Hakem Rehberi

Son güncelleme: 10 Ağustos 2026

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi (MAKÜ-EBED), çift-kör hakem değerlendirmesi uygular. Ön incelemeyi geçen çalışmalar en az iki bağımsız hakeme gönderilir; mümkün olduğunda hakemlerin farklı kurumlardan olmasına dikkat edilir. Hakem görüşleri danışma niteliğindedir; nihai karar editöre aittir.

1. Daveti kabul etmeden önce

• Çalışmanın konusu uzmanlık alanınızla örtüşmüyorsa veya değerlendirmeyi belirtilen sürede tamamlayamayacaksanız daveti reddediniz.
• Yazarlar, kurumlar, fon sağlayıcılar ya da çalışma konusu ile kararınızı etkileyebilecek gerçek, olası veya algılanan bir çıkar çatışmanız varsa editöre bildiriniz ve daveti kabul etmeyiniz.
• Makale ve ekleri gizlidir. Dosyaları paylaşmayınız; kişisel cihaz ve hesaplar dışında saklamayınız; üçüncü taraf sistemlere veya üretken yapay zekâ araçlarına yüklemeyiniz.
• Yazarın kimliğini araştırmaya çalışmayınız. Kimliği tesadüfen öğrenirseniz editöre bildiriniz.

2. Bilimsel değerlendirme ölçütleri

1. Kapsam, araştırma sorusu ve özgünlük: Derginin kapsamına uygunluk, problemin açıklığı ve önemi, özgünlük ve eğitim bilimlerine katkı.
2. Alanyazın ve kuramsal çerçeve: İlgili ve güncel kaynakların eleştirel sentezi, çerçevenin tutarlılığı ve araştırma boşluğunun gerekçelendirilmesi.
3. Yöntem: Desen, katılımcı/örneklem, veri araçları, uygulama, analiz, geçerlik-güvenirlik/ inandırıcılık ve yeniden üretilebilirlik. Derleme makalelerinde bu ölçüt; tarama, seçme/dışlama ve sentez yöntemlerinin açıklığı üzerinden değerlendirilir.
4. Bulgular, analiz, tartışma ve sonuçlar: Analizin uygunluğu ve şeffaflığı, bulguların iddiaları desteklemesi, tartışmanın alanyazınla ilişkisi, sonuçların araştırma sorusunu yanıtlaması ve sınırlılıklar.
5. Etik, araştırma bütünlüğü ve şeffaflık: Gerektiğinde etik kurul/onam bilgileri, çıkar ve destek beyanları, veri şeffaflığı; intihal, uydurma, çarpıtma, mükerrer yayın ve uygunsuz yapay zekâ kullanımı kuşkuları.
6. Dil, yapı, tablo/şekiller ve kaynakça: Açıklık, akademik dil, metin düzeni, görsel materyalin işlevi, atıflar ve kaynakça tutarlılığı.

3. Hakem raporu nasıl hazırlanır?

• Formdaki altı ölçütü işaretleyiniz. Bu puanlama, gerekçeli bilimsel raporun yerine geçmez.
• Yazara Not alanı zorunludur ve en az 500 karakter olmalıdır. Çalışmanın kısa değerlendirmesini, güçlü yanlarını ve numaralandırılmış düzeltme önerilerini açık gerekçelerle yazınız.
• Yalnızca “kabul/ret”, puan ya da işaret kutularından oluşan rapor yeterli değildir ve tamamlanması için iade edilebilir.
• Üslubunuz somut, yapıcı ve saygılı olsun. Kişisel yorumlardan kaçınınız; mümkünse sayfa/bölüm numarası veriniz.
• Yazara görünen alanda adınızı, kurumunuzu veya kimliğinizi açığa çıkarabilecek ifadeleri kullanmayınız.

4. Editöre gizli not ve etik kuşkular

İntihal, veri uydurma/çarpıtma, etik onay sorunu, mükerrer yayın, yazarlık ya da çıkar çatışması kuşkusunu Editöre Not alanında; gerekçe, sayfa numarası ve varsa kanıtla bildiriniz. Yazarla doğrudan iletişim kurmayınız. Editöre gizli notunuz, yazara verdiğiniz bilimsel öneriyle çelişmemelidir.

5. Karar önerileri

• Kabul: Bilimsel içeriği etkileyen bir değişiklik gerekmemektedir.
• Minör revizyon: Sınırlı ve doğrulanabilir düzeltmeler yeterlidir.
• Majör revizyon: Yöntem, analiz, kuramsal çerçeve veya yorumlarda önemli değişiklikler gereklidir.
• Ret: Temel sorunlar makul bir revizyonla giderilemez veya çalışma derginin kapsamına uygun değildir.

Karar öneriniz raporunuzdaki gerekçelerle uyumlu olmalıdır. Nihai yayın kararı editör tarafından verilir.

6. Revizyon değerlendirmesi

Revize metin gönderildiğinde, yazarın yanıt dosyasındaki her maddeyi ve metindeki karşılığını kontrol ediniz. Giderilmeyen önemli noktaları açıkça belirtiniz; ilk turda bulunmayan yeni talepleri yalnızca bilimsel zorunluluk varsa ekleyiniz.

7. Gizlilik ve kayıtların saklanması

Hakem raporları, karar yazışmaları ve süreç kayıtları yayından sonra en az beş yıl saklanır. Hakemin adı, kurumu ve değerlendirme tarihleri editoryal kayıtlarda izlenebilir biçimde tutulur; hakem kimliği yazara veya kamuya açıklanmaz. Süreç ve hakemlik için ücret alınmaz ya da ödenmez.

8. Formu tamamlama sırası

1. Altı bilimsel ölçütü yanıtlayınız.
2. Yazara en az 500 karakterlik gerekçeli ve numaralandırılmış rapor yazınız.
3. Gerekirse editöre gizli not ekleyiniz.
4. Kabul, minör revizyon, majör revizyon veya ret önerilerinden birini seçip formu gönderiniz.

Dayanak: Bu rehber, derginin Etik İlkeler ve Yayın Politikası ile TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri esas alınarak hazırlanmıştır.