Araştırma Makalesi

JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ

Cilt: 27 Sayı: 1 2 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ

Öz

Jeopolitik risklerin genelde finansal sisteme ve spesifik olarak da finansal piyasalara önemli etkileri olmaktadır. Bu etkiler, genellikle önemli finansal şoklara ve kimi zaman da finansal krizlere yol açmaktadır. Dolayısıyla, jeopolitik gerginlik ve belirsizlikler, finansal sistemin istikrarı üzerinde dramatik etkilere neden olabilir. Bu çalışmada, jeopolitik risklerin Türkiye’de finansal piyasaların stresine olan etkileri ekonometrik olarak analiz edilmektedir. Önce finansal piyasalardaki stres düzeyini temsil eden kapsamlı bir veri seti kullanılarak bir faktör modeli yardımıyla finansal stres endeksi hesaplanmıştır. Bunun ardından, Caldara ve Iacoviello (2022) tarafından geliştirilen jeopolitik risk endeksinin finansal stres endeksine etkileri, ardışık bağlanımlı bir Markov rejim değişimi modeli ile analiz edilmiştir. Analizler, 2003:1 – 2025:3 dönemini kapsayan aylık verilerle icra edilmiştir. Elde edilen bulgular, jeopolitik risklerin Türkiye’de finansal piyasaların stresini önemli oranda yükselttiğini, ama bu etkinin kalıcı olmadığını göstermiştir. Diğer yandan, finansal sistemin düşük stres dönemleri, yüksek stres dönemlerine oranla daha fazladır. Finans sisteminin bir şoka veya finansal krize girme olasılığı düşüktür. Bununla beraber, böyle bir sürece girildiğinde, finansal sistemdeki stresin kalıcılık göstereceği de belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abid, I., Dhaoui, A., Kaabia, O., ve Tarchella, S. (2023). Geopolitical risk on energy, agriculture, livestock, precious and industrial metals: New insights from a Markov switching model. Resources Policy, 85(Part A), Article 103925. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103925
  2. Aiba, D. (2023). Bank dependency on foreign funding and global liquidity shocks: The importance of US monetary policy for a developing country. Journal of Asian Economics, 84, Article 101553. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2022.101553
  3. Alvarado, M. ve Rodriguez, G. (2025). Time-varying effects of financial uncertainty shocks on macroeconomic fluctuations in Peru. Journal of International Money and Finance, 152, Article 103276. https://doi.org/10.1016/j.jimofin.2025.103276
  4. Ang, A. ve Bekaert, G. (2002). International asset allocation with regime shifts. Review of Financial Studies, 15(4), 1137–1187. https://doi.org/10.1093/rfs/15.4.1137
  5. Balli, E., Çatık, A. N. ve Nugent, J. B. (2021). Time-varying impact of oil shocks on trade balances: Evidence using the TVP-VAR model. Energy, 217, Article 119377. https://doi.org/10.1016/j.energy.2020.119377
  6. Brock, W. A., Dechert, W. D. ve Scheinkman, J. A. (1986). A test for independence based on the correlation dimension (Working Paper). Economics Department, University of Wisconsin–Madison.
  7. Brock, W. A., Dechert, W. D. ve Scheinkman, J. A. (1996). A test for independence based on the correlation dimension. Econometric Reviews, 15(3), 197–235. https://doi.org/10.1080/07474939608800353
  8. Buthelezi, E. M. (2024). Navigating global uncertainty: Examining the effect of geopolitical risks on cryptocurrency prices and volatility in a Markov-switching vector autoregressive model. International Economic Journal, 38(4), 564–590. https://doi.org/10.1080/10168737.2024.2393589

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2025

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tunay, K. B. (2026). JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 294-315. https://doi.org/10.31671/doujournal.1677659
AMA
1.Tunay KB. JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ. DOUJ. 2026;27(1):294-315. doi:10.31671/doujournal.1677659
Chicago
Tunay, K. Batu. 2026. “JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 (1): 294-315. https://doi.org/10.31671/doujournal.1677659.
EndNote
Tunay KB (01 Şubat 2026) JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 1 294–315.
IEEE
[1]K. B. Tunay, “JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ”, DOUJ, c. 27, sy 1, ss. 294–315, Şub. 2026, doi: 10.31671/doujournal.1677659.
ISNAD
Tunay, K. Batu. “JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27/1 (01 Şubat 2026): 294-315. https://doi.org/10.31671/doujournal.1677659.
JAMA
1.Tunay KB. JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ. DOUJ. 2026;27:294–315.
MLA
Tunay, K. Batu. “JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, c. 27, sy 1, Şubat 2026, ss. 294-15, doi:10.31671/doujournal.1677659.
Vancouver
1.K. Batu Tunay. JEOPOLİTİK RİSKLERİN FİNANSAL STRESE ETKİLERİ: MARKOV REJİM DEĞİŞİMİ MODELLERİYLE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR ANALİZ. DOUJ. 01 Şubat 2026;27(1):294-315. doi:10.31671/doujournal.1677659