Araştırma Makalesi

Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik

Cilt: 14 Sayı: 28 29 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik

Öz

Makine zekâsı da denilen yapay zekâ (YZ), makinelerin insan eylem ve davranışlarını canlandırmasına yardımcı olan bir teknolojidir. Bu, YZ’nin planlama, muhakeme, yaratıcılık ve öğrenme gibi insana özgü yetenekleri sergileme kabiliyeti olduğu anlamına geliyor. Birçok sektörde başarılı bir şekilde kullanılan yapay zekâ teknolojileri eğitim sektöründe de kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, mevcut literatürü kapsamlı bir şekilde tarayıp eğitimde yapay YZ’den yararlanmada etik olarak nasıl davranılması gerektiğini ortaya çıkartmaktır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılarak yapılmıştır. Doküman incelemesi, araştırılması hedeflenen olgu hakkında bilgi içeren yazılı materyallerin analizini kapsar. Yüksek verimliliği ve çok yönlülüğüyle yapay zekâ teknolojisi, eğitimin ilerlemesine yardımcı olmuştur. YZ’nin öğrencilerin mahremiyetine müdahalesi ve özellikle azınlıklara karşı YZ önyargısı ve ayrımcılığı konusunda daha fazla endişe var. Yapay zekâ uygulamaları, kullanıcıların verilerini toplarken bu verilerin gizliliğini ihlal edebiliyor. Yapay zekâ, kaynağı belirsiz, doğruluğu kontrol edilmemiş ya da hatalı bilgi üretebilmesi nedeniyle de etik sıkıntılara yol açabiliyor. Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) sistemlerinin kullanımına yönelik bazı önemli öneriler şöyle sıralanabilir: (1) ÜYZ sistemlerini kullanmaya başlamadan önce mutlaka sistemlerin nasıl çalıştığına ve potansiyel risklerine dair bilgi edinilmesi, (2) ÜYZ kullanımından doğabilecek etik ihlallere ilişkin sorumluluğun ilgili sistemleri kullanan ve bunları eserlere aktaranlara (kullanıcılara) ait olduğunun bilinmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, araştırma etiğine ilişkin tüm süreçlere uygun şekilde yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. Ajagun-Ogunleye, O. (2025). Guardians of integrity: Navigating the AI frontier in higher education. In P. A. Okebukola (Ed.), Handbook on artificial intelligence and quality higher education: AI and ethics, academic integrity and the future of quality assurance in higher education (pp. 6–11). Sterling Publishers.
  2. Anita, U. (2025). Emerging AI technologies and their implications for academic integrity. In P. A. Okebukola (Ed.), Handbook on artificial intelligence and quality higher education: AI and ethics, academic integrity and the future of quality assurance in higher education (pp. 12–18). Sterling Publishers.
  3. Ateb, G. A. (2024). Artificial intelligence applications (AIAs) for effective educational management and administration: An evaluation of awareness and utilization in Federal College of Education Obudu, Cross River State, Nigeria. Journal of Association of Educational Management and Policy Practitioners, 6(2), 62–70.
  4. Bala, T. (2025). The rise of generative AI chatbots: Threat to academic integrity. In P. A. Okebukola (Ed.), Handbook on artificial intelligence and quality higher education: AI and ethics, academic integrity and the future of quality assurance in higher education (pp. 1–5). Sterling Publishers.
  5. Bakırcıoğlu, R. ( 2012). Etik. İçinde Eğitim ve psikoloji sözlük. Anı Yayıncılık.
  6. Becker, S. A., Brown, M., Dahlstrom, E., Davis, A., DePaul, K., Diaz, V. ve Pomerantz, J. (2018). NMC horizon report: 2018 higher education edition. EDUCAUSE. https://library.educause.edu/~/media/files/library/2018/8/2018horizonreport.pdf
  7. Bensason, İ., Dericioğlu-Egemen, A., Kaspi, R., Küzeci, E., Sezgin, Ö. ve Uyan, B. (2024). Yapay zekâ etik ilkeleri ve hukuki düzenlemeler raporu (Türkiye Yapay Zekâ İnisiyatifi). https://turkiye.ai/kaynaklar/sunumlar-raporlar/ Bu, Q. (2022). Ethical risks in integrating artificial intelligence into education and potential countermeasures. Science Insights, 41(1), 561–566.
  8. Chen, I., Chen, P. ve Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264–75278. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2988510

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

17 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

28 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 28

Kaynak Göster

APA
Dağlı, A., Güneş, B., & Özkaplan, H. (2025). Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(28), 187-198. https://doi.org/10.55605/ejedus.1767197
AMA
1.Dağlı A, Güneş B, Özkaplan H. Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik. EJEDUS. 2025;14(28):187-198. doi:10.55605/ejedus.1767197
Chicago
Dağlı, Abidin, Berna Güneş, ve Hatice Özkaplan. 2025. “Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik”. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi 14 (28): 187-98. https://doi.org/10.55605/ejedus.1767197.
EndNote
Dağlı A, Güneş B, Özkaplan H (01 Kasım 2025) Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi 14 28 187–198.
IEEE
[1]A. Dağlı, B. Güneş, ve H. Özkaplan, “Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik”, EJEDUS, c. 14, sy 28, ss. 187–198, Kas. 2025, doi: 10.55605/ejedus.1767197.
ISNAD
Dağlı, Abidin - Güneş, Berna - Özkaplan, Hatice. “Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik”. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi 14/28 (01 Kasım 2025): 187-198. https://doi.org/10.55605/ejedus.1767197.
JAMA
1.Dağlı A, Güneş B, Özkaplan H. Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik. EJEDUS. 2025;14:187–198.
MLA
Dağlı, Abidin, vd. “Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik”. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 28, Kasım 2025, ss. 187-98, doi:10.55605/ejedus.1767197.
Vancouver
1.Abidin Dağlı, Berna Güneş, Hatice Özkaplan. Eğitimde Yapay Zekâ ve Etik. EJEDUS. 01 Kasım 2025;14(28):187-98. doi:10.55605/ejedus.1767197

Cited By