ORTA KORİDOR VE TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARET PERFORMANSI: ULAŞTIRMA DİPLOMASİSİNİN EKONOMİK YANSIMALARI

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin ulaştırma diplomasisinin 2018 sonrası dönemde dış ticaret performansını nasıl yapısal olarak dönüştürdüğünü incelemektedir. Orta Koridor stratejisi, Bakü–Tiflis–Kars demiryolu hattı ve Türkiye Lojistik Master Planı gibi girişimlere odaklanan çalışma, kurumsal ulaştırma reformlarının ve ulaştırma hizmetlerine ilişkin yapının ihracat ve ithalat dinamikleri üzerindeki etkisini ampirik olarak analiz etmektedir. 1990–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak iki ayrı ARDL modeli tahmin edilmiş; doğrudan yabancı yatırımlar, enflasyon, işsizlik, gelir artışı ve ulaştırma hizmetleri göstergeleri modele dâhil edilmiştir. Bulgular, her iki modelde de istikrarlı bir uzun dönem eşbütünleşme ilişkisine işaret etmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar, kısa ve uzun dönemde hem ihracat hem de ithalat üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahiptir. Gelir artışı, uzun dönemde ihracatı negatif etkilemekte olup, Türkiye’de büyümenin ağırlıklı olarak iç talep odaklı bir yapı sergilediğini göstermektedir. Ulaştırma hizmetleri katsayısı uzun dönemde anlamlı bulunmamakla birlikte, 2018 sonrası yapısal reformları temsil eden kukla değişkenin her iki modelde de pozitif ve yüksek derecede anlamlı olması, koridor temelli ulaştırma reformlarının dış ticaret performansını yapısal olarak güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ulaştırma Diplomasisi
• Orta Koridor
• Dış Ticaret
• ARDL
• Lojistik Politikası

MIDDLE CORRIDOR AND TÜRKİYE'S FOREIGN TRADE PERFORMANCE: ECONOMIC IMPLICATIONS OF TRANSPORTATION DIPLOMACY

Öz

This study investigates how Türkiye’s transportation diplomacy has structurally transformed its foreign trade performance since 2018. Focusing on strategic initiatives, such as the Middle Corridor, the Baku–Tbilisi–Kars railway, and the Türkiye Logistics Master Plan, this study empirically explores the role of institutional transportation reforms and transport-related service structures in shaping export and import dynamics. Using annual data covering 1990–2023, two ARDL models were estimated to analyze short- and long-run trade determinants, incorporating foreign direct investment, inflation, unemployment, income growth, and transportation service indicators. The results revealed a stable long-run equilibrium relationship in both export and import models. Foreign direct investment had a statistically significant positive effect on exports and imports in both the short and long run, highlighting the import-intensive and investment-driven structure of Türkiye’s production system. Income growth negatively affects exports in the long run, indicating that economic expansion had been predominantly driven by domestic demand rather than export-oriented production. Although transportation service ratios are not statistically significant in the long run, the post-2018 structural reform dummy variable is positive and highly significant in both models, providing strong evidence that corridor-based institutional transportation reforms have structurally strengthened Türkiye’s foreign trade performance. The findings contribute to the literature by providing quantitative evidence on the trade effects of transportation diplomacy and logistics-led institutional reforms and by presenting policy-relevant insights for designing infrastructure- and corridor-oriented foreign trade strategies.

Anahtar Kelimeler

• Transportation Diplomacy
• Middle Corridor
• Foreign Trade
• ARDL
• Logistics Policy

Kaynakça

1. An, H., Razzaq, A., Nawaz, A., Noman, S. M., Khan, S. A. R. (2021). Nexus between green logistic operations and triple bottom line: Evidence from infrastructure-led Chinese outward foreign direct investment in Belt and Road host countries. Environmental Science and Pollution Research, 28(37), 51022–51045. https://doi.org/10.1007/s11356-021-12470-3
2. Beylur, S., Zhanaltay, Z., Hanayi, O., Khitakhunov, A. (2022). Tarihi İpek Yolunun Yeniden Canlandırılmasında Orta Koridor: Mevcut Durum - Potansiyel - Güncel Meseleler. Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi.
3. Chen, Z., Li, X. (2021). Economic impact of transportation infrastructure investment under the Belt and Road Initiative. Asia Europe Journal, 19(Suppl 1), 131–159. https://doi.org/10.1007/s10308-021-00617-3
4. Çelikok, K., & Talih, Ö. (2023). International transportation projects and Türkiye from the perspective of transportation economics. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 400-423. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1298169
5. Ferik, N. G. M., Şahin, M. D. (2024). Lojistik yönetiminin dış ticaret üzerine etkisinin literatür taraması ile incelenmesi. İktisadi Araştırmalar Dergisi, 2(2), 72–78.
6. Gasımova, T., Yurcu, M. E. (2023). Zengezur Koridoru’nun Azerbaycan’ın dış ticaret ve lojistik faaliyetlerine olası etkilerinin SWOT analizi. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 12, 1–15. https://doi.org/10.58627/dpuiibf.1172010
7. Günay, E., Çetiner, S., Sevinç, S., Kütükçü, E. (2022). Tarihi İpek Yolundan Modern İpek Yolu Projesine: Türkiye-Çin Ekonomik İşbirliği Çerçevesinde Orta Koridor ile Bir Kuşak Bir Yol Girişimi. KSÜ Yayınları.
8. Hussain, M. N. (2023). Evaluating the impact of air transportation, railway transportation, and trade openness on inbound and outbound tourism in BRI countries. Journal of Air Transport Management, 106, 102307. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2022.102307

9. Kaya, E. (2024). Orta Koridor’un dünya politikasında ve Avrasya’da artan önemi. Düşünce Dünyasında Türkiz, 15(1), 9–35. https://doi.org/10.59281/turkiz.1458292
10. Malkowska, A., Malkowski, A. (2021). International trade in transport services between Poland and the European Union. Sustainability, 13(1), 424. https://doi.org/10.3390/su13010424
11. Özdemir, D., Çökerdenoğlu, M. (2024). Stratejinin kalbi: Koridor savaşları. In T. Dikmen & A. Arzu (Eds.), Zengezur Koridoru (p. 85).
12. Özgün Acar, D., Benli, M. (2021). Dış ticarette lojistik performansın etkisi. Journal of Management and Economics Research, 19(4), 48–65. https://doi.org/10.11611/yead.897110
13. Pesaran, M. H., Shin, Y., Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
14. Sacar, Ö., Özdemir, S. (2022). Orta koridor rotasında Türkiye’nin liman bağlantılarının Bulanık AHP ve TOPSIS yöntemleriyle araştırılması. Demiryolu Mühendisliği, 15, 145–157. https://doi.org/10.47072/demiryolu.944161
15. Song, M. J., Lee, H. Y. (2022). The relationship between international trade and logistics performance: A focus on the South Korean industrial sector. Research in Transportation Business & Management, 44, 100786. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2022.100786
16. Toprak, N. G. (2020). Orta Koridor Girişimi bağlamında Türkiye’nin değişen Orta Asya politikası. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 19–32. https://doi.org/10.31592/aeusbed.634990
17. Tümenbatur, A. (2021). Orta Koridor üzerindeki Demir İpekyolu güzergâhı ve lojistik merkez yer seçimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(3), 102–110. https://doi.org/10.35379/cusosbil.977922
18. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2018). Türkiye Lojistik Master Planı: Nihai Rapor.
19. Vinokurov, E. Y., Ahunbaev, A., Zaboev, A. I. (2022). International North–South transport corridor: Boosting Russia’s “pivot to the South” and trans-Eurasian connectivity. Russian Journal of Economics, 8(2), 159–173. https://doi.org/10.32479/j.ruje.8.86617
20. World Bank. (2025). World Development Indicators. Access date: 01.04.2025. Retrieved from https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
21. Yaşar, E. (2021). İhracat çeşitlendirmesinin belirleyicileri: Seçilmiş ülkeler için dinamik panel veri analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(4), 1039–1054. https://doi.org/10.18506/anemon.895060
22. Yergin, H. (2022). Türkiye ve AB (15) ülkeleri arasında Gümrük Birliği’nin “Makine ve Ulaştırma Araçlarında” endüstri-içi ticarete etkisi ve alternatif endeksle karşılaştırılması. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 5(2).