Araştırma Makalesi

Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı

Cilt: 17 Sayı: 3 17 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı

Öz

Bu çalışmada, zaman gecikmesi içeren çeyrek taşıt pasif süspansiyon sistemi için Luenberger gözleyici tabanlı hibrit PI+LQR kontrolcü tasarımı ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, sürüş konforu ve yol tutuş performansını iyileştirirken sistem kararlılığını koruyan etkili bir kontrol yapısı geliştirmektir. Öncelikle, sistemin durum uzayı modeli elde edilmiş ve optimal kontrol için Lineer Kuadratik Regülatör (LQR) tasarlanmıştır. Daha sonra, kalıcı durum hatasını azaltmak amacıyla kontrol yapısına PI kontrolcü entegre edilerek sistemin kalıcı durum hatası azaltılmıştır. Ölçülemeyen durum değişkenlerinin tahmini için Luenberger gözleyici tasarlanmış ve kontrol yapısına dahil edilmiştir. Ayrıca, sensör ve aktüatör kaynaklı zaman gecikmesi modele doğrudan dahil edilmiştir. MATLAB/Simulink ortamında gerçekleştirilen benzetim sonuçlarına göre, önerilen kontrol yapısı pasif süspansiyon sistemine kıyasla maksimum gövde yer değiştirmesini önemli ölçüde azaltmış ve sistemin performansını iyileştirmiştir. Elde edilen sonuçlar, önerilen yöntemin zaman gecikmeli sistemlerde etkin ve kararlı bir kontrol performans sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Adıyaman Üniversitesi/ Mühendislik Fakültesi

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine bağlı kalınmıştır. Çalışmada kullanılan bilgi, belge, veri ve görseller ilgili akademik kurallar çerçevesinde kaynak gösterilerek kullanılmıştır. Araştırma sürecinde intihal, veri tahrifatı, sahtecilik ve benzeri etik ihlallerden kaçınılmış olup çalışmanın özgün olduğu beyan edilmektedir.

Teşekkür

Bu çalışmanın gerçekleştirilmesi sürecinde bilgi, deneyim ve değerli katkılarıyla destek veren danışman hocama teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca çalışma süresince desteklerini esirgemeyen aileme ve arkadaşlarıma teşekkür ederim. Araştırmanın yürütülmesinde katkı sağlayan tüm kişi ve kurumlara şükranlarımı sunarım.

Kaynakça

  1. [1] Ulukapı, M. (2005). Aktif ve yarı aktif süspansiyon sistemlerinin simülasyon ortamında incelenmesi
  2. [2] Altun, Y. (2017). Çeyrek taşıt aktif süspansiyon sistemi için LQR ve LQI denetleyicilerinin karşılaştırılması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 5(3), 61-70.
  3. [3] Okuturlar, H., & Tınkır, M. (2021). Araç süspansiyon sisteminin nümerik ve deneysel dinamik analizi. Konya Journal of Engineering Sciences, 9(1), 85-105.
  4. [4] Onat, C., Sahin, M. Ve Yaman, Y. (2013). Optimal control of a smart beam by using a Luenberger observer. ICEAF III, 3rd International Conference of Engineering Against Failure (s. 28).
  5. [5] Onat, C., Yüksek, İ., & Sivrioğlu, S. (2006). Bir Aktif Süspansiyon Sistemi İçin H∞ Kontrol Temeline Dayalı Doğrusal Olmayan Kontrolcü Tasarımı. Mühendis ve Makine, 47(552), 36-43.
  6. [6] Arpacı, H. (2018). Yapay sinir ağları ile kesir dereceli PID denetleyici katsayılarının ayarlanması. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 5(9), 156-173.
  7. [7] Arpacı, H., Özgüven, Ö. F., & Can, M. S. (2018). Otomatik Ayarlamalı Sinir Hücresi ile Adaptif Kesir Dereceli PID Kontrolör Tasarımı. Journal of New Results in Engineering and Natural Sciences, (8), 100-118.
  8. [8] Sever, M., Şendur, H. S., & Arslan, M. S. (2019). Biodinamik sürücü modeli içeren bir taşıt süspansiyon sisteminin durum türevi geri beslemeli LQR ile aktif titreşim kontrolü. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(3), 1573-1584.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dinamikler, Titreşim ve Titreşim Kontrolü, Makine Mühendisliğinde Sayısal Yöntemler, Sayısal Modelleme ve Mekanik Karakterizasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

17 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

11 Haziran 2026

Kabul Tarihi

27 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Maraş, M. F., & Onat, C. (2026). Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 17(3). https://doi.org/10.24012/dumf.1969250
AMA
1.Maraş MF, Onat C. Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı. DÜMF MD. 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1969250
Chicago
Maraş, Muhammed Furkan, ve Cem Onat. 2026. “Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 (3). https://doi.org/10.24012/dumf.1969250.
EndNote
Maraş MF, Onat C (01 Ekim 2026) Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17 3
IEEE
[1]M. F. Maraş ve C. Onat, “Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı”, DÜMF MD, c. 17, sy 3, Eki. 2026, doi: 10.24012/dumf.1969250.
ISNAD
Maraş, Muhammed Furkan - Onat, Cem. “Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 17/3 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.24012/dumf.1969250.
JAMA
1.Maraş MF, Onat C. Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı. DÜMF MD. 2026;17. doi:10.24012/dumf.1969250.
MLA
Maraş, Muhammed Furkan, ve Cem Onat. “Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, c. 17, sy 3, Ekim 2026, doi:10.24012/dumf.1969250.
Vancouver
1.Muhammed Furkan Maraş, Cem Onat. Zaman Gecikmeli Çeyrek Taşıt Süspansiyon Sistemi için Luenberger Gözleyicili PI+LQR Kontrolcü Tasarımı. DÜMF MD. 01 Ekim 2026;17(3). doi:10.24012/dumf.1969250
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456