Yayın Etiği ve Suistimal Bildirimi

Ege Akademik Bakış (EAB), yayın etiğinde en yüksek standartları uygulamayı ve bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumayı taahhüt eder. Dergimiz, Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics - COPE) tarafından geliştirilen "Temel Uygulamalar" (Core Practices) ve etik ilkeleri titizlikle benimsemektedir.  Yayın sürecine dahil olan tüm tarafların (yazarlar, hakemler ve editörler) bu uluslararası etik davranış standartlarına uyması beklenmektedir.  Ege Akademik Bakış, karmaşık etik sorunların çözümünde COPE tarafından sunulan kapsamlı kılavuzlardan, akış şemalarından ve vaka veritabanından yararlanır.

Dergi Editörleri, Yayın Kurulu ve Sekreteryası  Görev ve Sorumlulukları

Dergiye gönderilen makalelerden hangilerinin yayımlanacağına karar verme sorumluluğu Yayın Kurulu'na aittir. Kararlar; çalışmanın önemi, özgünlüğü, açıklığı ve derginin kapsamına uygunluğuna dayanır.

• Baş Editör; Editoryal içerik ve yayın zamanlaması üzerinde tam yetkiye sahiptir. Yayın kurulu, editörler ve hakemlerin raporlarına dayanarak, editör makaleyi kabul edebilir, reddedebilir veya üzerinde değişiklik yapılmasını isteyebilir. 
• Yayın kurulu tarafından yapılan ön incelemeden sonra, sadece derginin temel kriterlerini karşılayan makaleler en az iki bağımsız uzman hakem tarafından çift kör hakemlik sürecine tabi tutulmak üzere ilgili editörlere iletilir. Editörler, bu sürecin teknik kalitesini, bütünlüğünü ve adil bir şekilde yürütülmesini sağlamaktan sorumludur. 
• Dergi editörler, yayın kurulu ve sekreteryası makalenin başka yerlere gönderilmesi şüphesi dışında, sunulan tüm eserlerin yayınlanana kadar gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Reddedilen çalışmalar veya henüz yayınlanmamış materyal ve fikirler, yazarların açık yazılı izni olmadan editörlerin veya hakemlerin kendi araştırmalarında kullanılamaz.
•  Tüm editörler ve yayın kurulu makaleleri yazarların ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, yaşı veya siyasi felsefesine bakılmaksızın sadece bilimsel içeriği üzerinden değerlendirir.
•  Editörler; yazarlardan veya kurumlardan herhangi biriyle rekabetçi, iş birliğine dayalı veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışması durumunda ilgili makalenin değerlendirme sürecinden çekilmelidir. Tüm katılımcıların ilgili çıkar çatışmalarını beyan etmeleri zorunludur. (Detaylar için bkz: 2. Çıkar Çatışması Politikası.
• Yayın Kurulu; makale gönderme kurallarına uyulmaması, hakaret, telif hakkı ihlali veya intihal gibi etik şikayetler sunulduğunda gerekli önlemleri alır. Şüpheli bir suistimal durumunda editörler, akademik kayıtların bütünlüğünü korumak için COPE akış şemalarını takip eder ve gerekirse yazarların bağlı olduğu kurumlarla iletişime geçer. 
• Yayın Kurulu, editoryal kararlara yönelik itirazları ve araştırma/yayın suistimaline ilişkin şikayetleri yönetir. Gerektiğinde bu tür durumları yeniden değerlendirmek için şeffaf ve nesnel bir prosedür izlenir. 

 Hakemlerin Görev ve Sorumlulukları

Ege Akademik Bakış, hem yazarların hem de hakemlerin kimliklerinin gizli tutulduğu çift kör hakemlik sürecini uygular. Hakemler bu gizliliğe saygı duymalı; yazarların kimliğini belirlemeye çalışmamalı veya incelemenin hiçbir aşamasında kendi kimliklerini yazarlara ifşa etmemelidir.

• Hakemler, yazarlar tarafından gönderilen makalelerle ilgili bilgileri ayrıcalıklı bilgiler olarak ele almak ve bunları gizli tutmakla yükümlüdür.
• Gönderilen eserleri değerlendirirken, hakemler ve editörler kendilerini yalnızca fikirsel ve bilimsel içerikle sınırlamalıdır.
•  Hakemler, yazar (lar) ın herhangi bir suistimalini (örneğin intihal, diğer etik olmayan faaliyetler) derhal ilgili  editöre bildirmekle yükümlüdür.
•  Hakemler, makalenin yazarlarıyla herhangi bir rekabetçi, iş birliğine dayalı veya başka bir ilişki içinde olduğunu fark ederse derhal editörü bilgilendirmeli ve değerlendirme sürecinden çekilmelidir. (Detaylar için bkz: 2. Çıkar Çatışması Politikası.)
•  Hakemler, incelemeyi kabul ettikleri makaleleri belirtilen süre zarfında tamamlamalıdır.Belirtilen süre zarfında tamamlanamayacak çalışmalar için ilgili editörden ek süre talep edilmelidir. 
• Hakemler; makale dosyalarını, görselleri veya verileri üretken yapay zeka araçlarına (örneğin ChatGPT) veya halka açık herhangi bir veri tabanına yüklememelidir.
•  Yazarlar makalelerinin revize edilmiş versiyonlarını sunduklarında, hakemlerden yapılan düzeltmelerin tatmin edici olup olmadığını teyit etmeleri istenebilir. İstenen değişiklikler "minör" (küçük ölçekli) ise revizyonlar editör tarafından değerlendirilebilir. Ancak "majör" (büyük ölçekli) revizyonlarda, tüm endişelerin yeterince giderildiğinden emin olmak için makale genellikle orijinal hakemlere geri gönderilir. Hakemlerin, yapılan değişikliklerin yeterliliği konusunda net geri bildirim sağlaması beklenir.

Yazarların Görev ve Sorumlulukları

• Ege Akademik Bakış Dergisi'ne gönderilen tüm çalışmalar tamamen orijinal olmalı ve bu çalışmalarda kullanılan kaynaklar ve malzemeler yazın kurallarına uygun şekilde alıntılanmalıdır. Tüm makaleler intihal tespit yazılımları (örn. iThenticate) ile taranmaktadır. Söz konusu kurallara uymayan çalışmalar intihal nedeniyle doğrudan reddedilecektir. 
•  Ege Akademik Bakış Dergisi'ne gönderilen çalışmalar başka bir dergide daha önce yayınlanmamış olmalı ve Ege Akademik Bakış tarafından değerlendirilirken başka bir yerde yayımlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır.
•  Yazarlar, aynı çalışmayı veya aynı araştırmayı içeren bir çalışmayı birden fazla dergiye sunmamalıdır.
•  Yazarlar, başka bir mecrada yayımlanmış olan veya geri çekme süreci (retraction) usulüne uygun şekilde (resmi bildirim ve indeks güncellemesi) tamamlanmamış çalışmaları dergiye sunamazlar. Eksik beyanlardan kaynaklanan etik sorumluluk yazara aittir.
• Konferanslarda sunulmuş ve özetleri yayınlanmış eserler, editöre sunum ve yayın tarih ve yerlerinin belirtilmesi şartıyla değerlendirmeye kabul edilebilir.
•  Yazarlar, editoryal inceleme için araştırmalarının ham verilerini sunmaya hazır olmalı ve uygulanabilir olduğu durumlarda verileri kamuya açmayı kabul etmelidir. Yazarlar, tekrarlanabilirlik ve şeffaflığı sağlamak adına bu verileri yayımlanma tarihinden itibaren en az beş yıl boyunca saklamalıdır.
• Ege Akademik Bakış, yazar katkılarında şeffaflığı sağlamak amacıyla CRediT (Contributor Roles Taxonomy) modelini benimsemektedir. Yazarlık, çalışmaya önemli ölçüde katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalıdır. Her yazarın rolü (örn. Kavramsallaştırma, Metodoloji, Veri Kürasyonu, Analiz, Yazım – Taslak Hazırlama) gönderim sırasında metin sonunda açıkça tanımlanmalıdır. Yazarların katkı oranları değil, spesifik rolleri beyan edilmelidir. 
• Ege Akademik Bakış (EAB), üretken yapay zeka teknolojilerinin sorumlu, etik ve şeffaf bir şekilde kullanılmasını desteklemektedir. Ancak bilimsel bütünlüğü korumak adına aşağıdaki ilkeler ve kısıtlamalar geçerlidir:

1.  Genel İlkeler: Üretken YZ araçları yalnızca destekleyici araçlar olarak kullanılabilir. Yazarlar; içeriğin özgünlüğü, doğruluğu ve bilimsel geçerliliğinden tek başına sorumludur. YZ araçları yazar olarak listelenemez.
2.   Beyan Zorunluluğu: Yazarlar; kullanılan aracın adını, sürümünü, kullanım amacını ve kapsamını açıkça belirtmelidir. Bu açıklama "Yöntemler" veya "Teşekkür" bölümüne dahil edilmelidir. Yazarlar, YZ tarafından üretilen tüm metin, görüntü, tablo veya verileri doğrulamakla yükümlüdür.
3.  Kısıtlamalar ve Yasaklar: Üretken YZ'nin sahte veri üretimi veya manipülasyonu amacıyla kullanılması kesinlikle yasaktır. YZ çıktılarının kaynak gösterilmeden kullanılması intihal kabul edilir.
4.  Nihai Sorumluluk: YZ araçları araştırma sorumluluğunu üstlenemez. Yazarlar; etik, bilimsel ve telif hakkı standartlarına uyum konusunda tek sorumlu olmaya devam eder. Ege Akademik Bakış, bu ilkelerin ihlali durumunda editoryal işlem yapma hakkını saklı tutar

• Tüm yazarlar, araştırmalarını etkilediği düşünülebilecek her türlü finansal veya kişisel ilişkiyi beyan etmelidir. Proje için alınan tüm finansal destek kaynakları (fonlar, burslar, kurumsal destekler vb.) metin sonunda açıkça belirtilmelidir. (Detaylar için bkz: 2. Çıkar Çatışması Politikası.)
•  TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri (https://trdizin.gov.tr/kriterler/) kapsamında etik kurul onayı zorunlu olan çalışmaların, etik kurul onayı alınmadan yayımlanması mümkün değildir. Yazarlar "Etik Kurul Onayı" almalı ve kanıtını sunmalıdır. Onay detayları (kurum, tarih ve sayı) eser içerisinde belirtilmelidir.
•   Bu kapsam dışındaki çalışmalarda ise ilgili çalışmanın etik kurul izni gerektirmediğini ifade eden ve tüm yazarlar tarafından imzalanan bir metnin taranıp sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Aksi halde çalışmalar değerlendirmeye alınmazlar. 
•   Bir yazının incelemeye gönderilmesi durumunda, editör kurulunca yukarıda belirtilen koşulların yazarlar tarafından kabul edildiği varsayılır.
•  Gönderilen çalışmalarını gecikme veya başka bir nedenle geri çekmek isteyen yazarlar, editör ile iletişime geçmelidir.
•  Yazarlara çalışmalarının yayımlanmasına karşılık herhangi bir telif ücreti ödenmeyecektir.

Yayın Sonrası Süreçler

Yayımlanmış bir makalede, araştırma bulgularını geçersiz kılmayan önemli bir hata tespit edilirse, Ege Akademik Bakış resmi bir "Düzeltme" bildirimi yayımlar. Bu bildirim yapılan değişiklikleri detaylandırır ve bilimsel kayıtların bütünlüğünü sağlamak adına orijinal makaleye bağlanır.

  Kanıtlanmış suistimal (intihal, veri uydurma), etik dışı araştırma veya çalışmanın sonuçlarını geçersiz kılan temel hatalar içeren makaleler için "Geri Çekme" (Retraction) işlemi uygulanır. COPE Geri Çekme Kılavuzları uyarınca, açık bir geri çekme bildirimi yayımlanır.

 Potansiyel bir suistimal incelemesinin devam ettiği ancak henüz sonuçlanmadığı karmaşık durumlarda Yayın Kurulu, okuyucuları makalenin bütünlüğüne ilişkin olası sorunlar hakkında bilgilendirmek için bir "Endişe Beyanı" (Expression of Concern) yayımlayabilir.

   Ege Akademik Bakış, yayımlanan kayıtların tüm versiyonlarının (düzeltmeler ve geri çekmeler dahil) kalıcı olarak arşivlenmesini sağlar. Dergi, kamuoyunun doğru bilimsel bilgiye erişim hakkını gözetirken, yazarların fikri mülkiyetini koruma taahhüdünü de sürdürür.

Beyanlar

Yazarlar, EAB’ye makale gönderim süreçlerinde aşağıdaki  beyanları açıkça belirtmekle yükümlüdür:

1.Yazar Katkı Oranları : Ege Akademik Bakış, yazar katkılarında şeffaflığı sağlamak amacıyla CRediT (Contributor Roles Taxonomy) modelini benimsemektedir. Her yazarın çalışmadaki spesifik rolü (örn. Kavramsallaştırma, Metodoloji, Veri Toplama, Analiz, Yazım – Taslak Hazırlama) makale sonunda açıkça tanımlanmalıdır. Sadece "katkı sağlanmıştır" gibi genel ifadeler yerine, somut görev dağılımı belirtilmelidir.

2.Çıkar Çatışması Beyanı: Yazarlar, araştırmayı etkileyebilecek veya tarafsızlık konusunda şüphe uyandırabilecek her türlü finansal, kişisel veya kurumsal ilişkiyi beyan etmelidir. Eğer herhangi bir çıkar çatışması bulunmuyorsa, "Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması beyan etmemektedir" ibaresi eklenmelidir.

3. Etik Kurul Onayı ve İzinler : TR Dizin ve uluslararası standartlar gereği; etik kurul izni gerektiren tüm çalışmalar için "Etik Kurul Onayı" alınması zorunludur. Kurul adı, onay tarihi ve sayı numarası bu bölümde belirtilmelidir. Çalışma etik kurul izni gerektirmiyorsa, bu durum gerekçesiyle birlikte beyan edilmeli ve tüm yazarlar tarafından imzalanan ilgili form sisteme yüklenmelidir.

4. Finansman Desteği : Araştırmanın yürütülmesini veya yayına hazırlanmasını destekleyen tüm finansman kaynakları (örn. TÜBİTAK, BAP, AB Fonları veya özel kuruluş destekleri) bu başlıkta belirtilmelidir.

5.Üretken Yapay Zeka (AI) Kullanımı Beyanı : Makale hazırlık sürecinde üretken yapay zeka araçları kullanıldıysa; aracın adı, sürümü ve kullanım kapsamı burada detaylandırılmalıdır.

6.Veri Erişebilirlik Beyanı:Yazarlar, çalışmada kullanılan verilerin erişilebilirlik durumunu açıkça belirtmelidir.

Çıkar Çatışması Politikası

Ege Akademik Bakış (EAB), hakemlik ve yayın sürecine dahil olan tüm katılımcıların (yazarlar, hakemler ve editörler), çalışmalarını taraflı hale getirebilecek potansiyel çıkar çatışmalarını beyan etmelerini şart koşar.

Çıkar çatışması; birincil bir çıkara (araştırmanın geçerliliği gibi) ilişkin profesyonel yargının, ikincil bir çıkardan (maddi kazanç veya kişisel ilişkiler gibi) etkilendiği durumlarda ortaya çıkar.

• Yazarlar, araştırmalarını etkileyebilecek tüm finansal ve kişisel ilişkilerini beyan etmelidir. Buna fonlar, burslar veya kurumsal aidiyetler dahildir.
• Hakemler; yazarlar veya kurumlarla olan rekabetçi, iş birliğine dayalı veya diğer ilişkilerinden kaynaklanan bir çıkar çatışması durumunda değerlendirme yapmayı reddetmelidir.

•  Editörler; yazarlarla veya makale içeriğiyle bir çıkar çatışması yaşamaları durumunda editoryal süreci yönetmeyi bırakmalı ve görevden çekilmelidir.

  Etik İhlal Durumunda İzlenecek Prosedürler

Etik dışı davranışlar (örn. intihal, veri uydurma, yazarlık anlaşmazlıkları veya çıkar çatışması) herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir zamanda editörün veya yayıncının dikkatine sunulabilir. Editörü bilgilendiren kişi, incelemenin başlatılabilmesi için yeterli bilgi ve kanıt sunmalıdır.

  Ege Akademik Bakış, her türlü etik dışı yayıncılık davranışı ihbarını ciddiyetle ele alır. Baş Editör, COPE Akış Şemaları (Flowcharts) doğrultusunda resmi bir inceleme başlatmakla sorumludur. Bu süreçte gizlilik ilkesi korunur ve hakkında iddia bulunan taraflara iddialara yanıt verme fırsatı tanınır.

  Suistimalin ciddiyetine bağlı olarak, Yayın Kurulu aşağıdaki önlemleri alabilir:

•   Yazarın veya hakemin standartları yanlış anladığı veya uyguladığı durumlarda bilgilendirme yapılması.
•   Makalenin resmi olarak reddedilmesi.
•   Yazarın kurumuna veya ilgili fon kuruluşuna resmi bir yazı gönderilmesi.
•   Suistimali detaylandıran resmi bir bildirimin (Düzeltme veya Geri Çekme) yayımlanması.
•   İlgili kişilerin gelecekteki makale gönderimlerine geçici veya kalıcı yasak getirilmesi.