Demokrasiyi Zayıflatan Güncel Dinamikler: Popülizm, Dezenformasyon ve Siyasal Kutuplaşmanın Demokrasi Üzerindeki Olumsuz Etkileri Bağlamında Bir Analiz

Öz

Bireylerin toplumsal alandaki etkinliği ve haklarını kullanmaları demokrasinin doğuşu ve sürdürülebilir olmasıyla olanaklı hale gelmektedir. Demokrasi, günümüzde en modern ve uygulanabilir yönetim biçimi olarak kabul edilmektedir. Modern demokrasinin uygulanabilirliği, demokrasiye yönelik tehditlerin varlığıyla değerlendirilebilir. Bu çalışmanın amacı, demokrasiyi zayıflatan güncel dinamikler olarak öne çıkan popülizm, dezenformasyon ve siyasal kutuplaşma olgularını demokratik sistemler üzerindeki etkileri bağlamında incelemektir. Küreselleşme, dijitalleşme ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte siyasal iletişim süreçleri dönüşmüş; bu dönüşüm demokratik kurumlar üzerinde çeşitli baskılar/tehditler oluşturmuştur. Çalışmada, popülist söylemlerin demokratik normları aşındırıcı etkileri, dezenformasyonun kamuoyu oluşturma süreçlerini manipüle etmesi ile siyasal kutuplaşmanın toplumsal uzlaşı kültürünü zayıflatması ve baskılaması değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel yöntem kapsamında literatür taraması kullanılarak yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, üç tehdit unsurunun birbirinden etkilendiğini buna göre bir yapı oluşturduğunu ve demokratik rejimlerde siyasal güven, kurumsal meşruiyet ve toplumsal bütünleşme üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Çalışma bu yönüyle çağdaş demokrasilerin karşı karşıya olduğu yapısal sorunların anlaşılmasına katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Demokrasi
• Popülizm
• Dezenformasyon
• Siyasal Kutuplaşma
• Siyasal Katılım

Etik Beyan

Demokrasiyi Zayıflatan Güncel Dinamikler: Popülizm, Dezenformasyon ve Siyasal Kutuplaşmanın Demokrasiye Olan Olumsuz Etkileri Bağlamında Analizi isimli çalışmam etik kurul kararı gerektirmemektedir. 16.07.2026 Ali Tosun İmza

Current Dynamics Weakening Democracy: An Analysis of the Negative Impacts of Populism, Disinformation, and Political Polarization on Democracy

Öz

The effectiveness of individuals in the social sphere and their exercise of rights are made possible by the birth and sustainability of democracy. Democracy is currently considered the most modern and viable form of government. The viability of modern democracy can be assessed by the existence of threats to it. The aim of this study is to examine populism, disinformation, and political polarization, which stand out as current dynamics weakening democracy, in the context of their effects on democratic systems. With globalization, digitalization, and the widespread use of social media, political communication processes have transformed; this transformation has created various pressures/threats on democratic institutions. In this study, the erosive effects of populist discourses on democratic norms, the manipulation of public opinion formation processes by disinformation, and the weakening and suppression of the culture of social consensus by political polarization are evaluated. The research was conducted using a literature review within the scope of qualitative methods. The findings show that the three threat elements influence each other, forming a structure accordingly, and have negative consequences on political trust, institutional legitimacy, and social integration in democratic regimes. In this respect, the study aims to contribute to understanding the structural problems facing contemporary democracies.

Anahtar Kelimeler

• Democracy
• Populism
• Disinformation
• Political Polarization
• Political Participation

Kaynakça

1. Acar, E. & Becel, Y. (2021). Üniversite Gençliğinin Gönüllü Siyasal Katılımı: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İİBF Öğrencileri Üzerine Uygulamalı Bir Çalışma. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 2(1), 15-35.
2. Acar, E. & Erol, V. (2023). Çoğulcu Demokrasi Bağlamında Yerel Yönetişimde STK’ların İşlevselliği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 76, 290-303. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1261932.
3. Aïmeur, E., Amri, S. & Brassard, G. (2023). Fake News, Disinformation and Misinformation in Social Media: A Review. Social Network Analysis and Mining, 13(30). https://doi.org/10.1007/s13278-023-01028-5.
4. Akan, Y. & Akın, A. (2020). Lise Öğrencilerinin Demokrasi Bilincinin Bazı Faktörlere Göre İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(74), 710-723. https://doi.org/10.17755/esosder.595261.
5. Akçay, M. C. (2025a). Sağ ve Sol Popülizm: Retorik, İdeoloji ve Politika Pratikleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Sosyal Bilimler Metinleri, 2, 175-196. https://doi.org/10.56337/sbm.1735311.
6. Akçay, M. C. (2025b). Jan-Werner Müller (2021). Popülizm Nedir?. Reflektif Journal of Social Sciences, 6(3), 1121-1126.
7. Akdoğan, Y. (2024). Popülizmin Siyasal Sisteme Etkileri. Amme İdaresi Dergisi, 57(3), 39-62.
8. Akıncı, A. & Koyuncu, E. M. (2023). Antik Çağın Tehlikeli Yönetiminden Günümüzün Vazgeçilmez Rejimine: Demokrasi. MAKU SOBED, 37, 1-16. https://doi.org/10.20875/makusobed.1151510.

9. Aktaş, M. (2015). Demokrasi Kavramına Eleştirel Bir Bakış. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 87-105. https://doi.org/10.18506/anemon.92965.
10. Alkan, Y. S. (2018). Gizli Demokrasi: Temsili Demokrasi Krizi ve Doğrudan Demokrasi Talebi Arasındaki İlişkiye Yönelik Bir Görüş. Akdeniz İİBF Dergisi, 18(2018 Özel Sayısı), 23-43. https://doi.org/10.25294/auiibfd.463390.
11. Altıntaş, K. B. & Önder, Ö. (2021). Siyasetin Halet-i Ruhiyesi: Popülizm ve Demokrasi Dikotomisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 115-129. https://doi.org/10.17494/ogusbd.952772.
12. Ateş, A. (2022). Dezenformasyonla Mücadele: Kavramlar ve Kurumlar. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1574-1586. https://doi.org/10.21547/jss.1066605.
13. Aydın, A. F. (2023). Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Manipülasyon: 2023 Kahramanmaraş Depremi Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2603-2624. https://doi.org/10.15869/itobiad.1283358.
14. Aydın, B. (2026). Popülizm Kavramına Eleştirel Bir Bakış. Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 1-20. https://doi.org/10.53424/bauniibfd.1808208.
15. Barberá P. (2020). Social Media, Echo Chambers, and Political Polarization. In: Persily N, Tucker JA, eds. Social Media and Democracy. SSRC Anxieties of Democracy. Cambridge University Press; 34-55.
16. Baştan, Ş. A. (2021). Popülizm ve Toplumsal Cinsiyet Karşıtı Hareketler: Orban Hükümeti Özelinde Macaristan Örneği. YDÜ SOSBİLDER, 14(2), 132-161.
17. Bayrakcı, E., Kahraman, S. & Dinçer, S. (2018). Demokratik Yerel Yönetim Anlayışının Güçlendirilmesinde Kent Konseylerinin Rolü: Karşılaştırmalı Analiz ve Öneriler. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(25), 2230–2252. https://doi.org/10.26450/jshsr.611.
18. Beriş, H. E. (2019). Demokrasiye Neler Oluyor? Popülizm ve Otoriterleşme Tartışmalarına Bir Bakış. Liberal Düşünce Dergisi, 24(96), 27-53. https://doi.org/10.36484/liberal.621730.
19. Bermeo, N. (2016). On Democratic Backsliding. Journal of Democracy, 27(1), 5–19.
20. Biçer Olgun, H. (2017). Jürgen Habermas, Hannah Arendt ve Richard Sennett’in Kamusal Alan Yaklaşımları. Sosyolojik Düşün, 2(1), 45-54. https://izlik.org/JA36SK69WE.
21. Bilgiç, M. S., Koydemir, F. S. & Akyürek, S. (2014). Türkiye’de Kimlikler Arası Kutuplaşmanın Sosyal Mesafe Üzerinden Ölçümü ve Toplumsal Güvenliğe Etkisi. Bilge Strateji, 6(11), 163-205. https://izlik.org/JA26EM25RP.
22. Bilici, İ. (2023). Demokrasi Arayışının Alternatif Yaklaşımları: Demokrasi Modelleri Üzerine Teorik Bir Değerlendirme. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 76-88. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1248134.
23. Broda, E. & Strömbäck, J. (2024). Misinformation, Disinformation, and Fake News: Lessons from an Interdisciplinary, Systematic Literature Review. Annals of the International Communication Association, 48(2), 139–166. https://doi.org/10.1080/23808985.2024.2323736.
24. Çakır, M. (2017). The Democracy Rhetoric: A Research on the Graduate Dissertations. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(22), 312-326. https://doi.org/10.20875/makusobed.301461.
25. Çetin, M. Ş. (2025). Yerel Yönetimlerin Güçlendirilmesi Üzerine Bir Değerlendirme. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(10), 34-42. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1647051.
26. Çiçekli, A. & Çiçekli, A. (2022). Demokrasinin Güncel Tehdidi: Popülizm. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 48, 199-220. https://doi.org/10.21497/sefad.1218430.
27. Demirel, G. (2025). Public Strategies for Combating Disinformation: A Qualitative Analysis of the Directorate of Communications’ Bulletins. Eurasian Journal of Media Communication and Culture Studies, 3(2), 72-88. https://doi.org/10.69999/emedia.1796987.
28. Doğan, K. C. & İnankul, H. (2021). Demokrası̇ Kavramı Bağlamında Eskı̇ Türklerde İktidar, Bürokrasi ve Divan Geleneği: Büyük Selçuklu Devletı̇ Üzerı̇ne Bı̇r Değerlendı̇rme. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 91-108. https://izlik.org/JA47SZ33GR.
29. Doğan, K. C. (2022). Jürgen Habermas’ta Katılım, Demokrasi ve Meşruiyet Kavramları: Ombudsman Yönetişimi Üzerine Düşünmek. International Social Sciences Studies Journal, 8(96), 1190-1203. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.3947.
30. Doğanay, T. C. (2025). Popülizmin ve Popülist Söylemin Kriz Dönemlerinde Demokratik Siyasal Sisteme Etki Düzeyi Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 46, 279-296. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1597547.
31. Durdu, Z. (2016). Türkiye’de Demokrasi Söylemi ve Radikal Demokrasi Olanağı. Sosyoloji Dergisi, 1ozel, 75-88. https://izlik.org/JA75LL67KW.
32. Durdu, Z. (2024). Dijital Demokrasi: Olanaklar ve Riskler. Sosyolojik Bağlam Dergisi, 5(3), 504-530. https://doi.org/10.52108/2757-5942.5.3.6.
33. Elmacı, N. E. (2025). Information Dissemination and the Impediment of Democracy. Felsefe Arkivi–Archives of Philosophy, 63, 302 318. https://doi.org/10.26650/arcp.1642377.
34. Erdem, N. (2026). Politik Kutuplaşma: Sosyolojik ve Psikolojik Nedenler. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1). https://izlik.org/JA73GS76NA.
35. Erdoğmuş, F. (2024). Türkiye’de Popülizm ve Emeklilik Sistemi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Programı. Doktora Tezi.
36. Eroğlu, E. (2023). Seçim Dönemlerinde Sosyal Medya Dezenformasyonu: 2023 Genel Seçimleri Üzerine Bir İçerik Analizi. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 5(2), 142-151. https://doi.org/10.54089/ecider.1397632.
37. Erol, V. & Acar, E. (2025). İlliberalleşen Demokrasilerde Siyasal Katılımın Önündeki Güçlükler. Liberal Düşünce Dergisi, 120, 257-276. https://doi.org/10.36484/liberal.1530475.
38. Ertan, M. (2019). Bir Kavramın İzini Sürme Çabası: “Popülizm Nedir?”. Moment Dergi, 6(1), 255-259. https://doi.org/10.17572/mj2019.1.255259.
39. Ertugay, F. (2022). Türkiye’de Politik Kutuplaşmanın Tarihsel Kökenleri/Kolektif Hafıza. Amme İdaresi Dergisi, 55(2), 27-62.
40. Evren, M. (2025). Demokrasinin Sınırları ve İmkânları: Rousseau’nun Siyaset Felsefesi Üzerine Bir İnceleme. Beytulhikme Int J Phil, 15(2), 653-671. http://dx.doi.org/10.29228/beytulhikme.81561.
41. Fedayi, C. & Yıldırım, O. (2019). Popülizm: İdeolojisizliğin İdeolojisi Ya Da İktidar İdeolojisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(4), 1857–1874. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.12.1236.
42. Genç Yılmaz, A. (2019). The Relationship Between Populism and Democracy: Cases From Latin America. International Journal of Political Science & Urban Studies, 7(2), 428-444. https://doi.org/10.14782/ipsus.623238.
43. Gören Kekeç, S. (2026). Dijital Popülizm Bağlamında Dijital Siyaset: Matteo Salvini’nin Instagram Gönderilerinin Eleştirel Analizi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 8(1), 19-30. https://doi.org/10.47138/jeaa.1824060.
44. Güler, T. & Yılmaz, A. (2018). Yerel Demokrasi–Güvenlik Sarmalında Yerel Yönetimler: Türkiye’de Belediyelere Kayyum Atanması Pratiği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1801-1816. https://doi.org/10.17755/esosder.446069.
45. Güngör, M. & Eşiyok, K. (2025). Sosyal Medyada Dezenformasyonun Yayılması, Motivasyonları ve Düzeltme Zorlukları Üzerine Bir Araştırma. Erciyes İletişim Dergisi, 12(1), 159-186 https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1533170.
46. Güngördü, T. A. & Tekbıyık, R. T. (2025). Üniversite Öğrencileri Düzeyinde Siyasal Kutuplaşmanın Belirlenmesi: Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(56), 1096-1120. https://doi.org/10.35408/comuybd.1609597.
47. Gürbüzer, A., Sevinç, İ., Alodalı, M. F. B. & Işık, R. (2024). Kentsel Politika Yapımı ve Uygulamada Kent Konseylerinin Rolü: Selçuklu ve Nilüfer Belediyeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz. Journal of Academic Value Studies, 10(1), 1-17. http://dx.doi.org/10.29228/javs.75502.
48. Güzel, M. N. (2018). Antik Demokrasi ve Modern Demokrasi Kavramlarının Kuvvetler Ayrılığı İlkesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(38), 205-231. https://izlik.org/JA95MJ84AB.
49. Halhalli, B. (2020). Popülizm: Kısa Bir Giriş. Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 173-176. https://izlik.org/JA33FL79BP.
50. Ilgın, H. O. (2021). Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Halkla İlişkiler İlişkisi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 7(2), 303-322. https://izlik.org/JA36XW26AD.
51. Kahn P. W. (2025). What Is Democracy? Public Humanities, 1:e16, 1-5. https://doi.org/10.1017/pub.2024.17.
52. Kapusızoğlu, M. & Kan, M. E. (2025). Siyasal Propaganda Aracı Olarak Müzik: 2023 Seçim Şarkılarının Tematik Analizi. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 168-196. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1811135.
53. Karabulut, N. & Bayrakcı, E. (2019). Yerelde Demokrasi ve Yerel E-Katılım. Turkish Studies Economics, Finance, Politics, 14(1), 71-94. http://dx.doi.org/10.7827/turkishstudies.15008.
54. Karaburun, M. (2026). The Erosion of Truth and Disinformation: A Study on News Coverage in The Media. Communicata, 31, 54-61. https://doi.org/10.32952/communicata.1872614.
55. Karadut, İ. C. (2023). Demokrasi ve Popülizm Uyuşmazlığı Bakımından Militan Demokrasi Kavramı. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 11(2), 262-283. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1247830.
56. Karagöz, M. (2024). Popülizmi Tanımlamak: Olguya Farklı Yaklaşımlara İlişkin bir Değerlendirme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 9(25), 786-802. https://doi.org/10.25204/iktisad.1454709.
57. Karakoç, R. & Özden, M. (2020). Demokrasi Anlayışında Yeni Bir Yaklaşım: Müzakereci Demokrasi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 579-598. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.726760.
58. Kasalak, M. & Uçar, F. (2014). Türk siyasetinde Cepheleşme/Kutuplaşma Olgusunun Dinamikleri ve Milliyetçi Cephe Hükümetleri. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 41-54.
59. Kaya, R. (2026). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi Sonrası Türkiye’de Yargı, Yasama ve İdari Denetim: Kurumsal Bağımsızlık ve Demokratik Yönetişim. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 433-455. https://doi.org/10.17755/esosder.1850026.
60. Keyifli, N. & Akdede, S. H. (2020). Politik Kutuplaşma ve Devletin Ekonomik Boyutu. Sosyoekonomi, 28(44), 319-335. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2020.02.14.
61. Kocaoğlu, M. (2014). Katılımcı Demokrasi Algılaması ve Kent Konseyleri: Kırşehir Kent Konseyi Örneği. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-15. https://izlik.org/JA76GC56PE.
62. Kriesi, H. (2025). The Rise of Populism and the New Cleavage. West European Politics, 1–34. https://doi.org/10.1080/01402382.2025.2591874.
63. Kubin, E. & von Sikorski, C. (2021). The Role of (Social) Media in Political Polarization: A Systematic Review. Annals of the International Communication Association, 45(3), 188-206, https://doi.org/10.1080/23808985.2021.1976070.
64. Kurt, E. (2023). Türkiye’de Siyaset, Demokrasi ve Darbeler. Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Bilimleri Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(17), 9-20. https://doi.org/10.58202/joecopol.1327796.
65. Kutay, A. (2024). Populist Söylem, Yapısal Dönüşümler ve Temsiliyet Krizi. Diplomasi Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1-22. https://izlik.org/JA38LJ43UF.
66. Leiviskä, A. (2024). Political Polarization, Legitimacy and Democratic Education. Ethics and Education, 19(4), 467–484. https://doi.org/10.1080/17449642.2024.2414628.
67. Lukavská, K., Gabrhelík, R., Miovský, M., Hynek, N., Gavurová, B., Šťastná, L., Barták, M., Petruželka, B. & Moravec, V. (2025). Exploring disinformation: The interplay of exposure, trust, and sharing. Computers in Human Behavior Reports, 18, 100686. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100686.
68. Mamur Işıkçı, Y. (2016). Demokratik Kültür ve Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Türkiye On Sekiz Yaşındaki Milletvekillerine Hazır Mı?. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(15), 523-553. https://izlik.org/JA64ML93CD.
69. Mankan, V. (2020). Demokrasinin Tarihsel Evrimi. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 3(2), 119-136. https://izlik.org/JA84RJ38HE.
70. McCoy, J. (2019). Polarization Harms Democracy and Society. Dialogue in Polarised Societies. https://www.icip.cat/perlapau/en/article/polarization-harms-democracy-and-society/?pdf&_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc. (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
71. McMurtrie, B., Roemer, A., Philipp, M., Hebden, R. & Williams, M. (2025). Political Polarization and Wellbeing: Investigating Potential Intrapersonal Harm From Affective Polarization. International Review of Social Psychology, 38(1): 15, 1–15. DOI: https://doi.org/10.5334/irsp.1052.
72. Melki, M. & Pickering, A. (2014). Ideological Polarization and the Media. Economics Letters, 125(1), 36–39. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2014.08.008.
73. Mudde, C. (2017). An ideational approach to populism. R. Kaltwasser, P. Taggart, P. O. Espejo & P. Ostiguy (Ed.), Oxford handbook of populism (ss. 47-70). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198803560.001.0001.
74. Mudde, C. (2019). Popülizm Kısa Bir Giriş. (Çev.: S. Erdem Türközü) Ankara: Nika Yayınevi.
75. Muller, J-W. (2017). Popülizm Nedir?. İstanbul: İletişim Yayınları.
76. Nazioğlu, Y. (2026). Demokrasiler Nasıl Ölür Kitabı Analizi. HABİTUS Toplumbilim Dergisi, 7, 243-262. https://doi.org/10.62156/habitus.1886426.
77. Obradović, S., Power, S. A. & Sheehy-Skeffington, J. (2020). Understanding the Psychological Appeal of Populism. Current Opinion in Psychology, 35, 125-131. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2020.06.009.
78. Odabaş, B. (2021). Demokrasi İle Popülizm Arasındaki İlişki. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 1-18. https://izlik.org/JA95DT78GG.
79. Oktay, H. T. (2014). Demokrasi̇ Kültürünü Geliştirme Aracı Olarak Medya Okuryazarlığı: Türkiye Uygulaması. Akademik Hassasiyetler, 1(1), 22-49. https://izlik.org/JA22NB78FH.
80. Okur Çakıcı, F. (2020). Democracy and Participant Political Culture In: From Efficiency Discussions to Democracy in Public Administration A Theoretical Analysis (ss.: 207-223), Dogan, K. C. & Ugur, O. (Eds.). Berlin: Peter Lang.
81. Omilusi, M. (2024). Kakafonik Seçim Kampanyaları, Önleyici Bilgi Doğrulama ve 2019 Nijerya Genel Seçimleri’nde Dezenformasyon. REFLEKTİF Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 207-227. https://doi.org/10.47613/reflektif.2024.155.
82. Open AI ChatGPT-5, (2026). https://chatgpt.com/ (Erişim Tarihi: 06.06.2026).
83. Orhan, S. (2020). Popülizm, Liberal Demokrasi ve Faşizm Denklemi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 68(4), 795-840. https://doi.org/10.33629/auhfd.721387.
84. Önen, A. (2020). İnternet, Dijital Demokrasi ve Dezenformasyon Ekseninde Yeni Medya: Sosyal Medya Kullanıcıları Üzerine Bir Değerlendirme. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 8(16), 13-35. https://izlik.org/JA49SG26KJ.
85. Özkan, M. (2020). Demokrasi ve Temsil: Paradoksu Rousseau Üzerinden Okumak. SİYASAL: Journal of Political Sciences, 29(2), 403–430. http://doi.org/10.26650/siyasal.2020.29.2.0030.
86. Patkós, V. & Plesz, B. (2025). Does political polarisation undermine democratic accountability? Evidence from 28 European democracies. West European Politics, 1–33. https://doi.org/10.1080/01402382.2025.2543600.
87. Pawelec, M. (2022). Deepfakes and Democracy (Theory): How Synthetic Audio-Visual Media for Disinformation and Hate Speech Threaten Core Democratic Functions. Digital Society, 1(19). https://doi.org/10.1007/s44206-022-00010-6.
88. Pérez-Escolar, M., Lilleker, D. & Tapia-Frade, A. (2023). A Systematic Literature Review of the Phenomenon of Disinformation and Misinformation. Media and Communication, 11(2), 76-87. https://doi.org/10.17645/mac.v11i2.6453.
89. Polat, M. & Şahin, A. (2024). Bir İkilem Olarak Bürokrasi-Demokrasi İlişkisi ve Uyumu. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(47), 942-960. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1458299.
90. Pusa, T. (2025). Liberal Demokrasilerde Popülizm ve Kutuplaşma Tartışmaları içinde Liberal Demokrasilerde Popülizm ve Kutuplaşma Tartışmaları (ss. 12-37). (Yavuz, M. M., Geylani, D. & Köse, M.) Konya: Çizgi Kitapevi.
91. Rostbøll C. F. (2025). Polarization and the Democratic System: Kinds, Reasons, and Sites. Perspectives on Politics, 23(1), 76-92. https://doi.org/10.1017/S1537592724000525.
92. Rovira Kaltwasser, C. & Taggart, P. (2025). Populism and Democracy: The Road Ahead. PS: Political Science & Politics, 58(1), 96-100. https://doi.org/10.1017/S1049096524000842.
93. Sánchez Del Vas, R. & Tuñón Navarro, J. (2024). Disinformation on the COVID-19 pandemic and the Russia-Ukraine War: Two sides of the same coin? Humanities and Social Sciences Communications, 11, 851. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03355-0.
94. Sa’di, A. H. (2025). Democracy as a Utopia and Democracy as a Tool of Domination: The Structural Roles of Race, Class, and Coloniality in Western Democratic Regimes. Politikon, 52(1), 81–98. https://doi.org/10.1080/02589346.2025.2487323.
95. Savut, E. & Başusta, V. (2023). Türkiye’de İdeolojik Kutuplaşma Bağlamında Seçim Şiddeti Olgusu: 1960-1980 Dönemi. Beykoz Akademi Dergisi, 11(2), 173-204. https://doi.org/10.14514/beykozad.1334896.
96. Semiz Türkoğlu, H. (2024). Sosyal Medyada Yanlış Bilinç İnşası: Gazze’ye Yönelik İsrail Saldırılarının Dezenformasyon Boyutu. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21, 28-47. https://doi.org/10.58793/marusad.1498542.
97. Sezenler, C. & Sadrazam, E. (2021). Politik Çoğulculuk ve Devlet. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 9(1), 219-245. https://doi.org/10.14782/marmarasbd.807447.
98. Sezgin Büyükalaca, A. A. & Yolcu, T. (2024). Demokratik Yaşam, Dijital Propaganda ve Propaganda Eğitimi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(50), 1968-1983. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1422908.
99. Shu, K., Bhattacharjee, A., Alatawi, F., Nazer, T. H., Ding, K., Karami, M. & Liu, H. (2020). Combating disinformation in a social media age. Wiley Interdisciplinary Reviews: Data Mining and Knowledge Discovery, 10(6). https://doi.org/10.1002/widm.1385.
100. Sırma, E. & Parlak, İ. (2020). Türkiye’de Popülizm - Demokrasi İlişkisi: 24 Haziran Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Üzerine Bir Değerlendirme. Memleket Siyaset Yönetim, 33, 141-180. https://izlik.org/JA52PT52CS.
101. Sözen, Y. (2017). Demokrasi, Otoriterlik ve Popülizmin Yükselişi. Boğaziçi Üniversitesi-TÜSİAD Dış Politika Forumu Araştırma Raporu.
102. Stanford University. Stanford. (n.d.). Diamond Democracy. When Does Populism Become a Threat to Democracy?, https://diamond--democracy-stanford-edu.translate.goog/speaking/speeches/when-does-populism-become-threat-democracy?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc. (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
103. Şimşek C, Limão J, Campos I et al. Recent insights on direct democracy: Arguments, drivers, effects and conditions [version 1; peer review: 1 approved, 2 approved with reservations]. Open Res Europe 2025, 5:171 (https://doi.org/10.12688/openreseurope.20444.1)
104. Taşkın, A. (2011). Platon’un Demokrasi Paradoksu, Popper’ın Yorumları ve Türkiye’de Demokrasi Tartışmaları. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 16, 61-73. https://izlik.org/JA36DR98WC.
105. TDK, Türk Dil Kurumu Sözlükleri, (2026). https://sozluk.gov.tr/. (E. T.: 30.05.2026).
106. Topçu, E. & Çaycı, B. (2022). Sosyal Medyada Dezenformasyon: COVID-19 Pandemisi Örneği. TAM Akademi Dergisi, 1(2), 161–191. https://doi.org/10.58239/tamde.2022.02.005.x.
107. Tuna, O. (2022). Populism: A Pure Version of Democracy or a New Face of Authoritarianism? (Tez No. 719635) [Yüksek Lisans Tezi, İzmir Ekonomi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
108. Tunç, H. (2008). Demokrasi Türleri ve Müzakereci Demokrasi Kavramı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 1113-1132. https://izlik.org/JA98XH29MZ.
109. Uslu, C. (2021). Bir İdeoloji Olarak Popülizm. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 217-230. https://doi.org/10.18506/anemon.775626.
110. Uslu, C. (2022). Keskin Siyasi Kutuplaşma ve Demokratik Siyasete Olumsuz Etkileri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 556-581. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1105875.
111. Usta, S. & Akıncı, A. (2012). Müzakereci Demokrasilerde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 8(2), 83-98. https://izlik.org/JA96XG45GD.
112. Ünver, A. (2023). Dezenformasyonla Mücadele: Politika Çerçevesi, https://edam.org.tr/Uploads/Yukleme_Resim/pdf-27-09-2023-00-42-46.pdf. (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
113. West, E. A. & Iyengar, S. (2022). Partisanship as a Social Identity: Implications for Polarization. Polit Behav, 44, 807–838. https://doi.org/10.1007/s11109-020-09637-y.
114. Yağız, D. & Can, C. (2023). Avrupa’da Sağ Popülizm: Hollanda’da Özgürlük Partisi Örneği. Journal of Political Administrative and Local Studies, 6(2), 61-74. https://izlik.org/JA85RK49UZ.
115. Yarcı, S. & Taşkesen, A. (2016). İki Farklı Demokrasi Pratiği; Totaliter Demokrasi ve Liquid (Akışkan) Demokrasi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 555-565.
116. Yıldırım, A. & Yıldırım, K. E. (2018). Belediyelerde Katılımcı Demokrasinin Gelişiminde Beyaz Masa Uygulamasının Etkinliği: Erzurum Büyükşehir Belediyesi Örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(7), 46-57. https://izlik.org/JA78YX35FM.
117. Yıldırım, Y. (2017). Liberal Demokrasinin Krizi Bağlamında Avrupa’da Sağ-Popülizm ve Yükselen Aşırı-Sağ. Amme İdaresi Dergisi, 50(2), 51-72.
118. Yıldız, İ. (2025). Sosyal Medyada Dijital Dezenformasyon: İletişim Başkanlığı Filistin Özel Bülteni Üzerine Bir Analiz. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(Filistin Özel Sayısı), 163-182. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1595546.
119. Yılmaz, M., Türten, B. & Akay, Y. M. (2025). Dezenformasyonla Mücadeleye Yönelik Politika Önerileri. Karabük Üniversitesi Yayınları.
120. Yılmaz, Z. (2017). Popülizm, Halk ve Demokrasi: Temsili Demokrasinin Açmazları ve Radikal Demokratik Bir Popülizmin İmkânları. Mülkiye Dergisi, 41(1), 33-65. https://izlik.org/JA48AF42AS.
121. Yolcu, T. & Kaya, M. S. (2023). Sosyal Medyada Siyaset ve Dezenformasyon: Haber Metinlerine Yönelik Bir Söylem Analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 674-692. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1230547.