İHRACAT FİNANSMANINDA TÜREV ÜRÜNLER VE TÜRKİYE UYGULAMASI

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de faaliyet gösteren ihracatçı firmaların finansal performansları ve risk yönetimlerine türev ürünlerin etkisini incelemektedir. Dört firma üzerinde gerçekleştirilen analizlerle türev araçların etkileri değerlendirilmiştir. Bulgular, türev araç kullanımının firmalara bağlı olarak farklı mali sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar türev araçların likidite oranı, kaldıraç oranı, aktif devir hızı ve ROA üzerinde değişken etkileri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca türev araçların kullanımının firmaların risk yönetimi ve finansal performanslarını etkileyen önemli bir faktör olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, türev araçların finansal risk yönetimi ve performans için önemli bir bileşen olduğu ve etkin kullanımıyla firmaların risk yönetimi ve finansal performanslarını iyileştirebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İhracat finansmanı
• Türev araçlar
• Finansal oran

DERIVATIVE PRODUCTS IN EXPORT FINANCING AND APPLICATION IN TURKEY

Öz

This study examines the impact of derivatives on the financial performance and risk management of exporting firms operating in Turkey. The analysis is based on data from four firms, with the effects of derivative usage evaluated across key financial indicators. The findings indicate that the use of derivatives has varying financial implications depending on the firm, with noticeable differences in liquidity ratio, leverage ratio, asset turnover, and return on assets (ROA). In addition, the use of derivatives is found to be an important factor affecting firms' risk management and financial performance. The study concludes that derivatives are an important component of financial risk management and performance, and their effective use can improve firms' risk management and financial performance.

Anahtar Kelimeler

• Export Finance
• Derivatives
• Financial Ratios.

Kaynakça

1. Alsu, E. (2019). Finansal risk yönetiminde türev ürün kullanımı: BIST imalat sektöründe faaliyet gösteren firmalar örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 11(21), 530-539.
2. Bacha, O. I., & Sarajoti, P. (2023). Financial derivatives: markets and applications, World Scientific Publications: Washington, D.C.
3. Baumann, R., & Braga, H. C. (1988). Export financing in LDCs: The role of subsidies for export performance in Brazil. World Development, 16(7), 821-833.
4. Ceylan, A. (1989). İthalat ve ihracatın finansmanı. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1-2), 45-51.
5. Chambers, N. (2005). İklim türevleri ve fiyatlandırılması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (27), 55-66.
6. Chance, D. M. (2003). Another look at the forward-futures price differential in LIBOR markets. Working Paper, Department of Finance, Louisiana State University.
7. Cusatis, P., & Thomas, M. (2005). Hedging instruments and risk management: How to use derivatives to control financial risk in any market. McGraw-Hill.
8. Çankaya, S., & Güçver, C. (2019). Borsa İstanbul imalat sanayi endeksine kayıtlı firmaların finansal risk yönetimlerinde türev ürün kullanımının belirleyicileri. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 13(2), 185-213.

9. Daniels, J. D., Radebaugh, L. H., & Sullivan, D. P. (2019). International business: environments & operations (16th ed., pp. 459). Harlow: Pearson.
10. Erdoğan, E. (1992). İhracat Finansman Sistemi, Afyon İ.İ.B.F. yıllığı.
11. Erdoğan, O., & Kayacan, M. (1998). Finansal türevlere ne zaman başlanmalı? İstanbul menkul kıymetler borsası örneği. İMKB Dergisi, 2(5), 23-45.
12. Graham, A. (Ed.). (2014). Currency options. Routledge, New York.
13. Gümüşeli, S. (1994). Döviz kuru ve faiz oranı risklerinden korunma teknikleri. Türkiye Bankalar Birliği Yayını, Ankara 1994, No:179.
14. İyibozkurt, E. (2002). Türkiye'nin dış ticareti. İstanbul: Alfa Yayıncılık.
15. Liu, S., Oosterlee, C. W., & Bohte, S. M. (2019). Pricing options and computing implied volatilities using neural networks. Risks, 7(1), 16.
16. Melemen, M., & Arzova, S. B. (1998). Uygulamalı uluslararası ticaret: finansman teknikleri ve ticari İngilizce. Alfa Yayınları.
17. Özdemir, Z. (2005). Dış ticaret finansman tekniklerinden faktoring ve forfaiting işlemleri. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 194-224.
18. Parlakkaya, R. (2005). Finansal türev ürünler ile mali risk yönetimi ve muhasebe uygulamaları. Nobel Yayıncılık.
19. Ross, S., Westwefield, R., & Jaffe, J. (1999). Corporate finance. Irwin Mc-Hill.
20. Shapiro, A. C., & Hanouna, P. (2019). Multinational financial management. John Wiley & Sons.
21. Şeker, K. (2023) Türkiye’de finansman şirketlerinde finansal performans ve türev araç kullanımında nedensellik ilişkisi. içinde Para ve Sermaye Piyasalarında Teorik ve Ampirik Çalışmalar (pp. 41-62). Özgür Yayın Dağıtım.
22. Tulgar, K. (1993). Ticari bankalarda aktif ve pasif yönetimi. Türkiye Bankalar Birliği Yayınları, Ankara.
23. Willsher, R. (2016). Export finance: risks, structures, and documentation. Springer.
24. Yalçın, A. Z., & Çakmak, F. (2016). Türkiye’de kamu sağlık harcamalarının insani gelişim üzerindeki etkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(4), 705-723.