ADLİ MUHASEBE MESLEĞİNİN YASALAŞMASI VE EĞİTİMİ KONUSUNDA MUHASEBE MESLEK MENSUPLARI, AVUKATLAR VE AKADEMİSYENLERİN GÖRÜŞLERİ: SİVAS İLİNDE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Muhasebe hilelerinin tespiti ve önlenmesinde proaktif bir yaklaşım olarak etkin bir rol oynayan adli muhasebe küreselleşen ekonomi ve artan mali suç çeşitliliği karşısında; muhasebe, hukuk, kriminoloji, istatistik ve bilgi teknolojilerini bir araya getiren multidisipliner bir uzmanlık alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, adli muhasebe mesleğinin Türkiye’de yasal bir zemine oturtulmasına ve adli muhasebe eğitimine ilişkin muhasebe meslek mensupları, avukatlar ve akademisyenlerin görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmış, ölçeklerin geçerlik ve güvenilirlik analizleri yapılmış, normal dağılım gösterdiği için veriler parametrik istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları; adli muhasebe mesleğiyle ilgili hukuksal düzenlemelerin finans sektörüne güveni artıracağını, yargı süreçlerine olumlu katkılar sağlayacağını ve adli muhasebe eğitiminin üniversitelerde lisans ve lisansüstü düzeyde uzman kişiler tarafından verilmesi, TESMER gibi mesleki kuruluşların da sürece dâhil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca katılımcılar, sınav, staj ve muhasebe meslek mensubu olma şartlarını yüksek düzeyde desteklemişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Adli Muhasebe
• Adli Muhasebe Eğitimi
• Finansal Tablo Hileleri
• Hile Denetimi.

OPINIONS OF ACCOUNTANTS, LAWYERS AND ACADEMICS ON THE LEGAL RECOGNITION AND EDUCATION OF THE FORENSIC ACCOUNTING PROFESSION: A STUDY IN THE PROVINCE OF SİVAS

Öz

Forensic accounting, which plays an active role as a proactive approach in detecting and preventing accounting fraud, is emerging as a multidisciplinary field of expertise that integrates accounting, law, criminology, statistics, and information technology in the face of a globalizing economy and the increasing diversity of financial crimes. This study aims to determine the views of accounting professionals, lawyers, and academics regarding the establishment of a legal framework for the forensic accounting profession in Turkey and forensic accounting education. A survey form was used as the data collection tool; validity and reliability analyses of the scales were conducted; and since the data exhibited a normal distribution, they were evaluated using parametric statistical methods. The research findings indicate that legal regulations regarding the forensic accounting profession will enhance confidence in the financial sector, contribute positively to judicial processes, and that forensic accounting education should be provided at the undergraduate and graduate levels by experts at universities, with professional organizations such as TESMER also being involved in the process. Additionally, participants strongly supported the requirements for examinations, internships, and eligibility to practice as a forensic accountant.

Anahtar Kelimeler

• Forensic Accounting
• Forensic Accounting Training
• Financial Statement Fraud
• Fraud Audits

Kaynakça

1. Akatak, A. (2026). Avukat ve Hâkimlerin Bakış Açısıyla Adli Muhasebeye Duyulan İhtiyaç Düzeyinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, (77), 57-78.
2. Akçay, S., ve Uysal, M. (2022). Adli Muhasebenin Vergi Hukuku ile İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Muhasebe ve Denetime Bakış, 22(67), 57-72.
3. Akgün, M. K. & Bozkurt, Ö. (2023). Bireysel emeklilik sistemindeki katılımcıların memnuniyet ve güven algılarının incelenmesi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 14(1), 1-19.
4. Bilen, A. ve Akatak, A. (2019). Adli muhasebe uygulama alanları ile adli muhasebe kapsamında hile ve yolsuzlukların incelenmesi. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 2(2), 164-175.
5. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı (31. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.
6. Can, A. (2014). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi (3. Baskı). Pegem Akademi.
7. Çabuk, A. & Yücel, E. (2012). Adli muhasebe mesleği ve Türkiye’de uygulanabilirliğine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (54), 27-50.
8. Çil Koçyiğit, S., Güngör Tanç, Ş. ve Koçyiğit, H. (2022). Türkiye’de Muhasebe-Finansman Anabilim Dalında Görev Yapan Öğretim Elemanlarının Bakış Açısıyla Adli Muhasebe ve Adli Muhasebe Mesleği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, ÖS131-ÖS159.

9. Çil Koçyiğit, S., Güngör Tanç, Ş. ve Koçyiğit, H. (2023). Türkiye’de Adli Muhasebe Mesleğinin Geliştirilmesine Yönelik Bir Araştırma: Muhasebe Meslek Mensupları Örneği. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 16(Prof. Dr. Mehmet Özbirecikli Özel Sayısı), 105-120.
10. Dede, Y. & Yaman, S. (2008). Fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(1), 19-37.
11. Demir, Ö. ve Kaya, E. (2021). Muhasebe Meslek Mensuplarının Adli Muhasebeye İlişkin Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 5(2), 113-128.
12. Doğan, D. ve Ünal Uyar, G. F. (2020). Adli Muhasebe Çerçevesinde Vergi Kaçakçılığı Suçunun Örnek Olay Çalışması ile İncelenmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(1), 75-106.
13. Erdoğan, M. (2020). Hile Denetçiliği ve Araştırmacı Muhasebecilik Çerçevesinde Adli Muhasebe: Örnek Olay İncelemesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4), 3714-3726.
14. Karagöz, Y. (2019). SPSS AMOS META Uygulamalı İstatistiksel Analizler (Güncellenmiş 2. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
15. Karahan, M. (2020). Adli Muhasebe Mesleğinin Bilinirliği: Avukatlar Üzerine Bir Araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 30(159), 155-178.
16. Kartal, M. & Bardakçı, S. (2018). SPSS ve AMOS Uygulamalı Örneklerle Güvenirlik ve Geçerlik Analizleri (1. Baskı). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
17. Kılıç, İ. ve Önal, S. (2021). Adli Muhasebenin Tarafları Üzerine Bir Araştırma. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(22), 467-497.
18. Kurt, A. (2020). Adli Kararların Alınmasında Adli Muhasebenin Rolü: Yargı Mensupları Üzerine Bir Araştırma. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(31), 1490-1498.
19. Öğünç, H. (2020). Türkiye’de Bilirkişilik Kanunu Açısından Adli Muhasebe İhtiyacına Yönelik Bir Değerlendirme. MAKÜ-Uyg. Bil. Dergisi, 4(2), 414-430.
20. Özdamar, K. (1999). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi 1 (2. Baskı). Eskişehir: Kaan Kitabevi.
21. Salant, P. and Dillman, D. A. (1994). How to Conduct Your Own Survey. New York: John Wiley & Sons, Inc.
22. Seyitoğulları, O. (2025). Adli Muhasebecilik Farkındalık Düzeyinin Belirlenmesi: Batman İlinde SMMM ve Avukatlar Üzerine Bir Araştırma. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1482-1497.
23. Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
24. Tosunoğlu, B., Ertaş, F. C. ve Niyazi, F. (2024). Türkiye’de Adli Muhasebe Eğitiminin Güçlü ve Zayıf Yönleriyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 34(186), 1709-1728.
25. Üçoğlu, D. (2021). Adli Muhasebe Eğitimi: Yüksek Lisans Müfredat Geliştirme Önerisi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(1), 81-106.
26. Yılmaz, N. (2020). Türkiye’de Adli Muhasebe Eğitiminin Önemi ve Yeterliliği: SMMM Meslek Grubu Üzerinde Bir Uygulama, Pearson Journal Of Socıal Scıences & Humanıtıes. 5(6), 317–333