Metafizik Ahlaktan Evrensel Etiğe: Nurettin Topçu ile Ioanna Kuçuradi Üzerine Felsefi Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 252 - 271, 31.12.2025

Ruken Ucan

https://doi.org/10.47948/efad.1708814

Öz

Bu çalışma; insan olmanın ne anlama geldiğinden hızla uzaklaştığımız, insan değerinin hiçe sayıldığı, sıradan, başıboş, anlamsız ve insanlaşmamış bireylerin giderek arttığı bu yüzyılda, Nurettin Topçu ile Ioanna Kuçuradi’nin düşünsel perspektifinden hareketle ahlâk ve etik meselesini incelemeyi amaçlamaktadır. İçinde bulunduğumuz çağda artan şiddet olayları, küresel sorunlar, savaşlar, açlık ve yoksulluk gibi durumlarla karşı karşıya kalmakta; her gün insanlık dışı manzaralara tanıklık etmekteyiz. Bu noktada, yüzyıllar önce ahlâk ve yaşam üzerine düşünen ve mutlu bir yaşamın yollarını arayan düşünürlerin görüşleri yeniden önem kazanmaktadır. Dolayısıyla ahlâk, insan onuruna yaraşır şekilde, insanın ruhunda ve bedeninde inşa edilmekte; insanca yaşamanın yollarını bizlere sunmaktadır. Bu bağlamda, Topçu ile Kuçuradi’nin felsefî antropolojiye dayanan ahlâk ve etik yaklaşımlarını anlamaya çalışarak çağdaş etik sorunlara ışık tutabiliriz. Sonuç olarak, bu çalışma Topçu ile Kuçuradi’nin öğretileri bağlamında, ahlâkın ya da etiğin bir insanlaşma sorunu olduğuna dikkat çekecektir. Topçu ile Kuçuradi’nin yöntemleri farklılık gösterse de insanın değeri eksenindeki niyetlerinin örtüştüğü görülmektedir. Bu bağlamda, dinî muhafazakâr düşünceye hitaben Topçu’nun metafizik temelli ahlâk çağrısını; seküler etik düşünceye hitaben ise Kuçuradi’nin sistemli etik tutarlılığını birlikte konumlandıracağız.

Anahtar Kelimeler

İoanna Kuçuradi , Nurettin Topçu , Ahlak , İnsan. , Etik

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Teşekkür

Makalenin konusunun belirlenmesindeki değerli katkılarından dolayı sevgili Nurbanu Coşkun’a ve çalışmanın bazı bölümlerinin düzenlenmesindeki destekleri için sayın Prof. Dr. Emre Arda Erdenk’e teşekkür ederim.

From Metaphysical Morality to Universal Ethics: A Philosophical Study on Nurettin Topçu and Ioanna Kuçuradi

Öz

This study aims to examine the issue of morality and ethics through the philosophical perspectives of Nurettin Topçu and Ioanna Kuçuradi, in an age where we are rapidly drifting away from understanding what it means to be human—where human value is disregarded, and individuals become increasingly ordinary, aimless, meaningless, and dehumanized. In our contemporary world, we are faced with growing violence, global crises, wars, hunger, and poverty, and we witness inhumane scenes on a daily basis. At this point, the ideas of thinkers who pondered morality and life centuries ago, and who sought ways to achieve a good life, are regaining importance. Thus, morality is constructed within the soul and body of the human being in a way that befits human dignity and offers us paths to live humanely. In this context, by striving to understand Topçu’s and Kuçuradi’s approaches to morality and ethics grounded in philosophical anthropology, we may shed light on contemporary ethical dilemmas. Ultimately, this study will draw attention to the idea that morality or ethics is fundamentally a matter of becoming human. Although the methods of Topçu and Kuçuradi differ, their intentions converge on the axis of the value of the human being. In this regard, the study will position Topçu’s metaphysical call to morality—appealing to religious and conservative thought—alongside Kuçuradi’s systematic ethical consistency—appealing to secular ethical thinking.

Anahtar Kelimeler

Ioanna Kuçuradi , Nurettin Topçu , Morality , Human. , Ethics

Kaynakça

• Akcan, S. (2021). Nurettin Topçu'da Din ve Ahlâk Eğitimi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı.
• Balcıoğlu, Ş. (2022). Hilmi Ziya Ülken'in Aşk Ahlâkı ve Nurettin Topçu'nun İsyan Ahlâkı Eserlerinde Özgürlük Problemi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Ana Bilim Dalı.
• Çamak, E. S. (2023). İoanna Kuçuradi ve Etik Anlayışı. Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Erverdi, E. (2019). Nurettin Topçu Dünden Kalanlar ve Geleceğe Umutlar. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Görgün, T. (2012). Nurettin Topçu'da Ahlâk ve Din İlişkisi. Çanakkale: Çanakkale OnSekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri AnaBilim Dalı.
• Gül, A. (2021). Nurettin Topçu'da Anadolucu Milliyetçiliğin Ahlâkî Temelleri ve Maarifin İnşa Edici Rölü. İlahiyat Araştırmaları Dergisi.
• Gülen, Ö. (2018). Nurettin Topçu'nun "Conformisme et Revolte (İsyan Ahlâkı)" Kitabı Hakkında Bir Değerlendirme . Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi .
• Gündoğan, A. O. (2006). Topçu ve Hareket Felsefesi. Hece Dergisi, sayı 109.
• İrgat, M. (2017). Nurettin Topçu ve İrade Davası. İstanbul: Çıra Yayınları.
• Kara, M. (2017). Yıldırım'ın Huzurunda Nurettin Topçu. Bursa : Yıldırım Belediyesi Kültür Yayınları .
• Karaman, H. (1996). Düşünce, Nurettin Topçu'da Ahlâkî. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı.
• Kocaman, A. Ç. (2020). Kuçuradi Felsefesinde İnsanlaşma Sorunu Olarak Eğitim. Tabula Rasa Felsefe & Teoloji Dergisi.
• Köseoğlu, Z. (2011). İoanna Kuçuradi'nin Etik Görüşü Açısından Kant'ta ''İyi İsteme'' Problemi. İstanbul: Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Ana Bilim Dalı.
• Kuçuradi, İ. (2011). 21. Yüzyılın Başında İnsan Haklarını Korumada Karşılaşılan Sorunlar. İstanbul: T.C. Maltepe Üniversitesi Yayınları.
• Kuçuradi, İ. (2022a). İnsan ve Değerleri. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.
• Kuçuradi, İ. (2022b). Etik. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.
• Kuçuradi, İ. (2023). Ahlâk, Etik ve Değerler. Ankara: Tükiye Felsefe Kurumu.
• Kutluer, İ. (2020). Mistisizm. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
• Mergen, G. (2021). İoanna Kuçuradi'de Etik Değer Bilgisi ve Adil Yargılanma Hakkı. İstanbul: Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Öngören, R. (2009). Sufi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
• Öztürk, N. (2019). Nurettin Topçu ve Aliya İzzetbegoviç'te Din Anlayışı. Tokat: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Sayın, E. (2016). Ontolojik Açıdan Tasavvuf, Mistisizm ve Maneviyatçılığa Dair Yaklaşımların Karşılaştırılması. Balıkesir: Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, Cilt11, Sayı 21.
• Topçu, N. (2016). İsyan Ahlâkı. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Topçu, N. (2017). Varoluş Felsefesi Hareket felsefesi. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Topçu, N. (2022). Ahlâk. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Topçu, N. (2023a). Türkiye'nin Maarif Davası. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Topçu, N. (2023b). İslam ve İnsan Mevlana ve Tasavvuf. İstanbul : Dergah Yayınları.