Perceptual Deterrence Theory

Yıl 2026, Cilt: 21 Sayı: 1 , 441 - 472 , 27.04.2026

Şerif Ahmet Öztürk

https://doi.org/10.58820/eruhfd.1878208

https://izlik.org/JA74TD25ZN

Öz

Perceptual deterrence theory argues that changes in the certainty, severity, and celerity of punishment do not affect deterrence by default. The deterrent effect of changes in criminal policy depends on potential offenders becoming aware of these changes and adjusting their behavior accordingly. Therefore, deterrence is the result of a sociological and psychological process that occurs after the change of the features of punishment. In fact, in some contexts, the deterrent effect of uncertainty about the likelihood of being caught and punished may be greater. For this reason, the perceptual deterrence theory has shifted its focus from the characteristics of punishment to potential offenders' perceptions in this regard. The potential offender who will decide whether to commit a crime based on the likelihood of being caught and punished and the severity of the punishment is likely to have incomplete or even incorrect information. Incomplete and inaccurate information may encourage potential offenders to continue committing crimes, but it may also be manipulated to become a tool that reinforces deterrence. The perceptual deterrence theory provides a new and effective strategy to the policymakers aiming to enhance deterrent effects.

Anahtar Kelimeler

Punishment Perception , Deterrence , Risk , Uncertainty , Ambiguity

Etik Beyan

The author has not declared any conflict of interest or shared interest.

Algısal Caydırıcılık Teorisi

https://izlik.org/JA74TD25ZN

Öz

Algısal caydırıcılık teorisi, cezanın kesinliği, sertliği ve hızında yaşanan değişimlerin caydırıcılığı otomatik olarak etkilemeyeceğini kabul eder. Ceza politikasındaki değişimlerin caydırıcılığı etkileyebilmesi, bu değişikliklerin potansiyel faillerce öğrenilmesi ve davranışlarını değiştirmelerine neden olmasına bağlıdır. Dolayısıyla caydırıcılık, cezanın özelliklerinin değişmesi sonrasında yaşanan sosyolojik ve psikolojik bir sürecin ürünüdür. Öyle ki, bazı durumlarda yakalanma ve cezalandırılma ihtimalindeki belirsizliğin caydırıcı etkisi daha yük-sek olabilir. Bu nedenle algısal caydırıcılık teorisi odak noktasını ceza adaletinden potansiyel faillerin bu konudaki algılarına çevirmiştir. Yakalanma ve cezalandırılma ihtimaliyle alacağı cezanın ağırlığına göre suç işleme kararını verecek olan potansiyel fail, eksik ve hatta yanlış bilgilere sahip olabilir. Eksik ve yanlış bilgiler potansiyel faillerin suç işlemeye devam etmelerine neden olabileceği gibi, manipüle edilerek caydırıcılığı artıracak bir enstrümana dönüşmeleri de mümkündür. Algısal caydırıcılık teorisi, caydırıcılığı artırmayı hedefleyen politika yapıcılara yeni ve verimli bir imkan sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ceza Algısı , Caydırıcılık , Risk , Belirsizlik , Muğlaklık

Etik Beyan

Yazar tarafından herhangi bir çıkar çatışması veya ortak çıkar beyan edilmemiştir.

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Anwar, Shamena, Thomas A. Loughran, “Testing a Bayesian Learning Theory of Deterrence Among Serious Juvenile Offenders”. Criminology. 49/3 (2011): 667-698.
• Apel, Robert, “Sanctions, Perceptions, and Crime: Implications for Criminal Deterrence”. Journal of Quantitative Criminology. 29/1 (2013): 67-101.
• Apel, Robert, Daniel S. Nagin, “Perceptual Deterrence”. İçinde The Oxford Handbook of Offender Decision Making, ed. Wim Bernasco, Jean-Lous van Gelder, Hank Elffers, 121-140. New York: Oxford University Press, 2017.
• Baker, Tom, Alon Harel, Tamar Kugler, “The Virtues of Uncertainty in Law: An Experimental Approach”, Iowa Law Review. 89 (2004): 443-487.
• Barnum, Timothy C., Daniel S. Nagin, “Ambiguity and Legal Compliance”, Criminology & Public Policy. 20/4 (2021): 621-643.
• Basılgan, Müslüm, İktisadi Psikoloji 1: Mikro İktisadi Davranışların Psikolojik Boyutu. İstanbul: Divan Kitap, 2021.
• Becker, Gary S., “Crime and Punishment: An Economic Approach”, Journal of Political Economy. 76/2 (1968): 169-217.
• Chalfin, Aaron, Justin McCrary, “Criminal Deterrence: A Review of the Literature”, Journal of Economic Literature. 55/1 (2017): 5-48.
• Cook, Philip J., “Research in Criminal Deterrence: Laying the Groundwork for the Second Decade”, Crime and Justice. 2 (1980): 211-268.
• Demirbaş, Timur, Kriminoloji. 8.b. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
• Dolu, Osman, Suç Teorileri: Teori, Araştırma ve Uygulamada Kriminoloji. 4.b. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2012.
• Ellsberg, Daniel, “Risk, Ambiguity, and The Savage Axioms”, The Quarterly Journal of Economics. 75/4 (1961): 643-669.
• Erem, Faruk, Ahmet Danışman, Mehmet Emin Artuk, Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 14.b. Ankara: Seçkin Kitabevi, 1997.
• Erickson, Maynard L., Jack P. Gibbs, “Objective and Perceptual Properties of Legal Punishment and Deterrence Doctrine”. Social Problems. 25/3 (1978): 253-264.
• Gellius, Aulus, Attica Geceleri (Nottes Atticae): Seçmeler. Çeviren Levent Keskin, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2021.
• Gökçe, Döndü Hülya, Suç ve İktisat: Oyun Teorisi Yaklaşımı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Harel, Alon, Uzi Segal, “Criminal Law and Behavioral Law and Economics: Observations on the Neglected Role of Uncertanity in Deterring Crime”. American Law and Economics Review. 1/1 (1999): 276-312.
• Hirtenlehner, Helmut, Heinz Leitgöb, “Deterrence Perceptions, Self-Control Ability and the Moral Filter: Conceptualizing and Testing a Model of a Subsidiary Relevance of Deterrence”. Deviant Behavior. 45/10 (2024): 1391-1418.
• Kennedy, David M., Deterrence and Crime Prevention: Reconsidering the Prospect of Sanction. Abingdon: Routledge, 2009.
• Kızmaz, Zahir, “Ceza veya Kriminal Yaptırımın Suç Oranları Üzerindeki Caydırıcı Etkisi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 7/2 (2005): 210-231.
• Kleck, Gary, Brion Sever, Spencer Li, Marc Gertz, “The Missing Link in General Deterrence Research”. Criminology, 43/3 (2005): 623–659.
• Loughran, Thomas A., Raymond Paternoster, Alex R. Piquero, “Individual Difference and Deterrence”. İçinde Deterrence, Choice, and Crime: Contemporary Perspectives, ed. Daniel S. Nagin, Francis T. Cullen, Cheryl Lero Jonson, 211-236. Londra ve New York: Routledge, 2019.
• Loughran, Thomas A., Raymond Paternoster, Alex R. Piquero, Greg Pogarsky, “On Ambiguity in Perceptions of Risk: Implications for Criminal Decision Making and Deterrence”. Criminology. 49/4 (2011): 1029-1061.
• Matsueda, Ross L., Derek A. Kreager, David Huizinga, “Deterring Delinquents: A Rational Choice Model of Theft and Violence”. American Sociological Review. 71 (2006): 95-122.
• Mungan, Murat C., “The Certainty Versus the Severity of Punishment, Repeat Offenders, and Stigmatization”. Economic Letters. 150 (2017): 126-129.
• Mungan, Murat C., Jonathan Klick, “Identifying Criminals’ Risk Preferences”. Indiana Law Journal. 91/3 (2016): 791-821.
• Nagin, Daniel S., “Deterrence in the Twenty-First Century”. Crime and Justice. 42/1 (2013): 199-263.
• Paternoster, Ray, Ronet Bachman, “Perceptual Deterrence Theory”. İçinde The Oxford Handbook of Criminological Theory, ed. Francis T. Cullen, Pamela Wilcox, 649-671. New York: Oxford University Press, 2013.
• Paternoster, Raymond, “How Much Do We Really Know about Criminal Deterrence”. Journal of Criminal Law and Criminology. 100/3 (2010): 765-823.
• Paternoster, Raymond, “Perceptual Deterrence Theory”. İçinde Deterrence, Choice, and Crime: Contemporary Perspectives, ed. Daniel S. Nagin, Francis T. Cullen, Cheryl Lero Jonson, 81-106. Londra ve New York: Routledge, 2019.
• Piquero, Alex R., Raymond Paternoster, Greg Pogarsky, Thomas Loughran, “Elaborating the Individual Difference Component in Deterrence Theory”. Annual Review of Law and Social Science. 7 (2011): 335-360.
• Pratt, Travis C., Jillian J. Turanovic, “Celerity and Deterrence”, İçinde Deterrence, Choice, and Crime: Contemporary Perspectives, ed. Daniel S. Nagin, Francis T. Cullen, Cheryl Lero Jonson, 187-210. Londra ve New York: Routledge, 2019.
• Ryberg, Jesperg, “Punishment and the Measurement of Severity”. İçinde Punishment and Ethics: New Perspectives, ed. Jesper Ryberg, J. Angelo Corlett, 72-91. Hampshire: Palgrave Macmillan, 2010.
• Salmon, Timothy C., Adam Shniderman, “Ambiguity in Criminal Punishment”. Journal of Economic Behavior and Organization. 163 (2019): 361-376.
• Sherman, Lawrence W., “Police Crackdowns: Initial and Residual Deterrence”. Crime and Justice. 12 (1990): 1-48.
• Yasrebi, Franziska Maria, “Perceptions of Sanctions and Their Effects: The Joint Effects of Subjective Sanction Severity and Perceived Procedural Justice on In-Prison Misconduct and Reoffending”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Vrije Universiteit Amsterdam, 2025.