Araştırma Makalesi

Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi

Cilt: 4 Sayı: 2 15 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada Arjantinli yazar Jorge Luis Borges'in Ölüm ve Pusula öyküsü, Carl G. Jung'un "Kolektif Bilinçdışının Arketipleri" teorisi ve Fransız kuramcı Gilbert Durand'ın "İmgelem Kuramı" üzerinden incelenmiştir. İlk başta öyküye dair kısa bir özete ve dilimize kazandırılışına dair bilgilere yer verilmiştir. İkinci olarak yukarıdaki iki kuramdan biri olan Durand'ın İmgelem Kuramında sözü geçen "Gündüz rejimi" ile öykünün başkahramanı Erik Lönnrot arasında bağlantılar kurulmuştur. Ardından Gündüz rejiminin özellikleri arasında bulunan ve Durand’ın birtakım psikiyatristlerin çalışmalarından kaynak göstermiş olduğu "polemik karşı sav", "otistik gerileme", "şizomorf yapı" ve "geometrizm" gibi unsurlar detektif Lönnrot'ta gözlemlenmiştir. Karakter incelemesinden sonra öyküdeki malikhane uzamı da bulundurduğu geometri, simetri, doğrusal zaman gibi özellikleriyle aynı rejim üzerinden incelenmiştir. Uzamın hem içinde hem çevresinde bulunan çeşitli nesneler de Fransız yazarın kuramında bahsettiği üzere sembolik düzlemde ele alınmış olunup zaman ve ölüm kavramlarının malikhane uzamındaki izdüşümlerinden söz edilmiştir. Malikhanenin içinde bulunan Diana, Hermes ve Janus gibi mitolojik figürlerin heykelleri, uzam ve öyküdeki karakterler arasındaki ilişki üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın son aşamasında, Jung'un "Öz" arketipi, bu arketipin ne tür sembollerle temsil edildiği ve aynı arketipin öyküdeki izdüşümünün hangi nesneler aracılığıyla verildiği saptanmıştır. Makalenin yazarı, Borges’in kısa öyküsünün psikiyatri ve imgelem kuramları üzerinden incelemesinin ardından aynı yazarın hem incelenen öyküsünün hem de diğer öykülerinin ilgili kuramlar yoluyla sayısız bulgunun diğer yazarlar tarafından da saptanabileceği fikrini edinmiş olup çalışmasının ilgili alana ve yazarlarına katkı sağlamasını umar.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Yardımları için İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İspanyol Dili ve Edebiyatı öğretim görevlisi Sn. Doç. Dr. Mehmet İlgürel hocama teşekkürü borç bilirim.

Kaynakça

  1. Alain. (1951). Idées : introduction a la philosophie: Platon, Descartes, Hegel, Auguste Comte / [par] Alain [pseudonym]. Paris, 1951.
  2. Bachelard. (1942). L'Eau et les rêves. Paris, Corti.
  3. Bleuler, E. (1911). Dementia praecox oder Gruppe der Schizophrenien. Deuticke.
  4. Borges, J. L. (1994). Ölüm ve Pusula. (T. Uyar, Çev.) İstanbul, İletişim Yayıncılık.
  5. Bornholt, N. (2009). Numbers in Jorge Luis Borges' "Death and the Compass". Ciberletras: Revista de crítica literaria y de cultura.
  6. Durand, G. (1968). La imaginación simbólica (2nd b.). Buenos Aires, Amorrortu editores.
  7. Durand, G. (1994). Lo imaginario (2nd b.). Barcelona, Ediciones del Bronce.
  8. Durand, G. (1999). The Anthropological Structures of the Imaginary. Avustralya, Boombana Publications.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

26 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

29 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Öztürk, Ö. (2021). Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(2), 281-289. https://doi.org/10.47948/efad.987273
AMA
1.Öztürk Ö. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMÜ EFAD. 2021;4(2):281-289. doi:10.47948/efad.987273
Chicago
Öztürk, Özgür. 2021. “Borges’in ‘Ölüm ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 (2): 281-89. https://doi.org/10.47948/efad.987273.
EndNote
Öztürk Ö (01 Aralık 2021) Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 2 281–289.
IEEE
[1]Ö. Öztürk, “Borges’in ‘Ölüm ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”, KMÜ EFAD, c. 4, sy 2, ss. 281–289, Ara. 2021, doi: 10.47948/efad.987273.
ISNAD
Öztürk, Özgür. “Borges’in ‘Ölüm ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (01 Aralık 2021): 281-289. https://doi.org/10.47948/efad.987273.
JAMA
1.Öztürk Ö. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMÜ EFAD. 2021;4:281–289.
MLA
Öztürk, Özgür. “Borges’in ‘Ölüm ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2021, ss. 281-9, doi:10.47948/efad.987273.
Vancouver
1.Özgür Öztürk. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMÜ EFAD. 01 Aralık 2021;4(2):281-9. doi:10.47948/efad.987273

20525   20522     20540       Creative Commons Lisansı

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. 

Karamanoglu Mehmetbey University Journal of the Faculty of Letters is lisensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivative 4.0 International License.