X, Y, Z YAŞ KUŞAKLARININ POLİTİK PAZARLAMA ARAÇLARINDAN TUTUNDURMA FAALİYETLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: BİTLİS ÖRNEĞİ

Öz

Demokrasilerin en önemli yapı taşı olan seçimler, seçmenlerin oy kullanmadan önce ikna edilme çabalarıyla başlayan bir süreçtir. Siyasi partiler, seçmenlerin oylarını alabilmek için farklı strateji ve planlar yapmakta ve kendilerini doğru şekilde anlatabilmek ve tanıtabilmek için politik pazarlama araçlarından tutundurma yöntemlerini kullanmaktadırlar. Bu araştırmanın amacı, Bitlis ilinde ikamet eden X, Y ve Z kuşağı seçmenlerin politik pazarlama araçlarından tutundurma faaliyetleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırmanın evrenini, 2025 yılının Mart- Nisan ayları arasında Bitlis ilinde ikamet eden X, Y ve Z kuşaklarından meydana gelen 400 seçmen oluşturmaktadır. Çalışma verileri online anket tekniği aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen anketlerin analizinde SPSS 22.00 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada ilk önce Politik Pazarlamada Tutundurma Faaliyetlerine Yaklaşım Ölçeğine faktör analizi yapılmıştır. 14 maddeden oluşan bu ölçek için üç farklı alt boyut belirlenmiş ve isimlendirilmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda X, Y ve Z kuşaklarının, politik pazarlama araçlarından tutundurma faaliyetlerini etkilediği sonucu elde edilmiştir. Demografik özellikler açısından yapılan analiz sonucunda ise; seçmenlerin cinsiyet, meslek, medeni durum, eğitim, gelir durumu, siyasi bir partiye üyelik, oy kullanmadan önce yapılan kamuoyu araştırmalarından etkilenme ve yapılan propaganda çalışmalarının oylarını etkileyebilmesi özellikleri değişkenleri ile politik pazarlama araçlarından tutundurma faaliyetleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüş; fakat “Hangi partiye oy vereceğinizi ne zaman belirlersiniz?” değişkeni ile politik pazarlama araçlarından tutundurma faaliyetleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Seçmen
• Politik Pazarlama
• Politik Tutundurma

THE EFFECT OF X, Y, Z AGE GENERATIONS ON PROMOTION ACTIVITIES FROM POLITICAL MARKETING TOOLS: CASE OF BITLIS

Öz

Elections, the most important building block of democracies, are a process that begins with efforts to persuade voters before they cast their votes. Political parties develop different strategies and plans to get the votes of the voters, and they use promotional methods and political marketing tools to explain and introduce themselves effectively. The purpose of this research is to investigate the impact of political marketing tools on promotional activities of X, Y and Z generation voters residing in Bitlis province. The universe of the research consists of 400 voters from generations X, Y and Z residing in Bitlis province between March and April 2025. The data obtained in the study were collected by applying the online survey technique. The obtained surveys were analyzed using the SPSS 22.00 package program. In the research, firstly, factor analysis was conducted on the Approach to Promotion Activities in Political Marketing Scale. Three different sub-dimensions were determined and named for this scale consisting of 14 items. As a result of the regression analysis, it was concluded that generations X, Y and Z affected promotional activities from political marketing tools. As a result of the analysis made in terms of demographic characteristics; it was seen that there is a significant difference between the variables of gender, profession, marital status, education, income status, membership of a political party, the influence of public opinion polls conducted before voting and the ability of propaganda studies to influence their votes and promotional activities from political marketing tools; but, it was determined that there was no significant difference between the variable “When do you decide which party you will vote for?” and promotional activities from political marketing tools.

Anahtar Kelimeler

• Voter
• Political Marketing
• Political Promotion

Kaynakça

1. Akgül, E., ve Tan, A. (2023). Genç seçmenlerin politik pazarlama uygulamaları ile ilgili düşünceleri: Kafkas Üniversitesi Örneği. İşletme Bilimi Dergisi, 11(3), 253-267.
2. Akgül, H. (2022). X, y ve z kuşağı bireylerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi. International Journal of Educational Spectrum, 4(1), 31-42.
3. Akyılmaz, B., ve Uçar, M. (2014). 2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminin politik pazarlama stratejileri açısından analizi. Sakarya İktisat Dergisi, 4(1), 70-88.
4. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., Yıldırım, E. (2010), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, SPSS uygulamalı (6. Baskı). İstanbul: Sakarya Yayıncılık,
5. Arlı, E. (2012). Marina işletmeciliğinde tutundurma bileşenlerinden etkilenme düzeyinin demografik özelikler açısından incelenmesi. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 25-52.
6. Arslan, Ü., ve Sağlam, M. (2022). Siyasal pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin, sosyal medyanın ve referans grupların z kuşağı seçmen davranışı üzerindeki etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 450-474.
7. Baines, P., Fill, C., ve Rosengren, S. (2017). Marketing. Oxford University Press.
8. Başaran, Y. K. (2024). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495.

9. Bayındır, M. S., Bayındır, B., ve Önçel, S. (2020). X, y ve z kuşağı tüketicilerin kahve dükkânlarını tercih etme alışkanlıklarının incelenmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(4), 3949-3963.
10. Baştürk, S. ve Taştepe, M. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Vize Yayıncılık, Ankara.
11. Bayraktaroğlu, G. G. (2002). Politik yaşamda pazarlama yaklaşımları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 159-168.
12. Bayraktaroğlu, G., G. (2002). Geleneksel pazarlamada politik pazarlamanın yeri. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (4)3.
13. Berge, Z. L., ve Berge, M. B. (2019). The economic abcs of educating and training generations x, y, and z. Performance Improvement, 58(5), 44-53.
14. Bilgilier, H. A., ve Çetin, B. (2019). Siyasi liderlerden beklenen liderlik özellikleri: x ve y kuşağı bağlamında nitel bir araştırma. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 135-151.
15. Bulgan, G., ve Göktaş, P. (2016). X, y ve z kuşağı engellilerinin turizme erişebilirliğinin karşılaştırılması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 24 49.
16. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 470-483.
17. Coşkun, R., Altunışık, R ve Yıldırım, E. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, SPSS uygulamalı. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
18. Çakar, M., ve Bulut, Y. (2017). Politik pazarlama bağlamında belediye başkanlarının performanslarının genel seçimlerde mensubu olduğu partiye etkisi: Atakum Belediyesi Örneği. Kesit Akademi Dergisi, (11), 578-595.
19. Çatı, K. Ve Varinli, I. (2008). Güncel pazarlama yaklaşımlarından seçmeler. Ankara: Detay Yayıncılık.
20. Çatı, K., ve Aslan, S. (2010). Politik pazarlama açısından seçmen kararlarında etkili olan faktörler ve Sivas örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(3-4).
21. Çatı, K., ve Cengiz, S. (2019). Politik pazarlama çerçevesinde siyasi partilerin seçim beyannamelerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(72), 1701-1712.
22. Çatı, K., Koçoğlu, C. M., ve Gelibolu, L. (2010). Müşteri beklentileri ile müşteri sadakati arasındaki ilişki: Beş yıldızlı bir otel örneği. Journal Of The Cukurova University Institute of Social Sciences, 19(1)
23. Çatlı, A. (2011). Politik pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin üniversite öğrencileri tarafından algılanışı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
24. Çatlı, A., ve Çatlı, Ö. (2013). Politik pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin gazi üniversitesi öğrencileri tarafından algılanışı. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(2), 207-226.
25. Çeker, F., ve Kerse, Y. (2023). Politik pazarlamada tutundurma karmasının seçmen güveni ve oy verme niyeti üzerindeki etkisi: Sosyal medya kullanıcıları üzerine bir araştırma. Equinox Journal Of Economics Business And Political Studies, 10(2), 143-159.
26. Çelik, R. (2022). Siyasal pazarlama uygulamalarının seçmen tercihleri üzerine etkileri (Ankara ili örneği). Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 47-66.
27. Demirer, D. P., Aksu, Ç. ve Coskan, B. (2019). Effect of voters’ demographic profiles, political participation and commitment levels on political promotion mix elements: case of Adana. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(17): 22 47.
28. Demirtaş, M. C. (2010). Seçmen tercihlerinin siyasal pazarlama karması açısından analizi: İzmir ilinde bir uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
29. Divanoğlu Uslu, S. (2008). Seçim kampanyalarında siyasal pazarlama karması elemanlarının yeri ve önemi, Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 105-118.
30. Erer, B. (2020). Örgütsel sessizlik davranışının x, y ve z kuşağı açısından değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 577-589.
31. Eroğlu, A. H., ve Bayraktar, S. (2009). Siyasal pazarlama uygulamalarının seçmen tercihleri üzerine etkileri–İzmir ili örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 187-207.
32. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
33. Hadziahmetovic, N., Pintol, A., ve Budnjo, F. (2021). Development of social media ın modern political marketing. European Researcher, Series A, (12), 26-37.
34. İnce, M., ve Bozyiğit, S. (2018). Tüketicilerin Instagram reklamlarına karşı tutumlarının satın alma davranışları üzerindeki etkisi: Y ve Z kuşağı üzerine bir araştırma. Beykoz Akademi Dergisi, 6(2), 39-56.
35. İslamoğlu, A. H. (2002). Siyaset pazarlaması (toplam kalite yaklaşımı). İstanbul: Beta Basım A.Ş.
36. İslamoğlu, A.H. ve Alnıaçık, Ü., (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayıncılık.
37. Kaplan, E., (2013). 2011 genel seçimlerinde, adalet ve kalkınma partisi ve cumhuriyet halk partisi tarafından uygulanan politik tutundurma yöntemlerinin Ankara ili seçmenleri üzerindeki oy etkisi. Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
38. Karagöz, Y. (2017). SPSS ve AMOS uygulamalı nicel-nitel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. İstanbul: Nobel Yayıncılık.
39. Kaya, F. (2017). Politik pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin orta sınıfta yer alan seçmenlerin karar verme noktasındaki düşünmeleri üzerine etkisi: Ankara ilinde bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksel Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
40. Levickaite, R. (2010). Generations x, y, z: how social networks form the concept of the world without borders (the case of lithuania). Limes: Cultural Regionalistics, 3(2), 170-183.
41. Memiş, S, Cesur, Z. (2017). Politik marka bağlılığı ve marka bağlılığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik bir araştırma. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 7(1): 74-83.
42. Mercan, N. (2016). X, y ve z kuşağı kadınların farklı tüketim alışkanlarının modern dünyada inşa edilmesi. Kadem Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(1), 59-70.
43. Mucuk, I. (2001). Pazarlama ilkeleri. İstanbul: Türkmen Kitapevi.
44. Nuzulita, N., ve Subriadi, A. P. (2020). The role of risk‐benefit and privacy analysis to understand different uses of social media by generations x, y, and z in Indonesia. The Electronic Journal of Information Systems in Developing Countries, 86(3), E12122.
45. Penpece, D., ve Uğar, B. (2016). Milletvekili adaylarının sıralamadaki yerinin politik tutundurma karması elemanlarından yararlanma düzeyleri üzerine etkisi: Adana ili örneği. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Social Science Institute, 8(17).
46. Sezgin, M., İri, R. ve İnal, M. E. (2009). Beş yıldızlı otel işletmelerinde tutundurma çabalarına yönelik Bodrum yöresinde bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(16), 441-460.
47. Shams, G., Rehman, M. A., Samad, S., ve Oikarinen, E. L. (2020). Exploring customer’s mobile banking experiences and expectations among generations x, y and z. Journal Of Financial Services Marketing, 25, 1-13.
48. Sophocleous, H. P., Masouras, A. N., ve Anastasiadou, S. D. (2024). The impact of political marketing on voting behaviour of Cypriot voters. Social Sciences, 13(3), 149.
49. Şengün, H. I. (2015). Politik pazarlama araçlarının seçmen davranışlarına olan etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma: Dicle Üniversitesi İİBF Örneği. International Journal of Social Sciences And Education Research, 2(2), 652-662.
50. Tan, A. ve Baydaş, A. (2017). Seçmen özelliklerinin oy verme davranışı üzerindeki etkileri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 592-622.
51. Tan, A., (2002), İlke ve uygulamalarıyla politik pazarlama. İstanbul: Papatya Yayıncılık.
52. Taş, H. Y., ve Kaçar, S. (2019). X, y ve z kuşağı çalışanlarının yönetim tarzları ve bir işletme örneği. Opus International Journal of Society Researches, 11(18), 643-675.
53. Taşdemir, M., ve Tan, A. (2020). Politik tutundurma faaliyetlerinin seçmenlerin demografik özellikleri bakımından incelenmesi: Gaziantep örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (Akad), 12(23), 549-565.
54. Ünal, A., Gökçe, S. G., ve Türk, M. (2015). Siyasi pazarlamada bir tutundurma aracı olarak kurumsal web sitelerinin kullanımı: Bilgi sunma fonksiyonu üzerine bir inceleme. Bildiriler Kitabı, 21-44.
55. Varol, M. (2019). Siyaset pazarlamasında tutundurma faaliyetlerinin önemi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.
56. Yedikardeş, A. (2018). Siyasal pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin seçmen davranışı üzerindeki etkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
57. Yelkikalan, N., Akatay, A., ve Altın, E. (2010). Yeni girişimcilik modeli ve yeni nesil girişimci profili: İnternet girişimciliği ve Y, M, Z Kuşağı. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 10 (20), 489-506.
58. Yıldız, A. (2019). X, y ve z kuşağı tüketicilerin nomofobi özelliklerinin karşılaştırması: Adıyaman ili üzerine bir uygulama. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 695-726.
59. Yılmaz, L. Y. (2012). Politik pazarlama ve AKP üzerine bir uygulama. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı, Kırıkkale.