MUHASEBE TABANLI FİNANSAL ORANLAR ÇERÇEVESİNDE FİNANSAL SIKINTININ BELİRLEYİCİLERİ: ALTMAN Z-SKORU İLE PANEL VERİ ANALİZİ

Öz

Çalışmada içsel finansal oranlar kullanılarak işletmelerin finansal sıkıntı düzeylerini belirleyen unsurların incelenmesi amaçlanmıştır. Finansal sıkıntının ölçümünde, finansal oranlara dayalı Altman Z’-skoru yöntemi kullanılmıştır. Analiz, 2016–2024 dönemini kapsayan dengesiz panel veri seti üzerinden gerçekleştirilmiş olup bilgiler halka açık tekstil ürünleri imalatçılarının finansal tablolarından elde edilmiştir. İkincil veri kullanılması ve işletme içi dinamiklerin tam olarak bilinememesi nedeniyle, sabit etkiler panel veri modeli, sağlamlık testi için de panel logit modeli uygulanmıştır. Kârlılık, likidite ve finansal kaldıraç gibi işletme içi finansal oranların önemli göstergeler olduğu tespit edilmiştir. İşletmeye özgü bir değerle olmakla birlikte, işletme büyüklüğünün finansal sıkıntı üzerinde istatistiksel olarak bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma düzenleyici otoriteler, işletme yöneticileri ve yatırımcılar gibi çeşitli bilgi kullanıcılarına likidite, kârlılık ve finansal kaldıraç gibi oranların işletmelerin finansal sıkıntıları üzerindeki etkisi hakkında bilgi vererek literatüre katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal sıkıntı
• Altman Z-skoru
• Finansal oranlar
• Panel veri analizi
• Sabit etkiler
• Panel logit model

DETERMİNANTS OF FİNANCİAL DİSTRESS WİTHİN THE FRAMEWORK OF ACCOUNTİNG-BASED FİNANCİAL RATİOS: A PANEL DATA ANALYSİS USİNG THE ALTMAN Z-SCORE

Öz

The study aims to examine the factors that determine firms’ levels of financial distress using internal financial ratios. The Altman Z’-score method, based on financial ratios, was used to assess financial distress. The analysis was conducted using an unbalanced panel data set covering the 2016–2024 period, and the data were obtained from the financial statements of publicly traded garment producers. Due to the use of secondary data and the inability to fully observe firm-specific internal dynamics, a fixed-effects panel data model was applied, and a panel logit model was employed for robustness checks. Firm-level financial ratios such as profitability, liquidity, and financial leverage were identified as significant indicators. Although firm size is a firm-specific characteristic, it was concluded to have no statistically significant effect on financial distress. The study contributes to the literature by providing insights for various information users—such as regulatory authorities, firm managers, and investors—regarding the impact of liquidity, profitability, and financial leverage ratios on firms’ financial distress.

Anahtar Kelimeler

• Financial distress
• Altman Z-score
• Financial ratios
• Panel data analysis
• Fixed effects
• Panel logit model

Kaynakça

1. Ağırman, E. (2018). Finansal sıkıntı göstergeleri: BIST’te işlem gören imalat sanayi firmaları üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(2), 403–425. https://izlik.org/JA79FN89XP
2. Altman, E. I., Danovi, A., & Falini, A. (2015). Z-score models’ application to Italian companies subject to extraordinary administration. Journal of Applied Finance, 23(1), 1–10. https://ssrn.com/abstract=2686750
3. Altman, E. I., Iwanicz-Drozdowska, M., Laitinen, E. K., & Suvas, A. (2014). Distressed firm and bankruptcy prediction in an international context: A review and empirical analysis of Altman’s Z-Score model. https://doi.org/10.2139/ssrn.2536340
4. Altman, E. I., & Hotchkiss, E. (2011). Corporate financial distress and bankruptcy: Predict and avoid bankruptcy, analyze and invest in distressed debt (3rd ed.). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118267806
5. Altman, E. I. (1984). The success of business failure prediction models: An international survey. Journal of Banking & Finance, 8(2), 171–198. https://doi.org/10.1016/0378-4266(84)90003-7
6. Aman, E. E. E. (2019). Determinants of financial distress in Ethiopia banking sector. International Journal of Scientific and Research Publications, 9(5), 1–10. https://doi.org/10.29322/IJSRP.9.05.2019.p8914
7. Arianto, H., & Kurniasih, A. (2023). The influence of financial performance and macroeconomic factors on the financial distress of textile and garment companies listed on the stock exchange: Empirical studies in Indonesia. Journal of Economics, Finance and Management Studies, 06(07), 3305–3318. https://doi.org/10.47191/jefms/v6-i7-34
8. Beaver, W. H., Correia, M., & McNichols, M. F. (2011). Financial statement analysis and the prediction of financial distress. Foundations and Trends in Accounting, 5(2), 99–173. https://doi.org/10.1561/1400000018

9. Beaver, W. H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. Journal of Accounting Research, 4, 71–111. https://doi.org/10.2307/2490171
10. Bekereci, N. E., Ayrıçay, Y., & Güner, Y. (2023). Firma Karlılığı ve Aktif Devir Hızının Finansal Sıkıntı Üzerine Etkisi: BİST Metal Ana Sanayi Endeksi’nde Bir Araştırma. Econder Uluslararası Akademik Dergi, 7(2), 40–56. https://doi.org/10.35342/econder.1244587
11. Cındık, Z., & Armutlulu, İ. H. (2021). A revision of Altman Z-Score model and a comparative analysis of Turkish companies’ financial distress prediction. National Accounting Review, 3(2), 237–255. https://doi.org/10.3934/NAR.2021012
12. DW Türkçe. (2025, October 2). Türkiye’de tekstil üretimi nasıl yok olma noktasına geldi? Deutsche Welle. https://www.dw.com/tr/t%C3%BCrkiyede-tekstil-ve-haz%C4%B1r-giyim-nas%C4%B1l-yok-olma-noktas%C4%B1na-geldi/a-74205371
13. Dwiantari, R. A., & Artini, L. G. S. (2021). The effect of liquidity, leverage, and profitability on financial distress: Case study of property and real estate companies on the Indonesia Stock Exchange (IDX) 2017-2019. American Journal of Humanities and Social Sciences Research, 5(1), 367–373. https://www.ajhssr.com/wp-content/uploads/2021/01/ZT21501367373.pdf
14. Elitaş, B. L., Doğan, M., & Kevser, M. (2017). Finansal sıkıntı ve sahiplik yapısı arasındaki ilişki: Borsa İstanbul üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(4), 787–804. https://doi.org/10.20491/isarder.2017.358
15. Er, M., & Güçlü, F. (2025). Springate ve Altman Z skoru modelleriyle finansal sıkıntı ve iflas riskinin ölçülmesi: BİST gıda sektörü üzerine bir uygulama. Ekonomi, İşletme ve Yönetim Dergisi (Journal of Economy, Business and Management), 9(1), 131–157. https://doi.org/10.7596/jebm.1692887
16. Gordon, M. J. (1971). Towards a Theory of Financial Distress. The Journal of Finance, 26(2), 347–356.
17. Habib, A., Costa, M. D., Huang, H. J., Bhuiyan, M. B. U., & Sun, L. (2018). Determinants and consequences of financial distress: Review of the empirical literature. Accounting and Finance, 60(S1), 1023–1075. https://doi.org/10.1111/acfi.12400
18. İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği. (2025). AB’nin tekstil ve hammaddeleri ithalatı – 2025 yılı Ocak-Ağustos dönemi [Country report]. İTHİB. https://www.ithib.org.tr/bilgi-merkezi/istatistikler-raporlar/kategori/ulke-raporlari-1-8
19. Kamaluddin, A., Ishak, N., & Mohammed, N. F. (2019). Financial distress prediction through cash flow ratios analysis. International Journal of Financial Research, 10(3, Special Issue), 63–76. https://doi.org/10.5430/ijfr.v10n3p63
20. Kamuyu Aydınlatma Platformu. (t.y.). https://www.kap.org.tr/tr
21. Khan, T. M., Aslam, Q., & Mustafa, F. (2019). An analysis of assessment of financial distress in textile sector of Pakistan (2012-2018). European Journal of Business and Management, 11(19), 1–12. https://iiste.org/Journals/index.php/EJBM/article/view/48651
22. Konuk, S., & Önal, Y. B. (2022). AR-GE yatırımları ile finansal sıkıntı arasındaki ilişkinin analizi: Borsa İstanbul imalat sanayisinde bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(4), 1097–1120. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1110383
23. Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD). (2025). Tekstil, deri ve hazır giyim sektör bülteni – Ağustos 2025 [Industry bulletin]. MÜSİAD. https://dernek.musiad.org.tr/yayin/sektor-bultenleri-nedir
24. Ohlson, J. A. (1980). Financial Ratios and the Probabilistic Prediction of Bankruptcy. Journal of Accounting Research, 18(1), 109–131. https://doi.org/10.2307/2490395
25. Opler, T. C., & Titman, S. (1994). Financial distress and corporate performance. The Journal of Finance, 49(3), 1015–1040. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1994.tb00086.x
26. Pindado, J., Rodrigues, L., & De la Torre, C. (2008). Estimating financial distress likelihood. Journal of Business Research, 61(9), 995–1003. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2007.10.006
27. Tinoco, M. H., & Wilson, N. (2013). Financial distress and bankruptcy prediction among listed companies using accounting, market and macroeconomic variables. International Review of Financial Analysis, 30, 394–419. http://dx.doi.org/10.1016/j.irfa.2013.02.013
28. Whitaker, R. B. (1999). The early stages of financial distress. Journal of Economics and Finance, 23, 123–132. https://doi.org/10.1007/BF02745946
29. Wruck, K. H. (1990). Financial distress, reorganization, and organizational efficiency. Journal of Financial Economics, 27(2), 419–444. https://doi.org/10.1016/0304-405X(90)90063-6
30. Yerdelen Tatoğlu, F. (2024). Panel Veri Ekonometrisi - Stata Uygulamalı. İstanbul: Beta Yayınevi.
31. Yılmaz, C., & Öztürk, S. (2021). Finansal sıkıntı tahmin modellerinden Altman Z-Skor’un Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Pazarı’nda test edilmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 849–859. https://doi.org/10.29106/fesa.1012094