YATIRIMCI RİSK EĞİLİMİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ SİMETRİK VE ASİMETRİK ETKİLERİ: ARDL VE NARDL YAKLAŞIMI

Öz

Çalışmada 07.11.2014-05.09.2025 döneminde tüm yatırımcılara ait Risk Eğilim Endeksi (REKSTUM) ve BIST Sürdürülebilirlik Endeksi (XUSRD) arasındaki ilişkinin ARDL ve NARDL testleri ile araştırılması hedeflenmiştir. Yapılan analizler sonucunda REKSTUM ve XUSRD endeksleri arasında uzun ve kısa dönemli eşbütünleşme ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. ARDL modelinin uzun dönem katsayısı sonuçlarına göre REKSTUM değişkeninde meydana gelen %1'lik bir artış, XUSRD endeksinin kapanış fiyatında %1,42 oranında bir artışa neden olmaktadır. Buna karşın, NARDL modelinde pozitif ve negatif REKSTUM şokları ile XUSRD endeksinin kapanış fiyatları arasında katsayıları istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu sonuç, endeksler arasında uzun dönemde simetrik eşbütünleşme ilişkisinin mevcut olduğunu, ancak asimetrik ilişkinin bulunmadığını göstermektedir. Kısa dönem sonuçlarına göre, ARDL modelinde REKSTUM değişkenindeki %1'lik bir artış XUSRD endeksinin kapanış fiyatında %0,27 oranında bir azalışa yol açmaktadır. NARDL modelinde ise REKSTUM değişkenine ilişkin pozitif ve negatif şokların XUSRD endeksinin kapanış fiyatını sırasıyla %0,41 ve %0,12 oranında düşürdüğü tespit edilmiştir. Bu bulgular, kısa dönemde REKSTUM değişkeninin XUSRD endeksi üzerinde negatif yönlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Risk İştahı
• Risk Eğilim Endeksi
• Sürdürülebilirlik Endeksi
• ARDL
• NARDL

SYMMETRICAL AND ASYMMETRICAL EFFECTS OF INVESTOR RISK PREFERENCE ON THE SUSTAINABILITY INDEX: AN ARDL AND NARDL APPROACH

Öz

The study aims to investigate the relationship between the Risk Propensity Index (REKSTUM) and the BIST Sustainability Index (XUSRD) for all investors during the period 07.11.2014-05.09.2025 using ARDL and NARDL tests. The analyses revealed a long-term and short-term cointegration relationship between the REKSTUM and XUSRD indices. According to the long-term coefficient results of the ARDL model, a 1% increase in the REKSTUM variable leads to a 1.42% increase in the closing price of the XUSRD index. In contrast, in the NARDL model, the coefficients between positive and negative REKSTUM shocks and the closing prices of the XUSRD index were not found to be statistically significant. This result indicates that there is a symmetric cointegration relationship between the indices in the long term, but no asymmetric relationship. According to the short-term results, a 1% increase in the REKSTUM variable in the ARDL model causes a 0.27% decrease in the closing price of the XUSRD index. In the NARDL model, it was found that positive and negative shocks to the REKSTUM variable reduced the closing price of the XUSRD index by 0.41% and 0.12%, respectively. These findings reveal that the REKSTUM variable has a negative effect on the XUSRD index in the short term.

Anahtar Kelimeler

• Risk Appetite
• Risk Propensity Index
• Sustainability Index
• ARDL
• NARDL

Kaynakça

1. Alam, I., ve Quazi, R. (2003). Determinants of capital flight: An econometric case study of Bangladesh. International Review of Applied Economics, 17(1), 85–103.
2. Ammann, M., ve Süss, S. (2013). Asymmetric dependence patterns in financial time series. Copulae and Multivariate Probability Distributions in Finance (95–111). Routledge.
3. Balat, A. (2020). Türkiye’nin hisse senedi piyasası ile yerli ve yabancı yatırımcı risk iştah endeksi ilişkisi: Eşbütünleşme ve nedensellik analizi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 162–171.
4. Ceyhan, İ. F. (2025). Amerikan volatilite ve belirsizlik endekslerinin BİST Bankacılık Endeksi ile ilişkisi: NARDL ve Toda-Yamamoto yaklaşımı. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 108, 203–230.
5. Choi, S.-Y., ve Hong, C. (2020). Relationship between uncertainty in the oil and stock markets before and after the shale gas revolution: Evidence from the OVX, VIX, and VKOSPI volatility indices. PloS One, 15(5), 1-26
6. Çetin, A. K., Kutlutürk, M. M., ve Akmaz, H. K. (2014). Eğitim durumuna göre istihdamın GSYH etkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(22), 249–266.
7. de Oliveira, E. M., de Souza Cunha, F. A. F., Palazzi, R. B., Klotzle, M. C., ve Maçaira, P. M. (2020). On the effects of uncertainty measures on sustainability indices: An empirical investigation in a nonlinear framework. International Review of Financial Analysis, 70, 101505.
8. Demirez, D., ve Kandır, S. (2020). Risk iştahinin pay getirileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(4), 92–102.

9. Demirez, D., ve Kandır, S. Y. (2024). Seçilmiş risk ölçütleri ile sürdürülebilirlik endeksi arasındaki ilişkinin araştırılması. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 18(1), 37–59.
10. Dutta, A., Bouri, E., Dutta, P., ve Saeed, T. (2021). Commodity market risks and green investments: Evidence from India. Journal of Cleaner Production, 318, 128523.
11. Emna, R., ve Myriam, C. (2017). Dynamics of the relationship between implied volatility indices and stock prices indices: The case of European stock markets. Asian Economic and Financial Review, 7(1), 52.
12. Giot, P. (2005). Relationships between implied volatility indexes and stock index returns. Journal of Portfolio Management, 31(3), 92.
13. Huang, T.-C., ve Wang, K.-Y. (2017). Investors’ fear and herding behavior: evidence from the taiwan stock market. Emerging Markets Finance and Trade, 53(10), 2259–2278.
14. Hui, E. C., Zheng, X., ve Wang, H. (2013). Investor sentiment and risk appetite of real estate security market. Applied Economics, 45(19), 2801–2807.
15. Ilgın, K. S., ve Sarı, S. S. (2021). Küresel risk algısı ile BİST Banka ve Katılım Endeksi arasındaki ilişkinin analizi. 20. Uluslararası İşletmecilik Kongresi, 849–862.
16. İltaş, Y., ve Güzel, A. (2024). An analysis of the relationship between investor risk appetite and CDS Premiums in Turkey using asymmetric methods. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 11(4), 1541–1568.
17. İlter, H. İ., ve Aksoy, B. (2024). VIX Volatilite (korku) Endeksinin BİST Katılım Endeksi üzerindeki etkisinin davranışsal finans bağlamında yorumlanması: bir ARDL sınır testi modeli. İslam Ekonomisi ve Finansı Dergisi (İEFD), 10(2), 308–337.
18. Kitzmueller, M., ve Shimshack, J. (2012). Economic perspectives on corporate social responsibility. Journal of economic literature, 50(1), 51–84.
19. Koçyiğit, A., ve Yaman, S. (2023). Davranışsal finans çerçevesinde yatırımcı risk iştahı ve pay piyasası ilişkisi: Borsa İstanbul’da sektörel bir araştırma. Finansal Piyasaların Evrimi-II, 229–257.
20. Kurul, Z. (2021). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım girişleri ve yurtiçi yatırım ilişkisi: Doğrusal olmayan ARDL yaklaşımı. Sosyoekonomi, 29(49), 271–292.
21. López-Cabarcos, M. Á., Pérez-Pico, A. M., ve López-Pérez, M. L. (2019). Does social network sentiment influence S&P 500 environmental ve socially responsible index? Sustainability, 11(2), 320.
22. Nur, T. (2022). Yatırımcı risk iştahının pay piyasasına etkisi: BİST Mali Endeksi üzerine bir araştırma. Fiscaoeconomia, 6(3), 1103–1125. https://doi.org/fsecon1095329
23. Padha, V., ve Chaubal, A. (2024). Impact of global liquidity on Indian financial markets and monetary policy outcomes: An ARDL approach. Journal of Asian Economics, 90, 101674.
24. Pesaran, M. H., Shin, Y., ve Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289–326.
25. Sarwar, G. (2012). Is VIX an investor fear gauge in BRIC equity markets? Journal of Multinational Financial Management, 22(3), 55–65.
26. Shin, Y., Yu, B., ve Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. Içinde Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (ss. 281–314). Springer.
27. Shrestha, C., Andrikopoulos, P., ve Prasad Aryal, N. (2025). Does it matter to be a part of the sustainability index? Journal of Sustainable Finance ve Investment, 15(3), 666–687.
28. Sözen, Ç., İspiroğlu, F., ve Şeyranlıoğlu, O. (2022). Investigation of the Effect of Investor Risk Appetite Index and Macroeconomic Indicators on the BIST-100 Index. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 7(2), 355–378. https://doi.org/10.25229/beta.1188081
29. Topaloğlu, E. E., ve Kurt Cihangir, Ç. (2022). Risk iştahının pay piyasa getirisi ve volatilitesine etkisi: FIEGARCH, NARDL ve Hatemi-J modelleri ile Borsa İstanbul üzerine bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 973–1004. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1173362
30. Vergili, G., ve Celik, M. S. (2023). The Relationship between the Indices of Volatility (VIX) and Sustainability (DJSEMUP): An ARDL approach. Business and Economics Research Journal, 14(1), 19–29.
31. Yıkılmaz, A. (2023). Covid 19’un Borsa İstanbul sürü davranışına etkisinin VIX Endeksi kapsamında ARDL sınır testi yaklaşımıyla incelenmesi. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(Prof. Dr. Muammer ERDOĞAN Anısına Kongre Özel Sayısı), 11–34.