Wirtschaftswissenschaften. Frankfurt: Bund-Verlag.
27. Nüzket Özen, Neriman (2017): Alman Genç Kız Edebiyatı Bağlamında Genç Kız İmgesinin Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları ile Analizi Geleneksel Der Trotzkopf Romanından Modern Lady Punk Romanına Değişim Süreci. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, 5(2), 30-47.
28. Ongun, İpek (2012): Arkadaşlar arasında: bir genç kızın gizli defteri 2. 33. Baskı. İstanbul: Artemis Yayınları.
29. Özdemir, Zafer (2016): Sosyal Medyada Kimlik İnşasında Yeni Akım: Özçekim Kullanımı. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2(1), 112-131.
30. Özden, Esra (2022): Üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımının yeme bozukluğuna etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi.
31. Paliçko, Elif (2023): Elektronik edebiyatın popüler türü: kişisel bloglar. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 37, 393-413.
32. Pressler, Mirjam (1988): Nun red doch endlich. (İlk baskı 1981). Weinheim: Beltz Verlag.
33. Price, Ludovica (2019): Fandom, Folksonomies and Creativity: the case of the Archive of Our Own. Haynes, David / Vernau, Judi (Hg.): The Human Position in an Artificial World: Creativity, Ethics and AI in Knowledge Organization. Ergon Verlag, 11-37.
34. Rousseau, Jean-Jacques (2009): Emile ya da çocuk eğitimi üzerine. (Çev. Yaşar Avunç). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
35. Sapiro, Gisele (2019): Edebiyat sosyolojisi. (Çev. E. Cenk Gürcan). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
36. Schilling, Nina (2023): Play for My Heart. München: Piper Verlag GmbH.
37. Schmidt, Ronald G. M. (2017): Psychotherapie in der Jugendhilfe. Psychotherapeutenkammer Berlin (Hg.).
38. Smith, Peter K. / Mahdavi, Jess / Carvalho, Manuel / Fisher, Sonja / Russell, Shanette / Tippett, Neil (2008): Cyberbullying: Its nature and impact in secondary school pupils. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(4), 376-385.
39. Soykan, Ömer Naci (2019): Edebiyat sosyolojisi kuram ve uygulama. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
40. Şemin, Refia Uğurel (1992): Gençlik Psikolojisi. İstanbul: Evrim Matbaacılık.
41. Trajković, Jovana (2022): Social Media and Body Image. Media Studies and Applied Ethics, 3(2), 87-96.
42. Tuschling, Jeanine (2006): Autorschaft in der digitalen Literatur. Materialien und Ergebnisse aus Forschungsprojekten des Instituts für kulturwissenschaftliche Deutschlandstudien an der Universität Bremen (FB 10), Heft 19. Universität Bremen.
43. Türkiye İstatistik Kurumu (2022): Toplumsal cinsiyet istatistikleri. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/toplumsal_cinsiyet_istatistikleri.pdf (en son erişim: 21.10.2024).
44. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı (2013): Ulusal gençlik ve spor politikası belgesi. https://gsb.gov.tr/dist/mevzuatdosyalar/mevzuatlar/ulusal_genclik_ve_spor_politikasi.pdf (en son erişim: 21.10.2024).
45. United Nations: Youth 2030: Working with and for young people. https://www.un.org/youthenvoy/wp-content/uploads/2018/09/18-00080_UN-Youth-Strategy_Web.pdf (en son erişim: 20.10.2024).
46. Uslu Üstten, Aliye (2014): Gençlik edebiyatı. Ankara: Grafiker Yayınları.
47. Wattpad: Wattys (t.y.). https://www.wattpad.com/wattys/2021/de/ (en son erişim: 01.01.2025).
48. Wellek, René / Warren, Austin (1949): Theory of literature. New York: Harcourt, Brace And Company.
49. Wilpert, Gero von (2001): Sachwörterbuch der Literatur. Stuttgart: Kröner Verlag.
50. World Health Organization (t.y.): Health for the world’s adolescents: A second chance in the second decade. https://www.who.int/docs/default-source/substance-use/1612-mncah-hwa-executive-summary.pdf (en son erişim: 20.10.2024).
51. Yaşar Sağlık, Zehra / Yıldız, Mustafa (2021): Türkiye’de dil öğretiminde Web 2.0 araçlarının kullanımına yönelik yapılan çalışmaların sistematik incelemesi. JRES, 8(2), 418-442.
52. Yüksel, Rüveyda / Kocairi, Cihan / Arslantaş, Hülya / Söylemez, Barış (2020): Ergenlerde internet bağımlılığını etkileyen faktörler. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 19-28.