İl Bazında Karbon Ayak İzi Analizi: Çankırı Örneği

Öz

Artan nüfus ve gelişen sanayi ile iklim değişimi, sera gazı, karbon ayak izi gibi terimler hayatımıza girmiş olmakta ve çevresel açıdan önem arz etmektedir. Bu nedenle ilimizin karbon ayak izi kaynakları analiz edilerek daha az emisyon oluşturmak için alınabilecek önlemler değerlendirilebilmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Karbon emisyon kaynakları 3 temel grupta değerlendirilmiştir: Doğrudan emisyon kaynakları, enerjiden kaynaklı dolaylı emisyon kaynakları ve diğer dolaylı emisyon kaynakları. Çankırı ilinin karbon ayak izi 1.320.034,376 tCO2e olup kişi başına düşen karbon ayak izi miktarı yaklaşık 6,61 tCO2 olarak hesaplanmıştır. Çankırı ilinde karbon emisyonun en çok etki eden faktörler motorin, elektrik, doğalgaz ve büyükbaş hayvanlardan kaynaklı olduğu görülmüştür. Artan nüfus ve gelişen sanayi ile birlikte karbon emisyonlarının her geçen gün artacağı yadsınamaz bir gerçektir ve gerekli önlemler en kısa sürede alınmalıdır. Karbon emisyonlarının azaltılması, sanayi sektörleri, kamu kurumları ve kuruluşları, belediye yetkilileri ve bireyler tarafından üstlenilen eylemlerle sağlanabilir. Karbon ayak izini azaltmak ve net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için temelde daha az emisyon oluşturabilecek kaynaklara yönelmek gerekmektedir

Anahtar Kelimeler

• Carbon footprint
• Çankırı
• Sustainability.

Provincial Carbon Footprint Analsis: The Case Of Çankırı

Öz

With increasing population and developing industry, terms such as "climate change," "carbon gas," and "carbon footprint" have entered our lives and are of environmental importance. Therefore, this study was conducted to analyze the carbon footprint sources of the city under study and to evaluate the measures that can be taken to create fewer emissions. Carbon emission sources were evaluated in 3 main groups: Direct emission sources, indirect emission sources from energy, and other indirect emission sources. The carbon footprint of Çankırı province is 1.320.034,376 tCO₂e, and the per capita carbon footprint was calculated to be approximately 6,61 tCO₂. It was observed that the most influential factors in carbon emissions in Çankırı province are diesel fuel, electricity, natural gas, and livestock. With the increasing population and developing industry, it is an undeniable fact that carbon emissions will increase day by day, and the necessary measures must be taken as soon as possible. Carbon emission reduction can be achieved through actions undertaken by industrial sectors, public institutions and organizations, municipal authorities, and individuals. To reduce the carbon footprint and reach the net-zero emission target, it is fundamentally necessary to shift towards sources that can create fewer emissions.

Anahtar Kelimeler

• Çankırı
• Karbon ayak izi
• Sürdürülebilirlik

Kaynakça

1. Argun, M. E., Karacasu, M., & Aydın, M. (2019). Kentsel ölçekte karbon ayak izi hesaplaması: Konya ili Selçuklu ilçesi örneği. Çevre Bilimleri Dergisi, 12(3), 45–58.
2. Çankırı Provincial Directorate of Agriculture and Forestry. (2024). 2024 activity report. https://cankiri.tarimorman.gov.tr/Link/19/2024-Calisma-Raporu
3. Ecotree. (n.d.). How much CO₂ does a tree absorb. https://ecotree.green/en/how-much-co2-does-a-tree-absorb
4. Efe, B. (2023). İklim değişikliği sorunu ve Paris Anlaşması çerçevesinde uluslararası iklim değişikliği sözleşmeleri (Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi). Sosyal Bilimler Enstitüsü.
5. Energy Market Regulatory Authority. (n.d.). https://www.epdk.gov.tr/
6. Erden, C., & Özsoy, C. (2015). Düşük karbon ekonomisi ve Türkiye’nin karbon ayak izi. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 4(9).
7. Erden, C., Özsoy, C., & Dinç, A. (2016). Sürdürülebilir kalkınma ve ekolojik ayak izi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 53(619).
8. Haksevenler, B., Yılmaz, S., & Demir, A. (2020). İlçe düzeyinde karbon ayak izi analizi: İstanbul Ümraniye örneği. Sürdürülebilir Çevre Araştırmaları Dergisi, 8(2), 101–115.

9. Hırlak, F. (2020). İklim değişikliği ile mücadelede yerel düzeyde iklim eylem planlarının rolü ve İstanbul iklim değişikliği eylem planı (Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi). Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Intergovernmental Panel on Climate Change. (2006). 2006 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories. https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/index.html
10. Kırbaş, İ., & Kocakulak, T. (2022). Burdur ili karbon ayak izinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 24(70), 317–327. https://doi.org/10.21205/deufmd.2022247028
11. Marin, C. M. (2004). Transformation of energy and matter in ecosystems through a systems approach and ecological problems. In Contemporary approaches to environmental problems: Ecological, economic, political and administrative perspectives. Beta Publishing.
12. Remak Solar. (n.d.). How much does 1 MW Solar Energy generate. https://www.remaksolar.com
13. Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry. (n.d.). Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). https://www.tarimorman.gov.tr/ABDGM/Belgeler/Uluslararasıkuruluşlar/IPCC.pdf
14. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. (2024). Climate change mitigation strategy and action plan (2024–2030). https://iklim.gov.tr/
15. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. (n.d.). United Nations Framework Convention on Climate Change. https://iklim.gov.tr/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi-i-33
16. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. (n.d.). Kyoto Protocol. https://iklim.gov.tr/kyoto-protokolu
17. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. (n.d.). Paris Agreement. https://iklim.gov.tr/paris-anlasmasi-i-34
18. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. (2024). Provincial environmental status reports (2024). https://ced.csb.gov.tr/2024-yili-il-cevre-durum-raporlari-i-113266
19. Ritchie H. and Roser M. (2020) “CO₂ emissions” Published online at OurWorldinData.org. Retrieved from. https://archive.ourworldindata.org/20260417-112857/co2-emissions.
20. Wikipedia contributors. (n.d.). Çankırı (province). Wikipedia. https://tr.wikipedia.org/wiki/Çankırı_(il)