7E Öğretim Modelinin Maddenin Tanecikli Yapısı ve Karışımlar Konusundaki Kavram Yanılgılarına ve Akademik Başarıya Etkisi

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 69 - 77 , 30.04.2026

Hakkı Çevik , Ali Çetin , Yakup Güneş

https://doi.org/10.53506/egitim.1909687

https://izlik.org/JA36FG42PX

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, 7. sınıf öğrencilerinin "Maddenin Tanecikli Yapısı ve Karışımlar" ünitesinin öğretiminde 7E modelinin, öğrencilerin akademik başarıları ve kavram yanılgıları üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yaklaşımlarından yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Siirt ilinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 111 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler; Akademik Başarı Testi (ABT), Kavram Yanılgısı Testi (KYT) ve ders gözlem formu kullanılarak toplanmıştır. Uygulama sürecinde deney grubunda 7E modeline dayalı ders planları izlenirken, kontrol grubunda mevcut Fen Bilimleri Öğretim Programı (FBÖP) odaklı geleneksel yöntemler sürdürülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, 7E modelinin akademik başarıyı artırmada ve kavram yanılgılarını gidermede kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha etkili olduğunu göstermiştir. Deney grubundaki öğrencilerin son test başarı ortalamaları kontrol grubundan yüksek bulunmuş ve modelin başarı üzerinde "geniş" düzeyde bir etki büyüklüğüne sahip olduğu saptanmıştır. Özellikle maddenin tanecikli yapısına yönelik soyut kavramlardaki yanılgıların, 7E modelinin sunduğu keşfetme ve açıklama basamakları sayesinde önemli ölçüde azaldığı görülmüştür. Sonuçlar doğrultusunda, kavramsal zorluğu yüksek fen konularında 7E modelinin kullanımı önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

7E modeli , akademik başarı , kavram yanılgısı , maddenin tanecikli yapısı , fen eğitimi

The Effect of 7E Teaching Model on Misconceptions and Academic Achievement Regarding the Particulate Structure of Matter and Mixtures

https://izlik.org/JA36FG42PX

Öz

The primary objective of this research is to investigate the impact of the 7E instructional model on 7th-grade students' academic achievement and misconceptions regarding the "Particulate Structure of Matter and Mixtures" unit. A quasi-experimental design, one of the quantitative research approaches, was employed in the study. The study group consisted of 111 seventh-grade students attending a public secondary school in Siirt province. Data were collected using the Academic Achievement Test (AAT), the Misconception Test (MT), and a classroom observation form. During the implementation process, lesson plans based on the 7E model were followed in the experimental group, while traditional methods focused on the current Science Curriculum (SC) were maintained in the control group. The findings obtained from the research demonstrated that the 7E model was statistically significantly more effective in increasing academic achievement and addressing misconceptions compared to the control group. The post-test achievement scores of the students in the experimental group were found to be higher than those of the control group, and it was determined that the model had a "large" effect size on achievement. In particular, misconceptions related to abstract concepts regarding the particulate structure of matter were significantly reduced through the exploration and explanation stages of the 7E model. Based on the results, the use of the 7E model is recommended for science topics with high conceptual difficulty.

Anahtar Kelimeler

7E model , academic achievement , misconception , particulate structure of matter , science education

Kaynakça

• Atasoy, B. (2002). Fen öğrenimi ve öğretimi. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
• Avcıoğlu, O. (2008). Lise 2 fizik dersinde Newton yasaları konusunda 7E modelinin başarıya etkisinin araştırılması (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Bereiter, C. (1994). Constructivism, socioculturalism and Popper’s World 3. Educational Researcher, 23(7), 21–23. https://doi.org/10.3102/0013189X023007021
• Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How people learn: Brain, mind, experience, and school. National Academy Press. https://doi.org/10.17226/9853
• Bulut, H. (2012). Eşeyli üreme ve mayoz bölünme konusunda 7E modelinin başarıya etkisinin araştırılması (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
• Bybee, R. W. (2003). Why the seven E’s. Retrieved January 12, 2025, from Retrieved January 12, 2025, from http://www.miamisci.org/ph/lpintro7E.htm
• Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins and effectiveness. https://media.bscs.org/bscsmw/5es/bscs_5e_full_report.pdf Campbell, D. T., & Stanley, J. C. (1963). Experimental and quasi-experimental designs for research. Houghton Mifflin.
• Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
• Canpolat, N., Pınarbaşı, T., Bayrakçeken, S., & Geban, Ö. (2004). Kimyadaki bazı yaygın yanlış kavramalar. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 135–146. https://izlik.org/JA42KF75KT
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
• Demircioğlu, T., & Ucar, S. (2012). The effect of argument-driven inquiry on pre-service science teachers’ attitudes and argumentation skills. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 46, 5035–5039. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.06.382
• Demirezen, S. (2010). Elektrik devreleri konusunda 7E modelinin öğrencilerin başarı, bilimsel süreç becerilerinin gelişimi, kavramsal başarıları ve kalıcılık düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Eisenkraft, A. (2003). Expanding the 5E model: A proposed 7E model emphasizes “transfer of learning” and the importance of eliciting prior understanding. [Teacher Practitioner]. The Science Teacher, 70, 56-59. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=713519
• Ergün, M. (1995). Bilimsel Araştırmalarda Bilgisayarla İstatistik Uygulamaları SPSS For Windows, Ocak Yayınları, Ankara.
• Gabel, D. L. (1998). The complexity of chemistry for teaching. In International handbook of science education (pp. 233–248).
• Griffiths, A. K., & Preston, K. R. (1992). Grade-12 students’ misconceptions relating to fundamental characteristics of atoms and molecules. Journal of Research in Science Teaching, 29(6), 611–628. https://doi.org/10.1002/tea.3660290609
• Güneş, H. ve Karaşah, Ş. (2016). Geçmişten Günümüze Fen Eğitiminin Önemi ve Fen Eğitiminde Son Yıllarda Yapılan Çalışmalar, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(13), 122-136. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/13.handan_gunes.pdf
• Gürbüzoğlu Yalmancı, S. ve Yenice, E. (2015). Yapılandırmacı yaklaşımın 7e öğrenme modelinin 8.sınıf fen ve teknoloji dersi "mitoz ve mayoz bölünme" konusunda öğrencilerin akademik başarılarına etkisinin incelenmesi, Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 3(2), 65-77. https://izlik.org/JA92RY47DE
• Kalaycı, Ş. (2008). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknik . Ankara: Asil Yayın
• Karaçöp, A. (2016). Effects of cooperative learning on electrochemical cells. International Education Studies, 9(11), 104–120. https://doi.org/10.5539/ies.v9n11p104
• Lubiano, M. L. D., & Magpantay, M. S. (2021). Enhanced 7E Instructional Model towards enriching science inquiry skills. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 7(3), 630-658. https://doi.org/10.46328/ijres.1963
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Sage.
• Özmen, H. (2011). Animasyonla zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerinin 6. sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısını ve hal değişimleri sırasındaki dönüşümü anlamalarına etkisi, Bilgisayarlar ve Eğitim, 57 (1), 1114–1126. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.12.004
• Öztaş, E. (2016). Biyoloji Öğretiminde Bilgisayar Destekli 7E Modelinin Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Akademik Başarılarına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
• Rosenthal, R. (1991). Meta-analytic procedures for social research (Rev. ed.). Newbury Park, CA: Sage Publications.
• Saydam, Ö. E. (2013). Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Maddenin Tanecikli Yapısı Konusu İle İlgili Kavram Yanılgıları, Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldızbaş, E. (2019). "Ortaokul 8.Sınıf Fen Bilimleri Dersi Kuvvet ve Katı Basıncı İlişkisi Konusunun Öğretiminde 7E Modelinin Öğrenci Başarısına ve Tutumuna Etkisinin Araştırılması", Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmet bey Üniversitesi, Karaman.