Akıllı Kontrat Geliştirme Süreçlerinde Yapay Zekanın Rolü: Kapsamlı ve Sistematik Bir Literatür Taraması
Öz
Blockchain teknolojisinin temelini oluşturan akıllı kontratlar, dijital anlaşmaların otomasyonunda bir
devrim vaat etmektedir. Ancak bu potansiyel, ciddi güvenlik açıkları, yüksek geliştirme maliyetleri ve
performans verimsizlikleri gibi önemli zorluklarla gölgelenmektedir. Bu sistematik literatür taraması,
yapay zeka (AI) ve makine öğrenmesi (ML) teknolojilerinin, akıllı kontrat yaşam döngüsünün her
aşamasında bu zorlukları ele almak için nasıl giderek daha merkezi bir rol oynadığını derinlemesine
incelemektedir. 50’den fazla hakemli akademik makale, konferans bildirisi ve endüstri raporu analiz
edilerek, AI’nın akıllı kontrat geliştirme süreçlerindeki uygulamaları dört ana tematik eksende
incelenmiştir: (1) Güvenlik Açığı Tespiti ve Analizi, (2) Kod Üretimi ve Otomasyon, (3) Performans
Optimizasyonu ve Gaz Maliyeti Azaltma, ve (4) Ekosistem Entegrasyonu ve Sektörel Uygulamalar.
Bulgularımız, özellikle Transformer tabanlı modeller (örneğin, CodeBERT) ve Büyük Dil Modelleri
(LLM’ler) gibi ileri AI tekniklerinin, statik analiz araçlarının sınırlamalarını aşarak güvenlik açığı
tespitinde %99’a varan doğruluk oranları sunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, LLM’lerin doğal dilden
otomatik olarak güvenli ve verimli Solidity kodu üretme yeteneği, geliştirme paradigmalarını temelden
değiştirme potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışma, mevcut metodolojileri, kullanılan veri setlerini ve elde
edilen performans metriklerini karşılaştırmalı tablolarla sunmakta, alandaki temel evrimsel eğilimleri
(2018’den günümüze) analiz etmekte, önemli araştırma boşluklarını (örneğin, açıklanabilirlik, repository-
level anlayış) belirlemekte ve gelecekteki araştırma yönelimleri için somut öneriler sunmaktadır. Bu
kapsamlı analiz hem akademik araştırmacılar hem de endüstri profesyonelleri için mevcut durumu ve
gelecekteki potansiyeli aydınlatan temel bir kaynak olmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
The Role of Artificial Intelligence in Smart Contract Development Processes: A Comprehensive and Systematic Literature Review
Öz
Smart contracts, which form the foundation of blockchain technology, promise a revolution in the
automation of digital agreements. However, this potential is overshadowed by significant challenges
such as serious security vulnerabilities, high development costs, and performance inefficiencies. This
systematic literature review provides an in-depth examination of how artificial intelligence (AI) and
machine learning (ML) technologies are playing an increasingly central role in addressing these
challenges at every stage of the smart contract lifecycle. By analyzing more than 50 peer-reviewed
academic papers, conference proceedings, and industry reports, the applications of AI in smart contract
development processes are investigated along four main thematic axes: (1) Vulnerability Detection and
Analysis, (2) Code Generation and Automation, (3) Performance Optimization and Gas Cost Reduction,
and (4) Ecosystem Integration and Sectoral Applications. Our findings reveal that advanced AI techniques,
particularly Transformer-based models (e.g., CodeBERT) and Large Language Models (LLMs), offer up to
99% accuracy in vulnerability detection, surpassing the limitations of traditional static analysis tools.
Furthermore, the ability of LLMs to automatically generate secure and efficient Solidity code from natural
language holds the potential to fundamentally transform development paradigms. This study presents
comparative tables summarizing existing methodologies, datasets, and performance metrics, analyzes
key evolutionary trends in the field (from 2018 to the present), identifies major research gaps (e.g.,
explainability, repository-level understanding), and provides concrete recommendations for future
research directions. Through this comprehensive analysis, the study aims to serve as a fundamental
resource illuminating both the current state and future potential of the field for academic researchers
and industry professionals alike.
Anahtar Kelimeler