İhracat Ürün Çeşitlendirmesi ve Çevresel Performans: AB Ülkelerinden MMQR Yaklaşımı ile Kanıtlar
Öz
Son yıllarda çevresel sürdürülebilirlik ile ticaret politikaları arasındaki etkileşim, özellikle ihracatın yapısal dönüşümleri bağlamında akademik ve politik tartışmaların merkezinde yer almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, 1995–2022 döneminde Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde ihracat ürün çeşitlendirmesinin çevresel performans üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkinin farklı çevresel performans seviyelerinde nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Ülkelerin farklı çevresel performans seviyelerindeki heterojen etkileri analiz edebilmek için MMQR (Method of Moments Quantile Regression) yöntemi kullanılmıştır. Ticaret göstergesi olarak ihracat ürün çeşitlendirme endeksi, çevresel performansın ölçümünde ise çok boyutlu bir göstergeler bütünü sunan Çevresel Performans Endeksi (EPI) tercih edilmiştir. Bulgular, ihracat ürün çeşitlendirmesinin çevresel performansı özellikle yüksek kantilde yer alan ülkelerde anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Sonuçlar, ihracatın bileşiminin çeşitlenmesinin çevreye daha az zarar veren üretim süreçlerini teşvik ederek sürdürülebilir büyüme ve kalkınmaya katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, politika yapıcıların ihracat stratejilerini çevre dostu teknolojiler ve düşük karbonlu üretim süreçleri lehine geliştirmeleri, AB’nin yeşil büyüme hedefleriyle uyumlu bir yaklaşım olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adewuyi, A.O. and Awodumi, O.B. (2016). Analysis of the environmental pollution effect of Nigeria’s export diversification drive. Paper presented at the at the 57th Annual Conference of the Nigerian Economic Society. Abuja, Nigeria. Retrieved from https://www.nigerianeconomicsociety.org/
- Akın, F. (2024). D-8 ülkelerinde ihracat çeşitliliği, ekonomik büyüme ve ekolojik ayak izi ilişkisi: Ampirik bir analiz. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 384-405. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1493966
- Alhassan, A., Usman, O., Ike, G.N. and Sarkodie, S.A. (2020). Impact assessment of trade on environmental performance: Accounting for the role of government integrity and economic development in 79 countries. Heliyon, 6(9), e05046. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e05046
- Ali, S., Can, M., Shah, M.I., Jiang, J., Ahmed, Z. and Murshed, M. (2022). Exploring the linkage between export diversification and ecological footprint: Evidence from advanced time series estimation techniques. Environmental Science and Pollution Research, 29, 38395- 38409. https://doi.org/10.1007/s11356-022-18622-3
- Apergis, N., Can, M., Gozgor, G. and Lau, C.K.M. (2018). Effects of export concentration on CO2 emissions in developed countries: An empirical analysis. Environmental Science and Pollution Research, 25, 14106-14116. https://doi.org/10.1007/s11356-018-1634-x
- Atıcı, C. ve Kurt, F. (2007). Türkiye’nin dış ticareti ve çevre kirliliği: Çevresel Kuznets eğrisi yaklaşımı. Tarım Ekonomisi Dergisi, 13(1 ve 2), 61-69. https://izlik.org/JA95XK58RS
- Berthelemy, J.C. and Sophie C. (2000). Structural changes in Asia and growth prospects after the crisis (CEPII Working Papers No. 2000-09). Retrieved from https://www.cepii.fr/pdf_pub/wp/2000/wp2000-09.pdf
- Breusch, T.S. and Pagan, A.R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253. https://doi.org/10.2307/2297111
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Büyüme, Çevre Ekonomisi, Avrupa Birliği Ekonomisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
3 Eylül 2025
Kabul Tarihi
30 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1