Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği

Ömer Çakır; Tuğba Kiper

doi:10.58816/duzceod.1661728

TR EN

Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği

Öz

Bu çalışma; “kentsel alanlarda kullanıcı algılarına dayalı olarak dikey bahçelerin estetik rolünün belirlenmesinin etkili bir planlama için yol gösterici” olduğu hipotezine dayandırılmıştır. Bu amaçla; kullanıcı algıları temelinde anket tekniği kullanılarak, İstanbul İli Anadolu yakası yol kenarlarında yer alan dikey bahçelerin estetik etkisi belirlenmiştir. Anket tekniği çerçevesinde, on bir farklı dikey bahçe örneği; fotoğraflar üzerinden görsel etki, yapı yeşil alan oranı, canlılık, konfor değeri, tanınırlık, özgün değer, çeşitlilik, dikkat çekicilik, dinamik ve canlı etki ile çevreyle uyumlu bir bütünlük oluşturma gibi estetik parametreler açısından Likert skalası ölçeği ile değerlendirilmiştir. Anket çalışması 163 kadın ve 112 erkek olmak üzere farklı meslek gruplarına sahip toplam 275 kişiye uygulanmıştır. Anket formları aracılığıyla elde edilen verilere, SPSS istatistik programını kullanarak tanımlayıcı istatistikler (yüzdeler, standart sapma, aritmetik ortalama vb.) ile Ki-kare bağımsızlık testi, kümeleme analizi ve varyans analizi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda; dikey bahçelerin kent estetiğine olumlu katkı sağladığının kullanıcılar tarafından güçlü bir şekilde algılandığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dikey bahçe, Kullanıcı algısı, Estetik etki, İstanbul

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Etik Beyan

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu. Onay tarihi: 03.04.2024. Onay numarası (Belge no): 432793. Bu makale, Ömer ÇAKIR’ın Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde tamamladığı 2024 tarihli Yüksek Lisans tezinden yararlanılarak üretilmiştir.

Teşekkür

Yazarlar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

Aesthetic Role of Vertical Gardens in Urban Areas Based on User Perceptions: A Case Study of İstanbul's Anatolian Side

Öz

This study is based on the hypothesis that determining the aesthetic role of vertical gardens in urban areas, based on user perceptions, serves as a guide for effective planning. To this end, the aesthetic impact of vertical gardens located along the roadsides of Istanbul's Anatolian side was assessed using a survey technique grounded in user perceptions. Within the survey framework, eleven different vertical garden examples were evaluated on a Likert scale according to aesthetic parameters such as visual impact, building green area ratio, vitality, comfort value, recognition, originality, diversity, attractiveness, dynamic and lively effect, and the creation of harmonious integration with the environment. The questionnaire was administered to a total of 275 participants from various occupational groups, including 163 women and 112 men. Descriptive statistics (percentages, standard deviation, arithmetic mean, etc.), Chi-square independence test, cluster analysis, and analysis of variance were applied to the data obtained through the questionnaires using the SPSS statistical program. The study concluded that users strongly perceive vertical gardens as contributing positively to urban aesthetics.

Anahtar Kelimeler

Vertical garden, User perception, Aesthetic impact, Istanbul

Kaynakça

Aksu, G. A. (2021). Kentsel peyzajlarda yol kenarı yeşil alanların, kent ekosistemi çerçevesinde değerlendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 25, 736-748. https://doi.org/10.31590/ejosat.944343
Albayrak, A. S. (2003). Türkiye’de illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerinin çok değişkenli istatistik yöntemlerle incelenmesi (Tez No. 140448) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Altun Ada, A. (2011). Kümeleme analizi ile AB ülkeleri ve Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma açısından değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29), 319–332. https://izlik.org/JA26HJ39GM
Bass, B., Liu, K. K. Y., & Baskaran, B. A. (2003). Evaluating rooftop and vertical gardens as an adaptation strategy for urban areas (Report No. NRCC-46737). National Research Council Canada. https://doi.org/10.4224/20386110
Beatley, T. (2011). Biophilic cities. Island Press.
Bell, S. (2012). Landscape: Pattern, perception and process (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203120088
Blanc, P. (2008). The vertical garden: From nature to the city. W. W. Norton & Company.
Coupaye, L. (2021). Gardens between above and below: Cosmotechnics of generative surfaces in Abulës-speaking nyamikum. Anthropological Forum, 31, 414–432. https://doi.org/10.1080/00664677.2021.2006602
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.
Çakmak, Z. (1999). Kümeleme analı̇zı̇nde geçerlı̇lı̇k problemı̇ ve kümeleme sonuçlarının değerlendı̇rı̇lmesı̇. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (3), 187–205. https://izlik.org/JA99RN46HL

Çalış, A., & Baynal, K. (2016). Determination of sales strategies in banking sector with cluster analysis. Beykent University Journal of Science and Engineering, 9(1), 13–41.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2nd ed.). Pegem Akademi Yayıncılık.
Davis, M. M., & Hirmer, S. (2015). The potential for vertical gardens as evaporative coolers: An adaptation of the ‘Penman Monteith Equation’. Building and Environment, 92, 135–141. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2015.03.033
Ender Altay, E., & Pirselimoğlu Batman, Z. (2019). Açık ve yeşil alanların çok ölçütlü algı değerlendirmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 21(3), 655–664. https://doi.org/10.24011/barofd.595758
Eroğlu, E., & Başaran, N. (2017). İç mekan dikey bahçe bitki kompozisyonlarının görsel peyzaj kalitesinin değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 13(2), 32–49. https://izlik.org/JA85FP67PR
Frankfort-Nachmias, C., & Nachmias, D. (2014). Research methods in the social sciences (8th ed.). SAGE Publications.
Gantar, D., Kozamernik, J., Kühle, L., & Erjavec, I. Š. (2023). Perceptions and attitudes toward vertical greening systems. In K. A. Hofmann, S. Schröder, T. Nehls, U. Pitha, B. Pucher, I. Zluwa, D. Gantar, I. Š. Erjavec, & J. Kozamernik (Eds.), Vertical green 2.0: The good, the bad and the science (pp. 41–82). Technische Universität Berlin Press.
Güney Başkan, S. (2019). İstanbul'da uygulanan dikey bahçe örneklerinin sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi (Tez No. 614496) [Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. http://hdl.handle.net/11772/6421
Hidayati, N., Rosawanti, P., Arfianto, F., & Hanafi, N. (2018). Pemanfaatan lahan sempit untuk budidaya sayuran dengan sistem vertikultur. PengabdianMu, 3(1), 40–46. https://doi.org/10.33084/pengabdianmu.v3i1.28
Johnston, J., & Newton, J. (2004). Building green: A guide for using plants on roofs, walls and pavements. Greater London Authority.
Kara, M. A. (2024). Kümeleme analizi yöntemleri ile fındık üretilen illerin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 14(2), 396-410. https://doi.org/10.54370/ordubtd.1556727
Köhler, M. (2008). Green facades—a view back and some visions. Urban Ecosystems, 11(4), 423–36. https://doi.org/10.1007/s11252-008-0063-x
Lambertini, A. (2007). Vertical gardens: Bringing city to life. Thames and Hudson Ltd.
Ling, C. Z., & GhaffarianHoseini, A. H. (2012). Green scaping buildings: Amplification of vertical greening towards approaching sustainable urban structures. Journal of Creative Sustainable Architecture & Built Environment, 2(1), 13–22.
Loh, S. (2008). Living walls – a way to green the built environment. Environ Design Guide, 1–7. https://www.jstor.org/stable/26149051
Lotfi, Y. A. (2014). Vertical greening as a strategy for urban sustainable development in Cairo: Perceptions and aesthetic preferences of architects and residents. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/366845878
Lotfi, Y. A., Refaat, M., El Attar, M., & Salam, A. A. (2020). Vertical gardens as a restorative tool in urban spaces of New Cairo. Ain Shams Engineering Journal, 11(3), 839–848. https://doi.org/10.1016/j.asej.2019.12.004
MacQueen, J. B. (1967). Some methods for classification and analysis of multivariate observations. In Lucien M. Le Cam & Jerzy Neyman (Eds.), Proceedings of the Fifth Berkeley symposium on mathematical statistics and probability (Vol. 1, pp. 281–297). University of California Press.
Madushanka, W. C. M. S., Samarasekara, G. N., & Ellawala, K. C. (2022). Strategies to promote greenery in urban boundary wall facades: A case study in residential areas of Colombo district, Sri Lanka. International Journal of Built Environment and Sustainability, 9(3), 61–73. https://doi.org/10.11113/ijbes.v9.n3.934
Maron, A., & Ramirez, F. (2020). Social perception of living walls in Quito: a study of four vertical gardens. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 503, Article 012095. https://doi.org/10.1088/1755-1315/503/1/012095
Martins, A. M. T., & de Campos, I. D. (2019). From the horizontal garden to the vertical garden: An architectural and environmental perspective of the “Green” element. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 471(7), Article 072022. https://doi.org/10.1088/1757-899X/471/7/072022
Miao, X., Pan, Y., Chen, H., Zhang, M. J., Hu, W., Li, Y., Wu, R., Wang, P., Fang, S., Niu, K., Xu, C., & Teng, S. N. (2023). Understanding spontaneous biodiversity in informal urban green spaces: A local-landscape filtering framework with a test on wall plants. Urban Forestry & Urban Greening, 86, Article 127996. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2023.127996
Nanjundan, S., Sankaran, S., Arjun, C. R., & Anand, G. P. (2019). Identifying the number of clusters for K-means: A hypersphere density based approach. arXiv preprint:1912.00643. https://doi.org/10.48550/arXiv.1912.00643
Nevárez-Favela, M. M., García-Albarado, J. C., QuevedoNolasco, A., López-Pérez, A., & Bolaños-González, M. A. (2023). Perception of green infrastructure systems: Green walls and green roofs. Agrociencia, 57(8), 1–14. https://doi.org/10.47163/agrociencia.v57i8.3077
Ohmer, M. L., Meadowcroft, P., Freed, K., & Lewis, E. (2009). Community gardening and community development: Individual, social and community benefits of a community conservation program. Journal of Community Practice, 17(4), 377–399. https://doi.org/10.1080/10705420903299961
Olusoga, O., & Adegun, O. (2024). Professionals’ perception studies of vertical greening systems in Lagos, Nigeria. International Journal of Building Pathology and Adaptation, 42(5), 821–834. https://doi.org/10.1108/IJBPA-01-2022-0003
Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi 2 (Çok değişkenli analizler) (2nd ed.). Kaan Kitabevi.
Rajak, M. K., Kumar, R., & Biswas, R. (2022). Vertical greenery systems: A comprehensive review. ICRRD Quality Index Research Journal, 3(3), 117–135. https://doi.org/10.53272/icrrd.v3i3.3
Rupprecht, C. D. D., & Byrne, J. A. (2014). Informal urban green-space: Comparison of quantity and characteristics in Brisbane, Australia and Sapporo, Japan. PLoS ONE, 9(6), Article e99784. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0099784
Tafahomi, R., Nkurunziza, D., Benineza, G. G., Nadi, R., & Dusingizumuremyi, R. (2024). The assessment of residents’ perception of possible benefits and challenges of home vertical gardens in Kigali, Rwanda. Sustainability, 16(9), Article 3849. https://doi.org/10.3390/su16093849
Talhouk, S. N., Chalak, A., Kamareddine, Z., Fabian, M., Itani, M., & Ferguson, N. (2021). Vertical gardening and Syrian women refugees in Lebanon: An exploratory study on motivation for gardening and depression relief. Local Environment, 26(10), 1235–1249. https://doi.org/10.1080/13549839.2021.1973393
Thompson, C. W., Aspinall, P., Roe, J., Robertson, L., & Miller, D. (2016). Mitigating stress and supporting health in deprived urban communities: The importance of green space and the social environment. International Journal of Environmental Research and Public Health, 13(4), Article 440. https://doi.org/10.3390/ijerph13040440
Tsantopoulos, G., Varras, G., Chiotelli, E., Fotia, K., & Batou, M. (2018). Public perceptions and attitudes toward green infrastructure on buildings: The case of the metropolitan area of Athens, Greece. Urban Forestry & Urban Greening, 34, 181–195. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2018.06.017
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2023. https://data.tuik.gov.tr
Valesan, M., & Sattler, M. A. (2008). Green walls and their contribution to environmental comfort: Environmental perception in a residential building. In Proceedings of the 25th Conference on Passive and Low Energy Architecture (PLEA 2008) (pp. 1-6). https://www.researchgate.net/publication/265879230.
Wang, M., Xu, H., Zhao, J., Sun, C., Liu, Y., & Li, J. (2025). The carbon sequestration potential of skyscraper greenery: A bibliometric review (2003–2023). Sustainability, 17(5), Article 1774. https://doi.org/10.3390/su17051774
Ward, J. H. (1963). Hierarchical grouping to optimize an objective function. Journal of the American Statistical Association, 58(301), 236–244. https://doi.org/10.1080/01621459.1963.10500845
White, E. V., & Gatersleben, B. (2011). Greenery on residential buildings: Does it affect preferences and perceptions of beauty? Journal of Environmental Psychology, 31(1), 89–98. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2010.11.002
Wong, N. H., Tan, A. Y. K., Tan, P. Y., Sia, A., & Wong, N. C. (2010). Perception studies of vertical greenery systems in Singapore. Journal of Urban Planning and Development, 136(4), 330–338. https://doi.org/10.1061/(ASCE)UP.1943-5444.0000034
Yalçınalp, E., Meral, A., & Doğan, E. (2017). Duvar yüzeylerindeki tarımsal kaçakların belirlenmesi ve duvarlarda yenilebilir peyzaj potansiyelinin geliştirilmesi. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 4(2), 169–178. https://izlik.org/JA39YT56TJ
Yaraş, E. (2010). Tüketicileri pazarlama karması kararları ve marka değeri algılamalarına göre kümeler halinde incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 349–372. https://izlik.org/JA32TG88LE
Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2014). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.
Yuen, B., & Hien, W. N. (2005). Resident perceptions and expectations of rooftop gardens in Singapore. Landscape and Urban Planning, 73(4), 263–276. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2004.08.001
Zhdanova, I. V., Kuznetsova, A. A., & Dorofeeva, E. D. (2019). Ecological and aesthetic aspects of vertical gardening and green roofs in residential buildings. Izvestiya of the Samara Russian Academy of Sciences Scientific Center. Social, Humanitarian, Medicobiological Sciences, 21(1), 53–59. https://journals.eco-vector.com/2413-9645/article/view/110001

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Peyzaj Planlama, Yeşil Yapılar ve Çevreler, Peyzaj Mimarlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ömer Çakır
0009-0006-3500-9349
Türkiye

Tuğba Kiper ^*
0000-0003-3396-5661
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

20 Mart 2025

Kabul Tarihi

20 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 22 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58816/duzceod.1661728

IZ

https://izlik.org/JA58NR85XU

APA

Çakır, Ö., & Kiper, T. (2026). Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 22(1), 1-11. https://doi.org/10.58816/duzceod.1661728

AMA

1.Çakır Ö, Kiper T. Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği. DÜOD. 2026;22(1):1-11. doi:10.58816/duzceod.1661728

Chicago

Çakır, Ömer, ve Tuğba Kiper. 2026. “Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 22 (1): 1-11. https://doi.org/10.58816/duzceod.1661728.

EndNote

Çakır Ö, Kiper T (01 Haziran 2026) Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 22 1 1–11.

IEEE

[1]Ö. Çakır ve T. Kiper, “Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği”, DÜOD, c. 22, sy 1, ss. 1–11, Haz. 2026, doi: 10.58816/duzceod.1661728.

ISNAD

Çakır, Ömer - Kiper, Tuğba. “Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 22/1 (01 Haziran 2026): 1-11. https://doi.org/10.58816/duzceod.1661728.

JAMA

1.Çakır Ö, Kiper T. Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği. DÜOD. 2026;22:1–11.

MLA

Çakır, Ömer, ve Tuğba Kiper. “Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, c. 22, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-11, doi:10.58816/duzceod.1661728.

Vancouver

1.Ömer Çakır, Tuğba Kiper. Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği. DÜOD. 01 Haziran 2026;22(1):1-11. doi:10.58816/duzceod.1661728

DÜOD'da yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) kapsamında lisanslanmıştır.

Kentsel Alanlarda Kullanıcı Algılarına Dayalı olarak Dikey Bahçelerin Estetik Rolü: İstanbul Anadolu Yakası Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Aesthetic Role of Vertical Gardens in Urban Areas Based on User Perceptions: A Case Study of İstanbul's Anatolian Side

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster