Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Finans Sektöründeki Uygulamasına Yönelik Yapılmış Çalışmaların Analizi
Öz
Günümüzde karar vermek hemen her alanda önemli sorunlardan birini oluşturmaktadır. Özellikle kriterlerin ve alternatiflerin sayısının çoğaldığı durumlarda, karar vermek daha da zor hale gelmektedir. Çok kriterli karar verme yöntemleri belirtilen bu sorunun etkin bir şekilde çözülmesi amacıyla geliştirilmiş olan yöntemlerdir. Bahsi geçen bu yöntemler inşaat, enerji ve sağlık gibi çok farklı sektörlerde kullanılmaktadır. Bunlara paralel olarak, ilgili yöntemlerin finans alanında da sıklıkla tercih edildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı çok kriterli karar verme yöntemlerinin finans sektöründeki uygulamasına yönelik yapılmış olan çalışmaların analiz edilmesidir. Bu çerçevede, 7 temel çok kriterli karar verme yöntemi (AHP, ANP, DEMATEL, TOPSIS, VIKOR, ELECTRE ve MOORA) inceleme kapsamına alınmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde, adı geçen yöntemlerin genel olarak, performans ölçümü, etkinlik analizi, finansal projelerin değerlendirilmesi ve en başarılı hisse senedi seçimi gibi konularda dikkate alındığı görülmektedir. Öte yandan, belirtilen bu amaçlara yönelik seçilen kriterlerin önem ağırlıklarının hesaplanmasında DEMATEL yönteminin özellikle son yıllarda AHP ve ANP yöntemlerine kıyasla daha fazla tercih edildiği belirlenmiştir. Buna ek olarak, farklı alternatiflerin sıralanmasında ise genellikle MOORA, TOPSIS ve VIKOR yöntemlerinin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu hususlar dikkate alındığında, finans alanında çok fazla kullanılmayan ELECTRE yöntemiyle yapılacak yeni bir çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte, diğer yöntemlerin de sezgisel veya tip-2 bulanık mantık altında ele alınmasının çalışmanın orijinalliğini arttıracağı ortadadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdi, F. (2018). Hospital leanness assessment model: A Fuzzy MULTI-MOORA decision making approach. Journal of Industrial and Systems Engineering, 11(3), 37-59.
- Ahmad, N. S. M. (2015, September). Using Profit and Loss Sharing (PLS) of Islamic Finance for Financing Small and Medium Enterprises (SMEs) in Libya: Setting Up A Road Map. In Proceedings of International Academic Conferences (No. 2704904). International Institute of Social and Economic Sciences.
- Apan, M., Öztel, A., & İslamoğlu, M. (2018). Comparative Empirical Analysis of Financial Failures of Enterprises with Altman Z-Score and VIKOR Methods: BIST Food Sector Application. Australasian Accounting, Business and Finance Journal, 12(1), 77-101.
- Bağcı, H., & Kaharaman, Y. E. (2018). Electre Yöntemi Kullanılarak Leasing Şirketlerinin Performanslarının Değerlendirilmesi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1), 59-67.
- Bahremand, M., & Karimi, R. (2017). Evaluation of Financial Flow Strategies in the Projects Supply Chain by Fuzzy VIKOR Method Case Study. Industrial Engineering & Management Systems, 16(4), 524-533.
- Baltussen, R., & Niessen, L. (2006). Priority setting of health interventions: the need for multi-criteria decision analysis. Cost effectiveness and resource allocation, 4(1), 14.
- Baltussen, R., Youngkong, S., Paolucci, F., & Niessen, L. (2010). Multi-criteria decision analysis to prioritize health interventions: Capitalizing on first experiences. Health Policy, 96(3), 262-264.
- Bhattarai, S., & Yadav, S. R. (2009). AHP application in banking: unfolding utility in a situation of financial crisis. In Proceedings of International Symposium on Analytic Hierarchy Process, Pittsburgh, PA, USA.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
26 Kasım 2018
Kabul Tarihi
3 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 1
Cited By
Risk Odaklı Bütünleşik Kurumsal Karne Yöntemi: Bir Vakıf Üniversitesinde Uygulama
Alanya Akademik Bakış
https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.675661FİNANSAL PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİNDE TOPSİS VE GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.11611/yead.771575FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ: TOPSIS VE MOORA YÖNTEMLERİYLE BIST ELEKTRİK GAZ VE BUHAR SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
EKEV Akademi Dergisi
https://doi.org/10.17753/sosekev.1233855BORSA İSTANBUL TURİZM ENDEKSİ (XTRZM) FİRMALARININ ENTROPİ TEMELLİ ARAS, COPRAS VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ
Verimlilik Dergisi
https://doi.org/10.51551/verimlilik.907897CRITIC-MABAC VE ENTROPİ-MABAC YÖNTEMLERİ İLE FİNANSAL PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ: BIST KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
EKEV Akademi Dergisi
https://doi.org/10.17753/sosekev.1215740Katılım Bankalarının Finansal Performanslarının ELECTRE Yöntemiyle Analizi
Muhasebe ve Finansman Dergisi
https://doi.org/10.25095/mufad.740040FINANCIAL PERFORMANCE DETERMINATION WITH COPRAS AND MOORA METHODS: AN APPLICATION IN BIST PAPER AND PAPER PRODUCTS PRINTING SECTOR
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.30561/sinopusd.1240554Türkiye'de Sağlık Harcamaları ile Ekonomik Büyüme İlişkisi
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17336/igusbd.1159671ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ: BIST ARACI KURUMLARI ÜZERİNE UYGULAMA
Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi
https://doi.org/10.18092/ulikidince.1482731