HARARİ’NİN NEKSUS’UNDAN İLETİŞİM ÇALIŞMALARININ PAYINA DÜŞEN

Öz

Bu çalışmada, Sapiens gibi popüler bilim alanında ürettiği yayınlarla tüm dünyaca okunan Yuval Noah Harari’nin son kitabı Neksus: Taş Devrinden Yapay Zekâya Bilgi Ağlarının Kısa Tarihi isimli eserinin kitap kritiği yapılmıştır. Harari; gelişen, değişen ve de toplumu da dönüştürmeye başlayan iletişim teknolojilerine yönelik kapsamlı bir analiz sunmuştur. Eserini üç bölümde inceleyen yazar, özellikle Yapay Zekâ teknolojileri üzerine derinlikli sorgulamalar yürütmüştür. Bu yeni teknolojinin içerisinde barındırdığı tehlikelere dikkat çeken yazar, algoritmaların toplumları yönlendirici gücü üzerinde durmuştur. Yapay Zekanın insanların verilerini işleyerek arkasındaki güç ve kontrol mekanizmalarına hizmet ettiğini düşünen yazar, toplumların tarihte hiç olmadığı şekilde tahakküm altında kalabileceğini göstermiştir. Sosyal Kredi Sistemi gibi uygulamalarla totaliter yönelimlerin mümkün olabileceğini, insanların kolaylıkla damgalanabileceklerini ve demokratik sistemlerin tehdit altına girebileceğini ifade etmiştir. Nitekim ChatGPT gibi uygulamalar ile dilin hacklenebileceği, propaganda amaçlı dijital botların toplumları yönlendirme potansiyeli olduğunu vurgulamaktadır. İnsanlığın önünde ise iki seçenek bulunmaktadır: ya toplumlar bu teknolojileri kontrol altında tutarak herkese hizmet edecek bir yapıya büründürecektir ya da bu teknolojilerin ardındaki egemen güçler toplumları kontrol edecektir.

Anahtar Kelimeler

• Algoritma
• Demokrasi
• Yeni İletişim Teknolojileri
• Veri
• Yapay Zeka

The Share of Communication Studies in Harari's Nexus

Öz

In this study, a book review of Yuval Noah Harari's latest work, Nexus: A Brief History of Information Networks from the Stone Age to Artificial Intelligence, has been conducted. Harari is widely read across the globe for his publications in the popular science area, such as Sapiens. Harari has presented a comprehensive analysis of communication technologies that are developing, changing and transforming society. Analyzing his work in three chapters, the author has made in-depth inquiries especially on Artificial Intelligence technologies. Drawing attention to the dangers inherent in this new technology, the author emphasizes the power of algorithms to manipulate societies. The author, who thinks that Artificial Intelligence serves the power and control mechanisms behind it by processing people's data, has shown that societies can be under domination in a way they have never been in history. He stated that totalitarian tendencies can be possible with applications such as the Social Credit System, people can be easily stigmatized and democratic systems can be threatened. Indeed, he emphasizes that with application like ChatGPT, language can be “hacked”, and digital bots designed for propaganda purposes have the potential to influence societies. Humanity has two options in front of it: either societies will keep these technologies under control and transform them into a service for everyone, or the dominant powers behind these technologies will control societies.

Anahtar Kelimeler

• Algorithm
• Democracy
• New Communication Technologies
• Data
• Artificial Intelligence

Kaynakça

1. Bostrom, N., & Yudkowsky, E. (2019). The ethics of artificial intelligence. In R. V. Yampolskiy (Ed.), Artificial intelligence safety and security (pp. 57–69). Chapman & Hall/CRC.
2. Castells, M. (2008). Ağ toplumunun yükselişi (E. Korkmaz, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 1996’da yayımlanmıştır.)
3. Gültekin, A. (2021). Yapay zekânın luditleri kimler olacak? OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 8432–8454. https://doi.org/10.26466/opus.944914
4. Harari, Y. N. (2024). Neksus: Taş Devri’nden yapay zekâya bilgi ağlarının kısa tarihi (B. Akıncı, Çev.). Kolektif Kitap.
5. Liang, F., Das, V., Kostyuk, N., & Hussain, M. M. (2018). Constructing a data-driven society: China’s social credit system as a state surveillance infrastructure. Policy & Internet, 10(4), 415–453. https://doi.org/10.1002/poi3.183